19 Mart’ta İstanbul Üniversitesi öğrencilerinin Beyazıt’ta yıktığı o birinci barikatın akabinde başlayan ve dalga dalga büyüyen direniş aksiyonları bir ayın sonunda lise sıralarına kadar uzandı. Türkiye’nin farklı kentlerinde liseli gençlerin, öğretmenlerinin sürgün edilmesine karşı kararlılıkla sürdürdüğü aksiyonlar, uzun müddettir birikmekte olan toplumsal öfkenin ve adalet arayışının gün yüzüne çıkışının son örneği. Bu aksiyonlar, yüzünü tam da memleketin karanlık gidişatına çeviren bir neslin ayağa kalkışına tanıklık ediyor.
Öğrencilerin, idarecilerin disiplin tehdidine karşı geri adım atmaması, onların sırf bir okul binasında hapsolmuş “çocuklar” olmadığını; aksine kendi geleceklerine, kentlerine, ülkelerine sahip çıkan bir irade taşıdıklarını gösteriyor. Lise sıralarından üniversite yerleşkelerine, yalnızca öğrencilerin değil, ailelerin ve mezunların dayanışmalarına kadar genişleyen bu direniş dalgası, iktidarın bütün baskı araçlarına karşın gençlerin mücadeleci halinin basitçe sönmeyeceğini kanıtlıyor.
Öte yandan, temel demokratik haklarını talep eden liseli gençler devletin tehditkar bakışları altında gelecek dehşetiyle yaşamak zorunda kalıyor. Halbuki tam da bu “gelecek korkusu” onları harekete geçmeye zorlayan, zira umutlarını karartmaya çalışanların bilakis gençler hayatın her alanına müdahil olmak zorunda olduklarının her geçen gün biraz daha farkına varıyorlar. Münasebetiyle bugün liselerde ve üniversite yerleşkelerinde yükselen her bir ses güçlü bir politik şuurun de habercisi.
Öğretmenlerin sürgün edilmesi, kuşkusuz, lise gençliğinin öfkesini anlık olarak tetikleyen bir olay. Ancak sıkıntıyı derinlemesine irdelediğimizde, bu aksiyonların altında yatan asıl sebebin çok daha geniş bir toplumsal memnuniyetsizliğe dayandığını görüyoruz: İktidarın keyfi kararlarla eğitimi yönlendirmesi, müfredatı tek bir ideolojik çerçeveye mahkum etmesi, gençlerin niyet ufkunu daraltmayı hedefleyen gerici bir yaklaşımın tezahürü. Fakat, bu iktidar stratejisinin bugün artık iflas etmiş olduğu da ortada.
Zira her fırsatta apolitik olmakla suçlanan ve aşağılanan gençlik, içine sıkıştırılmaya çalışıldığı kalıpların dışına taşalı çok oldu. Seyahat Direnişi’nden bugüne uzanan bir dizi tecrübe, gençliğin sanılanın bilakis politik süreçlere dair farkındalığını büyüttü. Sonuç olarak bu nesil artık kendi bahtına el koymanın yollarını arıyor.
Dün İstanbul’daki harekette konuşan bir liseli öğrenci şunları söyledi: “Bize diyorlar ki, siyasete karışmayın. Sizin siyasetiniz öğretmenlerimizi misyondan aldı. Sizin siyasetiniz ders kitaplarını gericilikle doldurdu. Sizin siyasetiniz bizden bir gelecek çaldı.”
Gençliğin tabiatında her vakit devrimci bir potansiyel vardır. Ezberlenmiş kalıpları parçalamak, yeni ufuklara yönelmek, statükoyu aşmak, genç olmanın getirdiği gücün tezahürleridir. Buna rağmen çok baskıcı, tektipçi bir iktidar tertibi de yeniden tabiatı gereği gençlik içinde kolaylıkla serpilen isyanın tohumlarını besler. Bugün olan tam da bu.
Türkiye, son yıllarda gittikçe artan toplumsal, siyasi ve ekonomik krizlere sahne olurken, gençler bu çalkantılı devrin en ağır faturasını ödeyen kesim haline geldi. Buna karşın gençler, sadece kendi gelecekleri için değil; sömürüye, baskıya, şiddete ve ayrımcılığa uğrayan herkesin sesini duyurmak için sokaklarda. “Genel grev” talebinin hem birinci olarak hem de en yüksek sesle onlar tarafından lisanlandırılması de bu açıdan çok öğretici ve değerli.
