Değişim hayatın her alanında olduğu üzere sosyalist uğraşta de sürüyor. Teknoloji çağıyla birlikte gayret metotları ve alanları bütün dünyada yeni bir ivme kazanırken, uğraşın kültür-sanat alanına yansımaları da bu değişime ayak uyduruyor. Kendini artık melankoliyle yahut yabancılık çektiği bir müzik usulüyle tanımlamak zorunda kalmak istemeyen yeni kuşak, yeni bir protest müzik tecrübesi aracılığıyla marşlara ve ağıtlara yeni bir taban sunuyor. Bunu yaparken de geçmiş birikimi reddetmek bir yana dursun, ondan beslenerek onu dönüştürmeyi birincil maksat ediniyor. Düzenle bugüne kadar müsabakaya alışık olmadığımız bir ironiyle uğraş eden bu usulün müzikal öncülerinden biri de elbet 2009’da yayımladıkları De Te Fabula Narratur (Anlatılan Senin Hikâyendir) albümünden beri kulağımızdan eksilmeyen bANDISTA.
bANDISTA, alışageldiğimizin ötesinde django, reggae, afro-beat üzere müzik biçimlerini harmanlayarak ortaya çıkardığı bu yeni politik müzikle temsil ettiği jenerasyonun tasalarını yansıtıyor ve üzerinde melankoliden fazla çabanın coşkusunu taşımayı bir tercih olarak benimsiyor. Yeni jenerasyon devrimcilerin kendi çabalarını müzikleriyle anlatıyor olmalarının verdiği aidiyet hissinin yanında, bANDISTA’nın sıklıkla öbür coğrafyaların devrimci ezgilerinden tınılar kullanması, onlara selamlar göndermesi de yeniden bu jenerasyonun dünyaya bakış açısını anlamak ismine hoş bir detay. bANDISTA için bir jenerasyonun politik şuurunu hem besleyen hem de yansıtan bir aracı demek mümkün. Öte yandan Seyahat Direnişi öncesinden beri 90’lar neslini apolitiklikle suçlayanlar bu neslin müziklerini de “ciddiyetsiz” olmakla itham etseler de, Gezi’nin direngenliğine paralel olarak bANDISTA’nın “ciddi” mevzuları anlatan müziklerinin sloganlaşması da bu kitlenin kültürel tedirginliğini boşa çıkarır nitelikte.
“Benim Annem Cumartesi” de işte bu “biçim değiştiren” müziklerden biri. bANDISTA’nın 12 Eylül 2009’da çıkardığı Paşanın Başucu Müzikleri isimli albümünde yer alan bu modül, Ahmet Kaya’dan “Bul Beni” ve Küme Yorum’dan “Oğula Ağıt” müziklerinde dinlediklerimizden farklı olarak Cumartesi Anneleri’ni uzak diyarlardaki annelerin ortak acılarını da kucaklayarak selamlayan imgelerle dolu.
Bu yazının yazıldığı hafta, 1990’lı yıllarda gözaltında kaybedilen ve cesetleri bulunamayan çocukları için adalet aramak üzere 734. hareketlerine hazırlanan Cumartesi Anneleri’nin geride bıraktıkları 733 haftadan onlara kalan belirli ki sadece acılar değil. “Benim Annem Cumartesi” diyerek onları samimiyetle sahiplenen insanların, dayanışmaya müzikleriyle, şiirleriyle, dayanak bildirileriyle katılan sanatkarların, siyasalların yanı sıra çok uzak coğrafyalarda onlarla tıpkı mukadderatı paylaşan ve birebir öfkeyi taşıyan binlerce anne daha var.
Buenos Aires, Arjantin: “Anne bul beni Arjantinli annelerin arasında/Plaza de Mayo’da”
bANDISTA’nın müziğinde isimlerini duyduğumuz Plaza de Mayo Anneleri, Arjantin’deki cunta hükümetine karşı uğraş verirken hükümet tarafından kaybedilen çocuklarını aramak için 1977’de Buenos Aires kentinin Plaza de Mayo Meydanı‘nda birinci aksiyonlarına başladılar. Hükümetin harekete öncülük eden annelerden kimilerini kaçırarak göz korkutma uğraşına karşın, iştirakçilerin giderek artmasıyla her Perşembe saat 3’te buluşmak suretiyle aralıksız devam eden bu oturma hareketi, hak arayışlarına onlardan tam 18 yıl sonra 1995’te başlayan Cumartesi Anneleri’ne ilham oldu. Birbirlerinin lisanını, kültürünü ve hatta coğrafyasını dahi tanımayan bu annelerin tanıdıkları en ortak şey faşizmin karanlığıydı. Plaza de Mayo Anneleri 42, Cumartesi Anneleri 24 yıldır çocuklarının cesetlerini arıyorlar.
