Bu yılki Eurovision Müzik Müsabakası tartışmalar ve gerginlikle başladı. Bütün dünyanın gözü Malmö sokaklarındaki protestolar ve yarışmacılar ortasındaki karışıklığa odaklanmışken, Gazze’de devam eden soykırımına karşın İsrail’in yarışa katılmasına müsaade verilmesinin kaçınılmaz sonuçları kimseyi şaşırtmadı.
Eurovision’ın idare organı olan Avrupa Yayın Birliği (EBU), yarışın “siyasi olmayan bir müzik yarışması” olduğunu öne sürerek İsrail’in müsabakanın dışında bırakılması istikametindeki talepleri reddetmişti. Meğer bu bildirisi kabul etmeyen taraflardan biri de İsrail’di. EBU, siyasi tarafsızlık kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle İsrail’den, yarışmacısı Eden Golan’ın “Hurricane” (Kasırga) isimli müziğinin kelamlarını değiştirmesini talep etti. Müziğin özgün ismi geçen yılki Hamas saldırısına atfen “October Rain” (Ekim Yağmuru) idi. Revize edilen propaganda müziğine müsaade verildi.
Eurovision’ın kelamda “politik olmayan” tabiatı müsabakanın izleyicilerini biraz şaşırtabilir, çünkü öbür tarafta Ukrayna işgali nedeniyle Rusya müsabakada tam iki yıldır yasaklı. EBU, bu ikiyüzlü atılımını, Rusya’nın dahil edilmesinin “yarışmanın prestijini zedeleyeceğini” söyleyerek gerekçelendirmişti. Bu doğrultuda geçen yılki tertip hem bir müzik müsabakası hem de Ukrayna’yla dayanışma aktifliği fonksiyonu gördü. Her müzikten evvel Ukrayna’nın simge yapıları kutlandı, her yer mavi-sarı bayraklarla donatıldı ve programın 161 milyon izleyicisine daima dayanışma bildirileri yayımlandı.
Eurovision’ın ne vakit siyasi olup ne vakit siyasi olmadığına ait kararlar elbette başlı başına siyasi. Ukrayna’da iki yıldan uzun bir müddet içinde 10 bin sivil öldürüldüğünde siyasi olan Eurovision, Gazze’de yalnızca 7 ay içinde birden fazla bayan ve çocuk 40 bin kişi öldürüldüğünde siyasi değil. Bildiri açık: Yarış, günahsızlar lakin Batı’nın düşmanları tarafından öldürüldüklerinde politik bir hal alıyor.
Eurovision’un İsrail’i müsabakadan menetme davetlerine kulak asmamasının akabinde, protestocular sanatkarlardan Filistin ile dayanışma hedefiyle müsabakadan çekilmelerini talep etmeye başlamışlardı. Bu baskı, ortalarında Birleşik Krallık temsilcisi Olly Alexander’ın da bulunduğu birtakım sanatkarların yarışta kalmaya dair son derece utanç verici mazeretler sunmasına da yol açtı. Alexander yaptığı açıklamada “sessiz kalmaktan rahatsız olduğunu” ve “ezilenlerle dayanışma içinde olduğunu” belirttikten çabucak sonra “müziğin birleştirici gücü” nedeniyle müziğini söylemeye devam edeceğini açıkladı. Elbette Filistinliler, İsrail’in soykırımı kültürlerinin yok edilmesine kadar uzandığı için sanatlarını “birleştirmek” için kullanma fırsatına pek de sahip değiller.
Şarkıların savaşları sona erdirip ezilenleri özgürleştirebilme gücü olsaydı, bu çoktan yapılmış olurdu. Mesela Elton John ve Paul Simon üzere müzisyenler, Güney Afrika’da apartheid rejiminin çöküşünü hızlandırabilirlerdi. Fakat yapamadılar. Anti-Apartheid Hareketi yaptı.
Müziğin kelamda birleştirici gücünün altını çizip duran açıklamalar, düpedüz bir kendini beğenmişlik ve bencillik hissiyle yapılıyor. Alexander’ın daha sonra yapılan bir röportajda kullandığı “yüz milyonlarca beşere karşı müzik söylemek çok sık elinize geçen bir fırsat değil” cümlesi de bunun üstü kapalı bir itirafıydı. Bu yüzden gibisi birlik davetleri tıpkı vakitte kibir kokuyor ve açıkça aksisini, yani boykot, tecrit ve yaptırım yoluyla İsrail’in izole edilmesini talep eden Filistin kamuoyundan daha düzgününü bildiğini tez ediyor.
İsrail’in ise elbette Filistinlilerle “birleşme” üzere bir niyeti falan yok. Eurovision’a iştiraki, Gazze’de acımasız bir imha kampanyası yürütürken kendisini sıradan bir ulus olarak göstermenin kılıfı. 11 Mayıs gecesi müzisyenler sahnede performanslarını sergilerken, İsrail bombaları Refah’a sığınan erkek, bayan ve çocukları öldürecek, binlerce Filistinli İsrail’in hapishanelerinde zincirlenerek azap görecek.
Eurovision’ın İsrail’e ahenk sağlama konusundaki ısrarı müsabakayı çoktan lekeledi. Sokaklardaki protestolarda kendini gösteren öfke, yarışmacılar ortasında da düşmanlığa dönüştü. Hollandalı tanınan yarışmacı Joost Klein, İsrail medyasının anne ve babasının vefatıyla alay etmesinin (evet, aşağılık bir latife lakin Filistinli çocukların yetim kalmasından zevk alanlara yakışan bir şaka) akabinde çıkan bir tartışma nedeniyle yarıştan diskalifiye edildi. Zorbalık ve kendini acındırmanın karakteristik bir bileşimi olan İsrail heyeti ise müsabaka boyunca bilhassa Yunan ve İrlandalı adayları gaye alarak Filistin’e dayanak verenlere hakaret ve tacizle saldırmakla meşguldü.
Bunların hiçbiri sürpriz değil. Hem siyasette hem de kültürel alanda soykırımı kabul ettirmenin nelerle karşılaştığını gördük: siyasi önderler palavra ve ikiyüzlülükle kendilerini küçük düşürdü, hukukun üstünlüğü alay konusu haline geldi ve beşerler saldırganlaştı. Lakin sıradan hayat ile inanılmaz vahşet ortasındaki çelişkiler sonsuza dek sürüp gidemez, kabahat ortağı birey ve kurumlar da sonunda kendilerini küçük düşüşürler. Eurovision da bir istisna değil.
Final gecesindeki üzere olaylar, tarihe tıpkı 1936 Berlin Olimpiyatları üzere geçecek ve meskenlerinde coşkuyla izleyenler de dahil olmak üzere tüm cürüm ortakları da eninde sonunda tıpkı utancı taşıyacaklar.
*Bu yazı, Ece Balekoğlu tarafından Fianna Coleman’ın Tribune‘de yayımlanan makalesinden çevrilmiştir.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle belgisiz bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ âlâ işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok bedelli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
