İhtiyaç listeleri, sevdiklerine ulaşmaya çalışan beşerler, kayıp ilanları, teyit edilecek telefonlar, çadır ve ilaç talepleri, kliniklerini açan hekimler, oyuncak toplayan öğretmenler… Dayanışma, zelzelenin altıncı gününde felakete uğrayanları yaşatmak için seferberliğini sürdürüyor. “Önce yaraları saralım, sonra hesap sorulacak” dua okur üzere tekrar edilirken, bu fikirlerin altında bir soru filizleniyor: “Nasıl olacak?”
Hem iktidarın hem de ana muhalefetin temsilcileri bu yazı yazılırken hâlâ ses gelen enkazların ortasında en az bir defa “Bu kentleri yine ayağa kaldıracağız,” dedi. İnsanlara umut aşılamak için sadaka üzere kira yardımları vaat ediliyor. Bir haftadır sessizliğe gömülen GSM operatörleri, faturaları bir hafta ötelediklerini açıkladılar. Bu cüretkâr, utanmaz “lütufların” sırtını dayadığı bir önkabul var: “Şu kaos bir geçsin, işler yoluna girecek.” Dinleyen de sanır ki birkaç ay sonra çabucak düzlüğe çıkılacak. Hele son tırları bir gönderin, son sefer dişinizi sıkın… Bir köşesine çekilmiş, kendi kendine yasını tutan, öfkesini içine atan, ben elimden geleni yaptım diyen beşerler görmek istiyorlar. Vakti belgisiz hesap gününü bekleyen beşerler için ufak tefek düzenlemeler. Birkaç kelepçelenmiş isim, tahminen birkaç dava… 24 yıl evvel ne olduysa, yeniden o.
Bu esnada tabiatıyla ortaya çıkan toplumsal dayanışmanın baltalanması için dört koldan hücum devam ediyor. Zelzele bölgesine giden kolilerin üzerine parti amblemleri, imzalar, kaşeler vurulsun diye yardım gereçleri depolarda bekletiliyor. Bugüne kadar hiçbir şeyin faturasını göstermeyenler, bu kadar işin ortasında afetzedeler için toplanan bağışların faturasını soruyor. Birlik beraberlik davetlerinin altından sopa gösteriyorlar. Yetmiyor, yağmanın âlâsını yapanlar kendilerine yönelmiş öfkeyi dağıtmak için sahipsiz mültecileri palavra haberlerle maksat gösteriyor.
Kendiliğinden ortaya çıkan toplumsal dayanışma ağı, yalnızca varlığıyla devlet otoritesine duyulan güvensizliği ortaya çıkardı, iktidar için bir tehdit ögesi hâline geldi. Mümkün olan ancak eksik bırakılan her şeyi, konuşmaya bile gerek kalmadan gözler önüne serdi. Felaketin öncesinde, şimdisinde, sonrasında daha fazlası yapılabilir miydi? Toplumsal dayanışmayı dağıtmaya çalışmalarının sebebi bu soruyu gizlemek. Bu denli palavra haber ve tehdit, sorumluluğu gizlemek ve öfkeyi öbür yere yöneltmek için.
Yalnızca toplumsal yardımlaşmaya yaslanan bir yapılanma, üzerindeki baskı nedeniyle kaçınılmaz olarak kırılgan. Üstelik tüm kamu kaynakları devreye sokulmadan bu yardımlaşmanın sekteye uğraması kaçınılmaz. Bu serinin son yazısının yazılma sebebi de bu. Dayanışmanın politik bir uyanışa dönüşmesi, dayanışma ağının kendisi için gerekli. Yara sarmak ile hesap sormak ortasında zannedildiği kadar kalın bir çizgi yok. Halkın defterinde yazan siyaset tarifine bakıldığında, dayanışma zati siyasi bir güç olarak kendisini var ediyor. Örgütlü devrimci yapıların, koordine olabilmiş sivil toplum örgütlerinin yapabildikleri, bize tüm yapıların koordine olabilmesi hâlinde neler olabileceğini alenen gösteriyor. Dayanışmaya yönelik kısıtlamaların ve yasaklamaların bir sebebi de toplumsal dayanışmayı en azından şimdilik dağınık tutabilmek. Zira sorumlulardan hakikaten hesap sorabilecek yegâne siyasi güç bu.
Bu satırlar yazılırken, can kaybının yaşanmadığı Erzin’in belediye liderin açıklaması medyada yayıldı “Tek bir kaçak yapıya müsaade vermedim. Bana herkes kızdı, memlekette tek yanlışsız adam sen misin dediler” diyor. Bunu diyebilecek şahısların sayısı maalesef bir elin parmağını geçmez. Bu gerçeği duyurmak için duygusallaştırmaya, edebileştirmeye, acıklı hâle getirmeye gereksinimimiz yok.
Bir kırılmanın eşiğindeyiz, dayanılmaz bir öfkeyi, acıyı ve çaresizliği hissettik. Yakından yahut uzaktan yapabileceklerimiz tasamız kadar büyük.
