Kül, 2011’de yayımladığı Artık Güçler İstikrarda albümünün akabinde verdiği uzun ortada kent değiştirdi, grubu büyüttü, yine kendini aradı, öfkelendi ve bu süreçte büyüdü, olgunlaştı. 26 Nisan’da çıkan yeni albümleri Ait ve Dair, Kül’ü ODTÜ günlerinden beri çağdaşları rock ve metal kümelerinden en azından benim için farklı bir yere koyan yeterli hikâye anlatıcılığının bir tezahürü.
Kül’ün anlattığı hikâyeler ortaya kendiyle de diğerleriyle da kaygısı olan sert bir albüm çıkarıyor. Churchill’in Balkanlarla ilgili söylediği, Umberto Eco’nun yorumladığı bir kelam, bizim buralar için de bir o kadar geçerli: Tüketebileceğimizden fazla tarih üretiyoruz. Ait ve Dair hatırlıyor.
Albümün prodüktörlüğünü Kül’ün gitaristlerinden Mehmet Yaranona üstlenmiş, mastering Babajim’de Pietr Snapper tarafından yapılmış. Ana görselde ve yazı içinde de kullanılan albüm fotoğrafları Begüm Koçum’un işleri. Kapak tasarımı ise Studio Bigger’a ilişkin.
Yeni albümü konuşmak için Akay Taşkıntuna, Mehmet Yaranona ve Arın Kuşaksızoğlu ile Kül’ün meskeni Opus’ta buluştuk. Kahveleri hoş.
Artık Güçler İstikrarda albümünden beri sekiz sene oldu. Sabırsız davranan bir küme olmadığınızı biliyorum. İçinize sinene, yeni bir şey söyleyene kadar bekliyorsunuz. Bu sekiz yılı kısaca özetleyebilir misiniz?
Arın: İlk albümden sonra kümeden iki eleman ayrıldı. Çabucak sonrasında Mehmet ile Koray geldi. Hatta aslında Koray 2008’de gitar kayıtları sürecinde geldi. Miks başladı, Mehmet geldi. Son olarak da birkaç yıl önce Umut ortamıza katıldı. Yani aslında birinci albümü kaydeden takım albümün çıkışıyla birlikte dağılmıştı ve yeni bir küme kurmuştuk. O vakte kadar ODTÜ dinamikleri ve Ankara tayfası vardı, bir anda diğer bir küme üzere oldu. Tam da o sırada İstanbul’a gelmişiz Ankara’dan, Mehmet’le Koray’ın hayat gayreti bizim burada var olma gayretimizle birleşti, esasen olağan kaidelerde birbirimize müzikal açıdan adapte olmamız bir iki sene sürerdi. O iki sene içinde hayat memat, işler güçler derken o oldu sana dört sene. Biraz hayata yenildik yani.
Akay: Lakin şunu da kabul etmek lazım. Bu sekiz yıllık sürecin hiçbir periyodunda “Haydi beyefendiler şunu bir yatıralım, hayatlarımızı, işimize gücümüzü oturtalım da sonra geri döneriz,” demedik. Herkes Arın’ın bahsettiği hayat sıkıntılarıyla boğuşurken bir yandan da ofisinden çıkıp, mesaisini tamamlayıp stüdyoya geldi, üretim sürecinin bir formda kesimi oldu. Birinci albümün devamı olacak sound’u ortaya çıkarma sürecinde biraz daha faal olduğumuz bir periyot vardı, sonra bu albüm kayıt sürecine kadar bunu yedirdik aslında. Natürel bu beş yıl üzere bir süreç olunca, hayli bir vakit oluyor.
Mehmet: Hiç çalmayı bırakmadık nitekim. Atatürk Sanayi Sitesi’nde bir iki kış var mesela, kimi müziklerin birinci riff’leri oradan çıktı. Orada yoğunlaşamıyorduk ancak.
