AKP’nin 21 yıllık iktidarında neler yaptığı, rejimi nasıl değiştirdiği, toplumu nasıl dönüştürdüğü, yoksulluğu nasıl pekiştirdiği, mutluluğumuzu nasıl yok ettiğine dair birçok yazı kaleme alındı. Kalemi yeten herkes bunu yazdı, fikri yeten herkes elinden geldiğince anlatmaya çalıştı. Ne var ki, sıra seçimlere gelince oy verme davranışı güya bu 21 yıllık dönüşümden azadeymiş üzere bedellendiriliyor. İktidarın yıllara yayılan örgütlü saldırısı bir anda yok olmuş, hiçbir esaslı dönüşüm yaşanmamış da yurttaşlar seçim günü sandığa heybesindeki türlü yüklerle gitmemiş üzere tahliller tekrar havada uçuşuyor. “Karşı” tarafı suçlamanın verdiği dayanılmaz haz ve konfor çoğunluğu ele geçiriyor, “bunlara müstahak,” yahut “bu toplum cahil” üzere kestirmeci ve maliyetsiz tahliller bütün ülkeye zehir üzere yayılıyor. Zelzele bölgesinde iktidarın oylarında gözle görülür bir düşüş olmasına karşın, bu kentlerdeki birinci partinin AKP olması depremzedeleri suçlamak için kâfi bulunuyor. Dayanışma güya bir borçlandırma stratejisiymiş üzere, zelzeleden sonra sivil inisiyatiflerle bölgeye yapılan yardımların hesabı bile soruluyor. Toplum olarak ikiye bölündüğümüz o denli yahut bu türlü kabul ediliyor, ikiye bölen bıçağın yıllardır kimin elinde olduğu unutuluyor.
Türkiye, 2000’lerin başından bu yana ekonomik, siyasal ve ideolojik olarak kuşatılmış durumda. Bu kuşatma, etrafıyla irtibatı koparılmış, sessiz bırakılmış ve baskılanmış bir personel sınıfı öngörüyordu. Yıllara yayılmış, ihtimamla planlanmış bu kuşatmanın birçok sonucu olacaktı. 14 Mayıs seçimlerine yansıması da milliyetçi ideolojiye gösterilen teveccüh oldu. Pekala, sandığa giden emekçilerin heybesinde neler vardı? Daha açık bir formda sormak gerekirse, ülkenin çoğunluğunu oluşturan fakirler neden sağcılara oy verdi?
AKP, iktidara geldiği günden bu yana çalışma hayatına dönük nizamlı hücumlar gerçekleştirdi. Güvencesizlikle insanları parçaladı, birbirinden ayırdı, esir aldı. Güvencesizlik ne demek? Zelzelede varını ağırı kaybetmiş insanlara “yarın işe geleceksin” demek. Ekmeği için çalışanı tehdit etmek, geleceksiz bırakmak, hasta olduğunda doktora bile gidemeyeceği şartları dayatmak demek. Emniyetsiz, bilinmeyen, kırılgan şartlar altında yaşamak demek. İşsizlikle tehdit edilmek, iş cinayetlerinde katledilmek demek. Bu türlü acımasız bir emek rejiminde, çalışanlar bir de muhafazakâr ve milliyetçi ideolojiyle kuşatıldı. Teşkilatlar eliyle yaratılan sadaka kültürü sayesinde, AKP de kendini servetini fakirlerle “karşılıksız paylaşan” hayırsever bir siyasi özneye dönüştürdü. Yoksulluğu yönetilebilir, savaş iktisadını kabul edilebilir hale getirdi.
Çalışma hayatında yarattığı karanlığı, yani iş cinayetlerini, işsizliği, güvencesizliği, borçluluğu ve örgütsüzlüğü bu hayırsever özne formülüyle kapattı. “Sosyal haklar” ve “sosyal devlet” üzere kavramların yerini belediyelerin, vakıfların, tarikatların saha çalışmaları aldı. Yoksulluk her geçen gün artarken, fakirler iktidara bağımlı hale getirildi. İşçilerin gündelik ömrü neoliberalizmin ve siyasal İslam’ın saldırısına alabildiğine açıldı. Fakirler tüketici kredileriyle alabildiğine borçlandırıldı, fiyatlar azaldı, sıhhat ve eğitim özelleştirildi, yığınlar iktidara ve istikrara bağımlı hale getirildi. Borçla yaşamaya mahkum edilen yurttaşların da değişime yüreği kalmadı. Ekonomik ve kimlik telaşlarını harmanladıkları bir ruh haliyle sandığa gittiler. Çıkış yolunu şimdilik istikrarda buldular.
Bu şartlara karşın fakir kesitlerin AKP’ye ve öbür sağ partilere gösterdiği teveccühü iktisadi temellerden azade biçimde okuyan tahliller, hem siyasi hem de vicdani olarak çürümeye mahkum. İktidarın fakir bölümlerde hâlâ bu kadar istek üretmesinin gerisindeki gerçek, toplumdaki birtakım kümelere sunduğu muvaffakiyet öyküsünden çok emek-sermaye çelişkisini ideolojik olarak muhafazakarlığın ve milliyetçiliğin araçlarıyla onarıyor olması. Bu tamirat, iktidar ile emekçi sınıfı ortasında ortak bir lisan üretilmesini sağladı ve sandıktan sağ partilerin görece güçlü çıkmasını sağladı.
Yoksulların sağcılara yönelmesinin cahillikten çok ekonomik, ideolojik ve ruhsal nedenleri vardı. Bu karanlığın ortasında “Peki, biz bir umut ışığı yaktık mı?” sorusunu kendine yöneltemeyen, “Bu toplum nasılsa sağcı, o halde biz de sağcı argümanlar üretelim” diyen, mevcut durum tarafından imkansız ilan edileni mümkün kılmayı denemeyen, toplumu dönüştürmekten çok şimdilik ikna etmeyi hedefleyen tüm politik öznelerin hezimetine şaşırmamak gerek.
Bu yazının sıkıntısı umut tacirliği değil lakin umudun nerede olabileceğine işaret etmek olabilir. İktidarın gördüğü teveccühe karşın önündeki krizlere cevap üretememesi, Türkiye’de her şeye karşın iktidarın bütünüyle teslim alamayacağı toplumsal kesitlerin bulunması, sarsıntı bölgesinde iktidarın oylarında manalı bir düşüşün yaşanması, toplumun direniş kanallarını adalet aracılığıyla besleyen Can Atalay’ın Hatay’dan vekil olması birer işarettir. Umut hâlâ bu toplumda. Sabırla, sebatla, çabayla bu umudu büyütmeye çabucak bugün başlamalıyız ki birbirimize pamuk ipliğiyle değil kalın örgülerle bağlanalım.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle bilinmeyen bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ âlâ işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi tek seferliğine yahut sistemli desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