Burada dikkat çeken bir öteki konu, gençliğin direniş esnasında bir yandan kendi ortalarında büyüttüğü kolektif dayanışma tabanları. Toplumsal medyadan yüz yüze toplantılara, kulüp faaliyetlerinden demokratik kitle örgütlerine kadar geniş bir yelpazede birikmekte olan bu güç, bir aydır süren uğraşın sönümlenmesi bir yana dursun, her geçen gün daha çok yayılmasını sağlıyor.
Bir yandan yeni uğraş usulleri şekillenirken, başka yandan geçmişin gayret birikimleri de direnişte kendi yerini buluyor. İstanbul Üniversitesi öğrencilerinin açtığı “Dev-Genz” pankartı ya da liseli gençlerin attığı Berkin Elvan sloganları gibi… Berkin hiç liseye gidemedi. Ancak o öldürüldüğünde yürümeye şimdi başlamış bugünün liselileri, onu selamlamayı, çabalarında ona da bir yer açmayı ihmal etmedi. Bunun ne kadar güçlü bir şey olduğunun farkında mıyız? Bu şey ne tanım edilebilir ne de mağlup edilebilir. Buna lakin çok büyük hürmet duyulabilir.
Bugün gençliğin müdahil olduğu siyaset alanı, mevcut siyasi sistemin çok ötesinde bir politik şuuru yansıtıyor. Gençler, toplumu yine kurma gereksiniminin farkındalar ve buna nazaran davranıyorlar. Yükselen bu direniş dalgası, yalnızca siyaset alanında değil, gündelik hayatın her alanında kendi tabirini buluyor. Gençlerin dayanışma ağları, talepleri, itirazları, yesyeni bir toplumsal yapının inşası için gerekli tuğlaları üst üste koyuyor.
19 Mart’ta başlayan protestolar, uzun soluklu bir uğraş periyodunun birinci adımı olarak görülmeli. Bu protestoların tartışmasız öncüsü olan gençlik hareketinin ise yüzü açıkça sol kıymetlere dönük. Halkı bölen, kutuplaştıran, yağmanın peşinden giden ve yolsuzluğu, keyfi uygulamaları yasallaştırmaya çalışan bir nizama karşı gençler, orijinal bir toplum tahayyülünü dillendiriyorlar. Ve bu tahayyül, dayanışmayı, adaleti, özgürlüğü, emeğin hakkını, tabiata saygıyı, bayanların kurtuluşunu, LGBTİ+ bireylerin özgürce yaşama hakkını savunan solun bedelleriyle direkt kesişiyor.
Bu yüzden, Türkiye’de uzun vakittir eksikliği çekilen toplumsal muhalefeti neredeyse tek başına derleyip toparlamaya çalışan gençliğin bu harika uğraşının yanında, bir bütün olarak sosyalist solun da kendi üzerine düşen rolü eksiksiz yerine getirmesi gerekiyor. Gençlere hitap edebilmek, hitap ederken onları dinlemeyi, onlardan öğrenmeyi ihmal etmemek, onlarla organik bir alaka kurabilmek, taleplerini gerçekçi politik programlarla birleştirmek ve bu programı tekrar gençlerle birlikte şekillendirmek hayati bir değer taşıyor. Hasebiyle hareketlerde, yürüyüşlerde, forumlarda bir ortaya gelen gençleri örgütlü bir güce dönüştürmek, onlarla birlikte direnişin yollarını genişletmek, bugün Türkiye’deki her sosyalist örgütün birinci vazifesi olmalıdır.
Önümüzdeki devirde baskılar daha da artacak. Yasaklarla, tutuklamalarla, polis şiddetiyle, medyanın itibarsızlaştırma kampanyalarıyla gençler ve onlara dayanak veren toplumsal kesitler maksat alınmaya devam edecek. Daima birlikte bu hücumlara hazır olmamız ve karşı durmamız gerekiyor.
Fakat bir yandan bütün bunlar iktidarın çaresizliğini ve zayıflığını yansıtıyor. Günbegün kendisini tekrar eden, topluma hiçbir yenilik sunamayan, kendinden öteki kimseye kelam hakkı tanımayan bu rejim, büyük bir meşruiyet krizi yaşıyor. Gençlik ise tam da bu krizi derinleştirme ve ülkeyi apayrı bir yarına hazırlama potansiyeli taşıyor. Türkiye’nin geleceğinin hangi rotada ilerleyeceği, gençliğin bu muazzam potansiyelinin ne istikamete evrileceğine bağlı.
*Bu yazının birinci versiyonu Mecra’da yayımlanmıştır.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere tabir özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini gittikçe yitiren medya alanında hâlâ uygun işler çıkarılabileceğini kanıtlamak ve eleştirel düşünme alışkanlığını müşterek bir bedele dönüştürmek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