Arın: Albüme oturuyoruz dediğimiz vakit aslında o stüdyolarda, ortalarda yaptığımız kayıtları açıp “Aa, bu riff hoşmuş, buradan müzik çıkar”, “Bak şurada şöyle takılmışız, bunun sound’u çok âlâ, dur bundan bir şey yapmaya çalışalım” filan dedik. Bir de üretim sürecinde de bu yapıyı ne kadar verimli bir biçimde kullanabileceğimize çok baş yoruyoruz. Bizim üretimden evvelki çalışmalarımız üretim sürecinden her türlü daha uzun sürüyor. Onun olgunlaşmasını beklemek esasen o süreci o kadar uzatıyor. Bundan sonra bu türlü olur mu bilmiyorum.
Mehmet: Şu an biraz idmanlıyız. Pratik arttı, çalışma frekansı arttı.
Arın: Bir de bir arada müzik yapmayı öğrendik. Daha evvel bir arada müzik yapmamıştık.
Kaydın davullar hariç tamamını sanıyorum burada, Opus’ta yaptınız. Davullar da Deneyevi’nde. Albümün tamamını diğer bir yerde yapmayı tercih eder miydiniz, yoksa kendi ortamınızda daha mı yeterli oldu?
Mehmet: Ben mutlaka tercih ederim, lakin bu durum imkânları azamî kullanmaya çalışmaktan da kaynaklanıyor. Davulu burada da kaydedebilirdik, lakin elimizdeki mikrofon ve pre-amfiyi düşündük, çok kıymetli üzere görünmese de sonuçta bir defa kaydettiğimiz için tam manasıyla yapmak istedik ve gittik Deneyevi’ne. Lakin bunun nedeni bir yandan da Deneyevi’nin bizim komşumuz olmasıydı. Yoksa diğer bir yere gitmeyebilirdik, zira orada istediğimiz vakit çalışma imkânına sahiptik. Yapım sırasında hiç vakte karşı yarışmadık, onu kıymetlendirmek lazımdı. Tahminen bundan sonraki yapımın o açıdan kısıtlanması uygun olacak.
Arın: Stüdyoda biraz rahattık. Elimizde bu türlü bir imkân var, onu doya doya kullanıyoruz ve ondan azamî performans alacağımız koşulları biliyoruz. O çok düzgün bir şey, lakin bir yandan o rahatlık seni yavaş da kılıyor. Biraz şımartıyor insanı.
Peki, Mehmet, sana bir sorum olacak. Hem müzisyen hem prodüktör olmak başta özgürlük sağlayan bir şey, fakat bir noktada tercih etmeyeceğin bir şey hâline de geliyor olabilir.
Mehmet: Aslında tercih etmeyeceğim bir şey değil de… Daha evvelki prodüktörlük tecrübelerimi bu müziklerin oluşma sürecine de aktarmaya çalıştım, ama şarkıyı yapan ve icra eden tarafta olmanın çok daha keyifli olduğunu gördüm. O yüzden ben yapmak istesem bile bundan sonra yapmamayı tercih ettim, bunun nedeni de daha çok keyif almak. Yoksa çok büyük bir zorluk değil. Tahminen dezavantajları da olmuştur, lakin ben çıkan işten mutluyum. Esasen mutlu olmasam ya da gruptakiler beğenmeseydi öbür birine devrederdim. Lakin evvel çalıp sonra geride oturup bakalım neler oluyor diye takip etmek daha hoş galiba (gülüyor).
O vakit biraz da yapımdan bahsedelim. Ben birinci albümden daha sert buldum. İkinci gitarın iştiraki üzere durumlar da var, lakin onun haricinde kompozisyon da daha sert.
Mehmet: Orada benim tesirim olmuştur diye düşünüyorum. Birinci albümün miks etabında olsam da müzik kademesinde yoktum.
Akay sen söylemiştin sanırım, kendimize yeni bir sound bulduk, onun da bir süreci oldu diye.
