TMMOB Maden Mühendisleri Odası, 9 Şubat 2023 tarihinde zelzele bölgesinde gerçekleştirilen çalışmalara katılıp, incelemelerde bulunarak 6 Şubat 2023 Sarsıntıları Ön İnceleme Raporu’nu yayımladı. Adana, İskenderun, Antakya, Kırıkhan, Nurdağı ve Gaziantep vilayet ve ilçelerinde yapılan inceleme, müşahede ve görüşmelerde edinilen birinci bulgular şöyle:
-
En temel sorun, zelzelenin büyüklüğüne karşı hükümetin, münasebetiyle AFAD’ın geç harekete geçmesi oldu. Bu nedenle arama kurtarma çalışmalarında son derece kıymetli olan birinci 1,5 gün kaybedildi. Zelzele bölgelerinde, bilhassa de ilçelerde ikinci gün öğlenden itibaren kurtarma çalışmaları başlatıldı.
-
Her türlü afet çalışmasında tek kamusal yetkili olan AFAD, hem kapasite hem de vaktinde ve faal karar alma konusunda son derece yetersiz kaldı. Sivil toplumun çalışmalara iştirakini engelleyerek vahametin artmasına yol açtı. AFAD’ın bu başarısızlığına karşın çeşitli tertipler ve sivil toplum hem arama kurtarma çalışmalarında hem de gerekli yardımları temin etme konusunda kıymetli katkılar sağladı.
-
Arama kurtarma çalışmalarında kullanılacak makine ve ekipman eksikliği, çalışmaların son derece yavaş yürütülmesine neden oldu. Zelzelenin birinci dört gününde uyum sorunu hâlâ çözülememiş olduğu üzere barınma ve iaşe sıkıntılarının da büyük ölçüde devam ettiği görüldü.
-
İaşe meseleleri üçüncü günden itibaren azalmaya başladı, birinci dört gün çadır sorunu çözülemedi, bilhassa yıkımın büyük olduğu Antakya’da çadır ve tuvalet epeyce acil ve öncelikli bir meseleye dönüştü. Bu durumun salgın hastalık riski taşıdığı, arama kurtarma çalışmalarının da beşinci günden itibaren canlı bulgusu olan yerler dışında faaliyetin enkaz kaldırma faaliyetine dönüştüğü görüldü.
-
Arama kurtarma faaliyetleri yürüten madenciler günde 20 saat, vakit zaman 50 saat aralıksız çalışarak büyük bir özveri gösterdiler. Fakat barınma ve ulaşım sıkıntıları yaşadılar, araçları bulunmayan gruplar ne yazık ki otostop yapmak zorunda kaldılar. Bu meseleler, arama-kurtarma çalışmalarına hayli olumsuz yansıdı.
-
Özverili çalışmaya karşın makine ve ekipman yetersizliği nedeniyle çalışmalarda istenen sonuç elde edilemedi. Bilhassa Antakya ve Kırıkhan’da taşınabilir irtibatın sorunun beşinci günde giderilememiş olması, kurtarma ve yardım çalışmalarını etkiledi. Geçen bu kadar vakte rağmen seyyar taşınabilir yapı güçlendirilemedi, irtibat altyapısı geliştirilemedi.
-
Madenciler, AFAD ve halk nezdinde başarılı arama-kurtarma çalışmaları yürüttüler. Bulundukları yerlerde arama kurtarma faaliyeti madencilere devredildi, lakin kurtarma çalışmalarında enkaz altından canlı çıkartıldığı sırada AFAD gruplarının devreye girerek manzara alıp toplumsal medyada paylaştıkları görüldü.
-
Kurtarma çalışmaları sırasında AFAD yetkililerinin yanlış tavır ve davranışları sonuç almada eksiklikler yaşanmasına neden oldu. AFAD’ın denetimsiz ve kayıtsız faaliyetleri kimi yerlerde tıpkı enkazlarda ikili çalışmaya neden oldu.
-
Madenci kurtarma grupları çalışmalarını tamamladıklarında gereksinim olan diğer vilayet ve ilçelere gitmek istediklerinde “talimat gelmeden olmaz” gerekçesiyle bekletildi, bu durum kurtarma çalışmalarını geciktirdi ve engelledi.
-
AFAD’ın enkazın en üst tarafından delik delerek şahsa ulaşma sistemi hem daha sıkıntı gerçekleşti hem de can kaybına neden oldu. Meğer madenciler enkaz içinde madencilik usulleriyle, yani tahkimatlarla alt katlardan galeri açarak ilerledi, amaca daha süratli ve ziyan vermeden ulaşabildi. Lakin bu farklı müdahale stili nedeniyle, AFAD, kimi yerlerde madencilerin arama kurtarma prosedürlerine müdahale etti, daha fazla yurttaşın kurtarılması mümkün olmadı.
