Geoffroy de Lagasnerie, günümüz toplumunda alakalar yahut aile yerine dostluklara odaklanmanın radikal bir hareket olduğunu söylüyor. Aile ya da romantik alakalar yerine yakın dostluklar etrafında bir ömür kurmak, hem sevinçli hem de gereksinimimiz olan isyan hareketidir; hükümetler de toplumun örgütlenme biçimini kökten değiştirmek üzere “dostluk bakanlıkları” kurmalıdır. Fransız filozof bunu savunuyor.
Geoffroy de Lagasnerie, Mart 2023’te yayımlanan Dışarıya Özlem (Une Aspiration au Dehors) başlıklı dostluk manifestosunda iki müellif Didier Eribon ve Édouard Louis ile kurduğu yakın dostluğu detaylarıyla anlatıyor. Üç dost her akşam birlikte yemek yiyor, gün içinde birçok kere konuşuyor, her gün birbirlerine “günaydın” ve “iyi geceler” diliyorlar. Ayrıyeten dostluk anlarına öncelik verebilmek için takvimlerini birbiriyle uyumlu hale getiriyorlar, yani uzun muhabbetler için bir ortaya gelmeyi hayatlarının merkezine yerleştiriyorlar. Lagasnerie bu dostluğu şöyle tanımlıyor: “Hiç sona ermeyen uzun bir sohbet.”
İyi dostluklara yatırım yapmanızı sağlayacak radikal bir yol haritası olarak sunulan bu kitapta, De Lagasnerie toplumun aile yapısına ve romantik münasebetlere öncelik verilmesi istikametindeki “otoriter” ısrarını sorguluyor. Kitapta, üç arkadaşın doğum günlerini ve Noel arifesi dahil olmak üzere özel günlerini her vakit birlikte geçirdiklerini anlatıyor. “Başka insanlara Noel fotoğraflarımızı gönderdiğimizde ya da toplumsal medyada paylaştığımızda, arkadaşlarıyla bayramı birlikte geçirme bahtına imrendiğini söyleyen sayısız bildiri alıyoruz… Bu da şu soruyu gündeme getiriyor: Bir hayat biçimi olarak dostluk buna hasret duyanlar için bile neden bu kadar ulaşılamaz görünüyor?
Lagasnerie, saf dostluğun —komşularla yahut iş arkadaşlarıyla kurulan gündelik münasebetlerin ötesinde— daima beslenmesi ve emek verilmesi gereken bir bağ olduğunu, fakat hükümetlerin bu bahiste hiçbir model yahut kurumsal dayanak sunmadığını söylüyor. İnsanların sevmedikleri bireylerle dostluklarını sürdürme eğiliminde olmadığını, buna rağmen birçok kişinin hisler çoktan tükenmiş olsa bile mutsuz bir romantik bağlantıyı yıllarca sürdürdüğünü hatırlatıyor. Ona nazaran, hayatını aile ya da romantik münasebet yerine dostluk etrafında kurma fikri, ister eşcinsel ister heteroseksüel olsun, birçok beşere cazibeli geliyor.
Eşcinsel olan ve çocuk sahibi olmamayı seçen De Lagasnerie, France Inter radyosuna verdiği röportajda şöyle diyor: “Bu kitap, hayatın toplumsal olarak nasıl düzenlendiğine dair bir cins hüzün ve melankoliden doğdu… Hayatın makul döngüler içinde ilerlememesi gerektiği fikrinden yola çıktı: gençlik, eğitim, bir bağlantı kurmak, birlikte yaşamak, birebir yatakta uyumak, çocuk sahibi olmak… Bunlar kurumsal roller fakat birçok insan bu ömür biçimiyle uyuşmuyor ve diğer istekler taşıyor. Benim hedefim, bunun yerine dostluk etrafında örgütlenmiş bir ömrün kıssasını yazmaktı… Dostluğu, toplumumuzda karar süren kurumsal normlara karşı bir karşı-kültür alanına dönüştürmekti.”
Lagasnerie’ye nazaran, dostluğun toplum ve hükümetler tarafından daha fazla önceliklendirildiği bir dünya, tıpkı vakitte onun “sabah erken kalkma kültürünün dehşeti ve zorbalığı” olarak isimlendirdiği şeyi de sona erdirecektir. Müellif “arkadaşlarımla gece üçe kadar dışarıdaydım, bu yüzden erken kalkamıyorum,” tabirinin “çocukları almak için erken çıkmam gerekiyor,” demek kadar yasal bir münasebet olarak kabul edilmesi gerektiğini söylüyor. Sanat dergisi Les Inrocks ise bu kitabın yalnız okurlarda, eski dostlarına ulaşma ve onlarla tekrar irtibat kurma dileği uyandırdığını yazıyor.
*Bu yazı, Berna Çelikkaya tarafından Angelique Chrisafis’in The Guardian’da yayımlanan makalesinden çevrilmiştir.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere söz özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitiren medya alanında hâlâ yeterli işler çıkarılabileceğine inanıyor, eleştirel kanıyı müşterek bir toplumsal pahaya dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için ziyadesiyle bedelli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dayanağınız için şimdiden teşekkür ederiz, düzgün ki varsınız.