Akay: Natürel bir ortada çalmak bir anda, bir haftada, on günde oturmuyor, biraz vakit gerekiyor. Biz o süreçte arkadaşların da dediği üzere iskeletler üzerinden bir şeyler çalıyorduk aslında, o çaldığımız şeyler üst üste gitgide Kül’ün yeni diyebileceğimiz sound’u, senin de yeni albümde duyduğun şey biraz barizleşti. Fakat şu farklılığı da pahalandırmak gerekir. Artık Güçler Dengede sürecindeki müzik üretim yaklaşımıyla Ait ve Dair’deki süreç çok da tıpkı değil. Birinci devir biraz öğrenci olmanın getirdiği daha rahat bir süreç kelam konusuydu, Ankara’nın, o gri kentin de katkısıyla müzikleri meskene kapanarak çıkardık.
Arın: Ankara’nın griliğini genele yaydık (gülüyor).
Akay: Fakat bu albümde müzikleri çala çala, üst üste koya koya bir hâle getirdik. Farklı sound da bu sürecin bir karşılığı olabilir. Lakin Kül’ün bir sonraki işinde de bu sertliği koruyacağını ya da daha sert bir şey yapacağını göstermez aslında. Dediğim üzere biraz sürecin kendisinin dışavurumu üzere bakmak lazım.
Arın: Biz biraz hırçın hissettik herhalde kendimizi. Ya bizim en baştan beri, bu riff’leri filan toparlarken, ya da yeni bir şey yapmak için motivasyonumuzu düşünürken, muhakkak kavramlar çıkarmaya çalıştık. “Şu an nasıl hissediyoruz?”, “İçinde bulunduğumuz şartlar neler?” üzere sorular üzerine düşündük. “Abi çok telaşlıyız, çok huzursuzuz. Bir karanlığın içindeyiz. Bunun bir çıkışı olacak elbette ancak hasar alıyoruz,” diye düşündük. Kelamından müziğine bir hasar tespit çalışması aslında.
Akay: Ancak artık sen konuşurken düşününce, garip bir biçimde ben o sound’un ortaya çıkma sürecinin bizim için daha optimist, daha heyecan verici olduğunu hatırlıyorum. Bende o periyot uyandırdığı his oydu.
Mehmet: Müzik yapmanın heyecanı o.
Akay: Evet. Hatta yalnızca müzik yapmanın da değil, yeni olduğunu düşündüğümüz bir şeyler çıkmaya başlıyordu. O yüzden daha iyimserdik, daha heyecan doluyduk. Lakin müzikler albüme dönüşmeye başladıkça Arın’ın dediği his kendisini üzerimizde daha çok hissettirmeye başladı. “Neredeyiz?”, “Ne yapıyoruz?”, “Ne yapmaya çalışıyoruz?” üzere sorulardan da yola çıkarak bakınca albümde duyduğun sound daha da karanlık, daha da sert oldu, direkt söylemese de alttan alta bunları hissettirdi.
Arın: Hatta bir vakit sonra şöyle bir şey oldu. O karanlık konusu, artık o dışarıya atmaya çalıştığımız zehir nasıl bir şeyse sahiden bu odanın ortasına atmaya başladık ve biz de karanlık tiplere dönüşmeye başladık. Bu türlü gergin filan tipler olduk. Hani bir sineması izlersin, onun tesirinde kalırsın ve ondan kurtulamazsın ya bir müddet. Albüm üretim sürecinde albümün içerisindeki o his bizi bir vakit sonra ele geçirmeye başladı.
Bir çerçeve çizmeye çalıştıkça, bir hikâye oluştukça…
Arın: Role girdik abi!
Mehmet: Tasalar da arttı. Müziğin geleceği son hâlle alakalı korkularımız yükselerek devam etti.
Yalnızca kompozisyonun değil, miksin de daha sert olacağını birinci seninle konuşuyorduk Arın. Miks işi örnekler üzerinden yürür ya, sizin örneğin “baslar şuradaki üzere olsun” dediğiniz bir referansınız var mıydı?