Gazze ve Ramallah, Filistin: “Bul beni Ramallahlı annelerin, Gazzeli annelerin…”
Şarkıda ismi geçen Ramallahlı ve Gazzeli anneler ise Filistinli devrimcilerin bağımsızlık gayretine yürekten bir dayanak niteliğinde. Türkiye’deki devrimcilerin Filistin’deki savaşta tuttukları saf Deniz Gezmiş’ten beri epeyce net. bANDISTA da bu duruşun müzikal destekçisi olarak bize yanı başımızda uzun yıllardır gayret veren Filistinli yoldaşlarını hatırlatmayı es geçmiyor. Yakın bir coğrafyada, çok yakın bir duyguyu yaşayan Cumartesi Anneleri’ni de Filistinli annelerin acılarına ve öfkelerine ortak ederek Intifada’yı selamlıyor. Ayrıyeten 2014 tarihli Ki Buradayız Hala albümünde Türkçeleştirerek seslendirdiği Filistin direniş müziği “Unadikum” ile de bu bağın derinliğini bir sefer daha yineliyor.
Varşova, Polonya: “Anne bul beni Varşova Gettosu’nda”
Varşova Gettosu, II.Dünya Savaşı sırasında Musevilerin toplama kamplarına gönderilmeden evvel tecrit edildiği gettolardan sadece bir tanesiyken, Ocak 1943’te Musevileri toplamak gayesiyle gettoya giren Nazilerin Yahudi halkının silahlı direnişiyle müsabakasıyla tarihi bir direnişin öznesi olur. Dört gün boyunca süren sokak çarpışmaları sonucunda Naziler geri çekilmek zorunda kalırlar, fakat Nisan ayında gettoyu büsbütün boşaltmak üzere geri dönerler. Bu ayaklanmanın son bahtları olduğunun farkında olan Varşovalı Museviler bir ay boyunca pes etmeden çatışmaya devam ederler, lakin Nazilerin bütün gettoyu yakması sonucu direniş sona erer. 13 bin kişinin hayatını kaybettiği bu ayaklanma, tarihe soykırım süreci boyunca Musevilerin gerçekleştirdiği en büyük ayaklanma olarak geçerken hafızalarımızda ise tarihin en büyük kara lekelerinden birine karşı verilen ulu bir direniş çabası olarak yer ediyor. Nazizmin karanlığı bANDISTA’dan da dinlediğimiz üzere form değiştirerek can almaya devam ederken bu karanlığa karşı Varşova gettoları da Cumartesi Anneleri de özünde birebir güçle duruyor.
Boston, ABD: “Anne bul beni Nico’nun, Bart’ın İtalyan annelerinin gözlerinde”
Şarkıda Nico ve Bart olarak anılan Nicola Sacco ve Bartolomeo Vanzetti ise 1908’de iş bulmak maksadıyla “özgürlükler ülkesi Amerika’ya” göç eden iki İtalyan anarşist personel. Nico ve Bart, ABD’de çalıştıkları birtakım işlerin yanı sıra anarşist faaliyetlerde yer almayı sürdürürlerken bir ayakkabı fabrikasında işlenen hatanın düzmece kanıtlarla üstlerine atılmasıyla beklenmedik bir biçimde ABD tarihindeki en dikkat cazip politik davalardan birinin sanıkları olurlar. 1921’de başlayan ve yaklaşık 7 yıl süren yargı süreci, haklarındaki düzmece kanıtların boşa çıkarılmasına karşın idam kararıyla sonuçlanarak Amerikan yargısının anarşistlere ve göçmenlere karşı uyguladığı kıyım siyasetinin simgesi hâline geldi. Kararın durdurulması ismine başlatılan büyük çaplı imza kampanyaları ve aksiyonlara karşın, Nico ve Bart elektrikli sandalyeyle idam edilirler. Artlarından yazılan yüzlerce şiirin yanı sıra “Here’s To You” müziği Joan Baez tarafından, 2011’de yayımlanan Daima albümünde “Selam Size” ismiyle Türkçeleştirilen versiyonu da bANDISTA tarafından hala seslendiriliyor.
Tarih seslerini duyduğumuz ya da duyamadığımız, acılarına tanıklık ettiğimiz ya da edemediğimiz, uğraşlarına omuz verebildiğimiz ya da veremediğimiz binlerce direniş örneğiyle Cumartesi Anneleri’nin çocuklarını gözlerinde arayabileceği öteki binlerce anneyle daha dolu. Konuşulan lisanı, bulunulan coğrafyayı ve hatta yaşanılan vakit dilimini aşan o birleştirici gücü tanıyabilmek, dayanışmanın ve direnişin çok büyük bir desteği. Direnişler tarihinden aldığı güçle bu uğraşa omuz vermek isteyenlere düşen misyon ise anlatmak, gerek yazıyla gerek müzikle gerekse daha evvel hiç düşünülmemiş bir yolla anlatmak.
bANDISTA’nın müziği da, evvel İspanyolca sonra Türkçe hesap soran iki başka annenin sesiyle ve Küme Yorum’un “Oğula Anıt” melodisiyle sona ererek hem geçmişin birikimine hem de lisanlar ve uluslar üstü bir manevi iştirake selam duruyor. Temel sorun de bundan evvel yaşatılan ya da bundan sonra yaşanacak, yerkürenin her köşesindeki tüm direnişlerin yanında “Benim Annem Cumartesi” diyebilmekte bitiyor.
