Küçük bir kız çocuğu olarak başlıyorsunuz ömrünüze. Oyunlar oynuyor, etrafa gülücükler saçıyorsunuz. Sonra bir anda “ayıp”, “büyüklerin yanında düzgün otur”lar başlıyor. Erkek akranınızla ortanıza “yapma”, “dur”, “sus” lafları giriyor akabinde. Mana veremediğiniz farkların açtığı yarıklarda serpilen bedeniniz giderek daha fazla “dikkat çekici” ve gizlenmesi gereken bir “sanat eserine” dönüşürken neden o denli olduğunu anlamadığınız tipten bir panoptikonda yaşıyorsunuz genç kadınlığınızı.
Herkesin her şey hakkında kelam sahibi olabileceğini düşündüğü bir ortamda büyümeye çalışırken, büyütemediğiniz çocukla bakışıyorsunuz orta sıra. Vaktiniz yok kendiniz olmaya. Biraz şanslıysanız, hani tahminen okul filan da okuduysanız, sesinizin dirildiği yerde beliriveren adamların dünyasında “ben” diye diye çırpındığınız günlerin sayısı giderek çoğalıyor. “Ama o o denli değil” demeye varmadan kesilen sözünüzde çürüyor hevesiniz. “Zaman yok” diyor birileri, vakit yok yaşamaya, bakmaya, tutup elinizden kaldırmaya kendinizi.
Sonra bir gün, birileri yeniden sadece siz olduğunuz, ona biraz daha zayıf göründüğünüz için size ilişme hakkını görüyor kendinde. Kendinden menkul üzere görünen bu ilişmeye ses çıkardığınızda “o ilişme anında neden orada olduğunuzu” sorgulayan bir güruhla karşılaşıyorsunuz. Giderek daralan nefesinizin içinden son defa baktığınız dünyada “adaletin sırf çıplak ayaklıları ısırdığını” hatırlayıveriyorsunuz.
Ülkemizde, birkaç hafta evvel iki genç bayan sadece bayan oldukları için hayatını kaybetti. Katilleri ne bipolardı, ne şizofren, ne de grip. Kendine her şeyi hak gören bir zihniyetle asırlardır birlikte yaşıyoruz. Erkekliğin patolojikleştiği, patolojinin erk normlarıyla genişlediği günümüz dünyasında kendimize açıklayamadığımız şeylerin içinde çürürken teselliler arıyoruz.
Bireysel kurtuluşun kolektif uygunluk halinin önüne geçtiği, herkesin fakat herkesin “çok değerli” olduğu bu çağda gereğince kıymetli olmadığımızı hissettiğimiz yerde ayağımıza takılan çelmelerden anlıyoruz bunu. Her geçen gün bütün vahşiliğiyle yaşadığımız bu kültürün gerçeklerine ahenk sağlayamadığımızda fark ediyoruz yalnızlığımızın öteki halini.
İki bayanın herkesin gözü önünde cinayete kurban gitmesini daha az konuşmaya başladığımızda, sonraki gün toplu hayvan kıyımlarının daha az dikkat çekmeye başladığını görürüz. Bebeklerin doğumhanelerde topluca yok olmasının daha da az dikkat cazip olması mümkündür. Şiddetin olağanlaştığı her gün, bir sonraki şiddet aksiyonunun süratlice kabullenilmesi ve insan bedelinin giderek soluklaşması güçlü bir ihtimal demektir. Alabildiğine ferdî yas ritüellerinden bir an evvel sıyrılıp birbirimize tutunmamız gerektiğini hatırlamak, birlikte yas tutabilmenin devrimci imkanlarını konuşmak zorunda oluşumuz tam da bundandır.
Bugün ferdî imajlarımız, kendimizi ne kadar sevdiğimiz aldatmacası, hak ettiğimiz bedeli görme parodisi, birlikte güçlenmenin ve kaybolan bağların yerini almış durumda. “Kendini sev” meditasyoncuları, “attım, sattım, aldım, verdim 777” cihanını savunanlar, türlü abesle iştigal eden reçeteciler toplumsal medyada tek bir şeyi fısıldıyor: Bu gürültülü ve beyhude dünyada sen tekrar de çok özelsin.
Peki, sonra ne oluyor? Bu çok önemli olduğumuz dünyada o kadar da değerli olmadığımız gerçeğiyle yüzleşiyoruz. Sanal gerçeklikten sokağa adımımızı attığımız anda anlıyoruz bunu. Sırf bayan olduğumuz için göz dikilen bir vücutla “önemli ve özel” hissedebiliyor muyuz? Bireylerin ruhsal değişkenlikleri bütün bu şiddet sarmalını açıklamaya yetiyor mu? Gereğince özel olmadığımızı hatırladığımızda, ağzımızdan düşmeyen “toplumsal çürüme” şartlarında gerçekliğin yerini imgelerin nasıl aldığını konuşuyor muyuz? Asıl sorumluluğumuzu hatırlamamak için sorumluluğu “işin uzmanlarına” bıraktığımızdan da bahsediyor muyuz?
Patriyarkanın açtığı yaraları psikologların güzelleştireceği yanılgısı bu yüzden politik bir mana ihtiva ediyor. Toplumsal şiddetin her bileşeni toplumun tamamını ilgilendirdiği için ferdi özellikler, biyolojik değişkenler yahut değişken ruh halleriyle açıklanamıyor. Şiddetin norm haline geldiği bir toplum nizamında bireyleri öne çıkarmak esasen içinde yaşadığımız kirli nizamın dilek ettiği şey değil mi? Psikologların bu durumu sahiplenemeyeceği, dahası bu sorumluluğu üstlenemeyeceği gereğince açık değil mi? Birlikte delirme halimizden tekrar birlikte sorumlu değil miyiz?
Şiddet sadece bir sonuçtur. Güvencesizliğin yükseldiği, dayanışma imkanlarının zayıfladığı, bireylerin her geçen gün kendine hapsolduğu bir toplum sisteminde inanın şiddet de, delirmek de sadece bir sonuçtur. “Bu ülkede toplumsal çürüme var” demek bu yüzden kâfi değildir. Çünkü şiddetin sonuçlarını ve bedellerini kimin üstlendiği politiktir. Bu sonuçların doğurduğu teminatsız hayat politiktir. Genleşen bağlarımızın tutamadığımız ipleri politiktir. Sonraki gün ne olacağını bilememek politiktir. Hasılı şiddet evrenindeki tüm değişkenler yeniden politiktir. Sistematik bir meczupluğu ise psikologların iyileştiremediği malumdur.
Uzaklaştığımız “biz” olma hallerinin, kaybolan bağların kıymetini kavradığımızda “biricik ben” anlayışından çok “hep birlikte iyiyiz” halini deneyimleme talihimiz artacak halbuki. Bütün bu olan bitenin içinde dayanışmanın gücünü, yan yana durmanın bizi nasıl güzelleştirdiğini anımsayacağız. Yaralarımızın tek olmadığını anımsadığımızda yeşerecek ümit, bir oburunun omzunda ağladığımızda “özelleşeceğiz” tahminen de. Güzelleşmenin yegane şartı bir ortada olma çabasına sahip çıkarak, yan yanalığın yeşermesine fırsat vermektir. Bu, rastgele bir devlet sisteminin bize veremeyeceği kadar değerli bir hakikattir.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle belgisiz bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ uygun işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kısımlara ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