Mehmet: Ben en başından beri kümeye nasıl duyuluyorsak onu geçirme fikrini benimsetmeye çalıştım. Biraz ham da duyulabiliriz, tahminen patır kütür de olabilir, lakin biz bir arada çalarken nasıl bir şey duyuyorsak onun direkt tezahürünü çıkartmaya çalışalım. En başından beri bu türlü bir perspektif vardı.
Provada duyduğunuz şeyi yapmaya çalıştınız.
Mehmet: Motamot o denli, provada duyduğumuz şeyi stereo bir filtreye sokmak istiyorduk, ancak bir yandan da şöyle bir şey oldu. Davul kayıtları bittikten sonra, üzerine her şey inşa edilmeye başladığında biz de sert olduğunu hissetmeye başladık. Biz aslında sert olsun diye değil, ne yapıyorsak onu çıkartmaya çalışıyorduk. Yolun ortasında dedik ki “bayağı sert bir şey oldu bu.” Eski müziklerle karşılaştırdığımızda öyleydi, hatta Arın bizim artık bir metal kümesi olduğumuzu söylüyordu.
Arın: Motamot o denli, bence biz bir metal grubuyuz artık.
Mehmet: Fakat yola metal yapalım diye de çıkmadık, bu türlü bir sound peşinde koşmadık.
Akay: Lakin bunu çok fazla makyajlı bir şeymiş üzere duyurmamak üzere bir niyet vardı güya. O yüzden de müzikler kişisel ve küme olarak nasıl hissettiriyorsa dışarıya çıkarttığımız şeyin de o hissi verebilmesi ismine üzerinde çok oynanmış, cımbızla çalışılmış üzere hissettirmemesi kaygısı vardı.
Mehmet: Bir de şunu düşünüyorum. Müzik imali sırasında Umut yoktu, o sonlara yanlışsız girdi, sonra oturduk ve onunla gitarları bir daha son hâle getirdik. Lakin birinci albümle, Yiğit’le karşılaştırdığım vakit, iki albümün de gitara dokunması birbirine yakın, fakat iki gitaristin ya da bakış açısının doğuş yerleri farklı. Yiğit biraz daha Rage [Against the Machine], Tool gibisi bir ekolden geliyor. Ben o ekolü sevmekle bir arada biraz daha metale yakınım. Bu müzikleri yaparken de demek ki bu türlü bir eğilim varmış.
O vakit biraz da işin hikâyesine girelim. İsminden de muhakkak olduğu üzere kaygısı olan bir şey yapmışsınız. 27 Mart 2016’da Pera’da verdiğiniz konserden evvel Türkiye’den Alternatif Sesler isimli blog’a konuşmuşsunuz. Orada hepinizin bir kederi olduğundan, lakin bunu sadeleştirip popülist olmayan bir biçimde ortaya koymanın vakit aldığından bahsetmişsiniz. Bu kederi sormayacağım açıkçası, bunun için albümü dinleyebiliriz. Lakin kelamlara baktığımızda, Artık Güçler Dengede’de yaştan da kaynaklanan diğerlerine kızgın bir hal vardı, onu duyuyorduk. Hükümdara sövüyor, kendi kimliğine dokunmaya çalışanlara sövüyor, kendini sorgulamayan insanlara sövüyor… Bu albümde ise benim gördüğüm, etrafınıza bakmışsınız ve gördüğünüz şey hiç hoşunuza gitmemiş, önemli bir karamsarlığa kapılmışsınız. Son müziklerde bundan çıkmaya dair bir efor var lakin sonunda “kahraman” “mızraklanarak” ölüyor (gülüyoruz). Haydi biraz bundan konuşalım. Büyüdük, 30’lu yaşlara geldik, ne değişti?
Arın: Öncelikle Ait ve Dair isminden yola çıkarak bir çatı çizeyim. Artwork dediğin şey bence bu türlü bir şey zati, bir “art” yapıyoruz argümanı taşıdığımızdan emin değilim, haddimize mi bilmiyorum, lakin en azından oraya oynamaya çalışıyoruz. Şayet bir biçimde kendi sanatını, zanaatını ortaya koymaya çalışıyorsan içinde bulunduğun vakte ve mekâna ait kavramları ve hisleri, yeniden tıpkı vakte ve mekâna dair bir lisanla anlatmaya çabalıyorsun aslında. “Rönesans’ı Rönesans yapan şey bu” üzere. Zeitgeist’ı yakalamak aslında mesela. O zeitgeist’ı ne kadar kozmik bir çatıda tutabilirsen, ne kadar anlık toplumsal izdüşümlerinden koparabilirsen o kadar geniş bir perspektiften rahat bir şey anlatabiliyorsun. Albümün isminin da Ait ve Dair olması biraz bu yüzden, en başından beri niyetimiz buydu.
Şimdi ne oldu da 30 yaşını geçince bu hâle geldik? E, büyüdük abi. Bir vakit sonra bir şeyleri değiştirebileceğine dair inancını kaybediyorsun, fakat geriye dönüp baktığında kendinin ne kadar değiştiğini görüyorsun. Ben bu değişimi yaşarken ve kendimce doğrulara ulaşmışken nasıl hâlâ bu türlü şeylerin olabildiğini sorguluyorsun. O yüzden dediğin üzere dışarı hakikat bir isyan değil. Bu albümün Artık Güçler Dengede’den temel farkı bu, içe gerçek bir hüzün var. “Herkes haklı, herkes kızgın” yani. Günün zati siyaseti da bu türlü bir şey. Kimse “Benim durduğum taraf bu, benim savunduğum kıymetler bu,” demiyor, “Öteki bunu savunuyor, ben bunu reddediyorum,” diyor. Büsbütün karşılaştırma ve çatışma üzerinden ilerleyen bir münasebetler zinciri var. Kutuplaşma esasen bu, rastgele bir taraf tutmadan buna nasıl bakabileceğimizi düşündük. Artık Güçler Dengede’den farkı bu, o tahminen biraz taraftı. Bu albüm bertaraf olmaya çalışıyor.
Akay: Lakin sakin değiliz, çok sinirliyiz hâlâ. Daha bile sinirliyiz tahminen.
Arın: Hatta hayal kırıklığı içindeyiz.
Mehmet: Kendimizi çok müspet yetişmiş bir devrin acayip negatif orta yaşlarında bulduk.
Arın: İşin berbat tarafı bunun ülkenin politik gerçekleriyle de pek ilgisi yok. Çok büyük bir laf olabilir fakat insanlığın gittiği yer biraz bu türlü. Her ülkede tuhaf tuhaf şeyler oluyor, bilgi dediğin şey artık ne kadar gerçek… Geçen yılın favori sözü “post-truth” abi. Doğrunun ne kadar yanlışsız olduğuyla alakalı kuşkun varken bütün bu politik sıkıntılar o kümenin bir kesimi oluyor sadece, münferit olarak bir mana teşkil etmiyor.
Mehmet: Tahminen şöyle diyebiliriz. Dünya pek çok açıdan düzgüne gidiyor üzere görünse de gitmediği taraflar o kadar fazla ve o kadar ağır hissediliyor ki, güya kıyamet sonrası dünyasına gidiyormuşuz üzere bir durum var. Aslında o kadar da değil.
Sözler de daima o denli aslında. Bir yandan da sahiden bir orta teşkil eden “Arada” müziğinden sonra sözlerde de müzikte de bir değişim oluyor.
Arın: “Arada” müziğinden evvelki kısım toplumsal olanın bireydeki izdüşümlerinin peşindeyken sonraki kısım biraz daha ferdî bir perspektiften bakıyor. “Ben ne hissediyorum?” diye soruyor. Zati “Kan Revan” modülü albümün muhakkak yerlerinden ihtimamla seçilmiş cümlelerden ve kavramlardan oluşan bir “son”.
Akay: Konsept albümlerin birçoğunun bir açılış klişesi olduğu üzere biz de hikâyeyi bir “Kılavuz” ile açıyoruz. O kılavuz bu albümde hislerimizin ne dediğini mekanik olarak da olsa, doğal seslerle yahut insan eliyle yapılmış miksiyle de olsa biraz kabaca anlatıyor ve bu öyküde kılavuzluk yapacağım, gelin diyor. Sonra birlikte bir seyahate çıkıyoruz.
Arın: “Kılavuz”da kent sesini, trafik sesini, inşaat sesini ağır kullanmamızın sebebi biraz şöyle bir ayrıma işaret ediyor: Birazdan dinleyeceğiniz ses kozmosu, içerisinden çıktığı gerçek ses kainatı burası.
Peki, bu bir İstanbul albümü mü?
Mehmet: Evet, İstanbul albümü denebilir.
Akay: Tam olarak bir İstanbul albümü olduğu söylenemez. Kozmik bir şeyler de söylüyor. Bizim hikâyemizin, deneyimimizin mekânı İstanbul olduğu için bunun albüme yansıması da çok doğal.
Kahraman öldü, lakin hikâye devam ediyor. Dünya bir yerlere gidiyor, galiba müziğiniz de farklı konseptlerde birleşip oraya yöneliyor. Müzisyen olarak dünyanın gidişatını karamsar bir bakış açısıyla yansıtmak yerine kendime baş rahatlığı sağlayacak bir üretimi tercih edeyim dileğini hissediyor musunuz?
Arın: O biraz benimle ilgili galiba. Ben içinde bulunduğum gerçekliği inkar edemiyorum. Hayatı lakin bu türlü anlayabiliyorum. Anlayabildiğim biçimde anlatabiliyorum.
Ait ve Dair albümünün vakte ve mekâna ait olduğunu söylediniz. Son yıllarda yaşadıklarınıza ilişkin ve dair bir albüm. Siz müzik üretiyorsunuz, müzik yazıyorsunuz, albüm yapıyorsunuz. Bu sizin albümünüz, sizin müzikleriniz. Size “ait”. Sonra birileriyle paylaşıyorsunuz. Mesela ben bu müzikleri, bu albümü evire çevire dinliyorum. Müzikler da benim için birtakım ferdî tecrübelerle birleşiyor. Müzikler artık bana da ilişkin oluyor mu?
Mehmet: Bence ilişkin doğal.
Akay: Bence o şarkıyı dinlerken müzikle özdeşleştirdiğin tecrübelerine ilişkin. Biz bu müzikleri paylaştıktan sonra, artık bu müziklerin ne kadar bize ilişkin olduğu tartışmalı.
Arın: Müzikler bu türlü şeyler aslında. Birebiri sinema yahut edebiyat üretimi için de geçerli. Muhakkak usuller ve belirli taktiklerle bir tıp “paralel evren”, bir mana kainatı yaratıyorsun. O mana kainatına benim sunduklarım öteki, senin kendi tecrübelerin ışığında o müzik sende diğer şeyler çağrıştırıyor. Bence esasen işin alametifarikası bu.
Mehmet: Müzikler elle tutulabilir şeyler değil. Bestekarının, icracısının ismi muhakkak olabilir. Fakat bu müzikleri beşerlerle paylaştıktan sonra bizim denetimimizden çıkıyor. Bu nedenle bu müziklerin kime ilişkin olduğu sorusunun bir yanıtı bile olmayabilir. Artık kimseye ilişkin değil, herkesin birlikte sahip olduğu bir şey.
Peki, CD ve plak basacak mısınız?
Arın: Evet, basacağız.
Mehmet: Plak basılmasını çok istiyoruz. Hatta her şeyi plak için tasarladık ancak bakalım. Şimdi ne vakit olacağı aşikâr değil.
Şimdi, bana bir plak verdiğinizi varsayalım. Artık elle tutabildiğim bir şey, müziği değil tahminen lakin plağı ellerimle tutabiliyorum. Bir de mesela Spotify’dan dinliyorum. Ses kalitesi ve tecrübenin niteliği değişti. Lakin ikisinin de bende çağrıştıracakları aşağı üst tıpkı olacak, değil mi? Pekala, siz bu durumda neden plak basmak istiyorsunuz?
Mehmet: Bence bir dinleme deneyimi zira. Yani plaktan dinlemek, müziği deneyimlemenin en hoş yolu olabilir. Ben dinlediğim kümeler güya canlı çalıyorlarmış üzere hissediyorum. Benim için bu türlü bir tarafı var plağın. Rastgele bir dijital platformda dinlediğim müziğe o kadar dikkat kesilemediğim oluyor.
Akay: Benim için ses kalitesi, kesinlikle dinleme tecrübesini etkiliyor. Fakat bir albüm sırf içindeki seslerden oluşmuyor. Yalnızca gitar partisyonlarından, yalnızca davullardan, kelamlardan oluşmuyor. Albümü güzel makus anlatan özel bir görseli, kapağı da var. Elle tutulup incelenecek, haşır neşir olunacak, dinleme tecrübesine katkıda bulunacak bir öğesi de var. Ancak bu tecrübe sırf meraklıları için. Hâlihazırda dijital dolaplarımız, plak dolaplarımızdan daha güçlü.
Arın: Ben müziği plaktan dinleyenlerin günümüz kaidelerinde bir çeşit gustoya sahip olduğunu düşünüyorum. Ben bu gustoya sahip değilim. Plağın da audiofil’ler dışındaki beşerler için bir tüketim toplumunun bir uzantısı olduğunu düşünüyorum.
Mehmet: Ben küçüklükten bu yana albüm dinliyorum. Hepimiz CD’den de dinledik albümleri. CD zamanının kapanmasıyla albümler bütünlüğünü yitirdi. Plak, bu albüm dinleme kültürünün devam etmesini sağlıyor. Bu nedenle seviliyor bana kalırsa.
Siz aslında bu dinleme tecrübesini kısmen zorlayan bir iş çıkardınız. Albümde ikinci, üçüncü, dördüncü, sekizinci ve dokuzuncu modüller müzikal manada organik biçimde birbirine bağlı. Yani aslında albüm bir bütün olarak tüketilsin diye yaptınız.
Akay: Biz de konserlerde onları muhtemelen bir bütün halinde çalacağız.
Peki, bunları başka ayrı yazıp birleştirdiniz mi? Mesela “Mumlar ve Çiçekler” ile “Bu Göğün Altında” iki başka modüldü siz de bunları birbirine bağlamanın yollarını mı aradınız, yoksa yazdığınız müzik öteki bir şeye dönüşürken üretimi sürdürüp ikinci kısma öteki bir isim mi koydunuz?
Mehmet: Hiçbirisinde belli bir formül izlediğimiz söylenemez. Her seferinde farklı bir nedenle birleştirmeyi tercih ettik. Birinde kendimizi tutamadık, devam ettik. Bir müzikten başkasına resen geçiverdik. Kimilerini da birleştirdiğimizde anlamsal açıdan ve müzikal olarak bizi öteki bir hislere götürdüğünü fark ettik.
Arın: Şarkılar birleştikçe, sözleri de çok değiştirmek zorunda kaldık.
O hâlde birleşik olan “Yabancı”, “Çölde Bir Konak” ve “Deliler Gemisi” üzerinde kelamlar aracılığıyla birlikte düşünelim. “Yabancı” müziğinde herkes kendi gerçekliğine sıkışmış, herkes tıpkı yerde tutsak ancak sırf kendi gerçekliklerini görüyorlar. Hepsi de bu durumdan rahatsız. “Çölde Bir Konak” müziğinde ise korunmaya paha olduğu varsayılan bir yere tıkılıp kalmışız ve birileri bu yer üzerinde hak tez ediyor lakin hak sav edildikçe orası ölüyor. Ne saklamaya paha bir şey kalıyor ne de saklanmaya kıymet bir şey oluyor. Sonra da gemi yanıyor.
Arın: Bu üçleme büsbütün aidiyet sorunuyla ilgili. Beşerler kendi gerçekliklerini, ideolojilerini savunurken birbirlerini ne kadar görmezden geldiklerini anlatmayı deniyorum. İkinci müzik hoşlukların sırf sana ilişkin olması dileğinin berbatlığını anlatıyor. Üçüncü müzik ise üç farklı katmanı olan bir müzik. Benim “Deliler gemisindeki üstün kahramanlar” yazısında da bahsettiğim üzere, Victoria periyodunda meczuplar bir gemiye doldurulur, açık denizlere çıkılır ve seyahat sonunda -diğer meczupların elinden kurtulup- sağ kalmayı başaranlar da ıssız adacıklara bırakılırdı. Beşerler birbirlerini o kadar dışlıyorlar ki, neredeyse herkesi o meczuplar gemisine doldurup bir yerlere yollamak, birbirimizden kurtulmak istiyoruz. İktidarın kullandığı bağlamda söylemiyorum, lakin hakikaten birebir gemideyiz.
ODTÜ rektörü olanaksızlıklardan bahsedince, menajeriniz Serkan Fidan bir tweet atıp bu olanaksızlıklara tahlil üreteceğini söylemişti. Siz de ODTÜ’lü bir küme sayılırsınız. Bu mevzuyu, şenliklere katılmayı hiç konuştunuz mu?
Arın: Serkan ile konuşmadık, lakin biz de Twitter’dan dayanak verdik. Zira ODTÜ kendimizi ilişkin ve dair hissettiğimiz bir yer. Hiç düşünmeden dahil olmak istedik. Aslında şenlik bir kenara, ODTÜ’deki rastgele bir konserden hiçbir maddi beklentimiz olmadı. Hatta albüm biraz erken bitseydi, Rock Şenliği’nde de çalacaktık. Yetişemedik.
MT (ODTÜ Müzik Toplulukları) ile hâlâ haberleşiyor musunuz?
Akay: ODTÜ MT bizim konutumuz, bu müziğin tohumlarının atıldığı yuva. Sağ olsunlar, onlar da her sene buraya Rock Şenliği ile ilgili çalışmaya geldikleri vakit halimizi hatırımızı soruyorlar; haberleşiyoruz kesinlikle.
Arın: Serkan da her yıl şenliklerde çocuklara yardım etmeye çalışıyor. Jenerasyonlar değişiyor lakin Serkan daima orada, daima yardım ediyor. Aslında Mor ve Ötesi’nin menajeri olması da MT ile ilgili. Artık çocuklar “Eski MT’li ya bunlar, bandrollü albüm yapmışlar” diyorlar bizim için. Hâlâ bize sahip çıkıyorlar.
Peki, konser programınız nasıl? Çalışmaya başladınız mı?
Arın: Şu sıralarda konser takvimi için çalışıyoruz.
Mehmet: Birinci konser İstanbul’da olacak. Sonra Serkan’ın da yardımlarıyla bir takvim ortaya çıkacak.
Akay: Albüm biraz dinlensin de istiyoruz konserlere başlamadan evvel.
Benim sorularım bu kadar, sizin eklemek istediğiniz bir şeyler var mı?
Akay: Albümün üretim süreci hayli uzundu. Tekrar de bizim için çok âlâ bir tecrübe oldu, kendimize dersler çıkardık.
Arın: Birbirimizle de ilgili çok şey öğrendik.
Akay: Katiyetle. Ortaya çıkan sonuçtan da şahsî olarak çok mutluyum. Gurur duyuyorum.
Mehmet: Herkes bir manada varını ağırı, gecesini gündüzünü feda etti bu sürece.
Arın: Ruhsal olarak da çok yorulduk, galiba bir ara özellikle sözleri tekrar elden geçirirken akli istikrarımı kaybettim. Birtakım dışsal baskılar da bu sürece yansıdı elbette. Galiba üstesinden geldik, bizi öldürmeyen şey güçlendirdi.
