Yaşça büyük arkadaşlarımın “hipster” diye etiketlemeye bayıldığı bir kuşağa aitim. Bana kalsa, yanından bile geçmiyorum. Üçüncü dalga bir kahvecide nasıl kahve içileceğini bilecek yetkinliğe sahip değilim. Myspace, Last.fm, Kazaa, Ares, Limewire üzere platformların hayat üsluplarını ve müzik tüketimini şekillendirdiği 2000’lerde, “ekstrem” biçimleri tercih etmeyen herkes üzere çeşitli alternatif rock kümelerinden indie rock külliyatına bir geçişle kendi müzik seyahatime istikamet verdim. The Kills, The Strokes, Bloc Party, Yeah Yeahs ve daha sayamayacağım onlarca kümeyle o vakit tanıştım.
Metal yahut caz müzik külliyatından gelen 30 yaş üstü arkadaşlarım dilediği kadar küçümseyedursun, ben müzik dinleme alışkanlığımı last.fm aracılığıyla geliştirdim. Kendimi gerçek bir müzik dinleyicisi olarak tanımlamam da tıpkı periyoda denk geliyor. Bu noktada beni hor gören bir üst nesli anlamaya da başlıyorum. Zira indie rock ölmediyse bile, kokusu artık hayli uçucu.
2000’ler başından bir periyoda kadar gerek kültür sanat ortamı gerekse gece hayatında arz ve talebi az distorsiyonlu bol tremololu gitarlar özneli kümelerin şekillendirdiğini düşünürsek, benim üzere 25 ila 30 yaş ortasında müzik üreten yahut tüketen herkesi bir tasa sarmış vaziyette. Kendi açımdan bu farkındalığın miladını 2015 One Love Festival’de Julian Casablancas’ın sahnesi olarak işaretleyebilirim. Evet, The Strokes’un o lisanlara destan solisti Casablancas.
2015 boyunca dinlediklerimi hatırlamaya çalışırsam, kendi dinleme deneyimimde bile sinsice bir stil değişiminin gözlemlenebileceği aşikâr. Indie rock dediğimiz çeşidin rock’ı omzundan salladığı, peşine bir de “elektronik” diye bir etiket yakıştırdığı süreçte birbirinin gibisi yahut değil, onlarca küme peydah oldu. Bu yıllarda ana akımı titreten Tame Impala yahut The xx üzere kümelerin da doğduğu su götürmez, lakin bunların hiçbirinin de indie rock sularına yelken açmadığı da inkar edilemez. Bunlardan biri 60’lara el sallarken oburu ise yeni teknolojileri allayıp pullayıp önümüze sürüyordu.
Peki, ne oldu da bir cephe saykedeliğe başka cephe de elektroniğe göz kırparken ilhamını 90’lar başı britpop’undan alan Two Door Cinema Club’lar, Last Dinosaurs’lar bir anda ne yapacağını bilemez hale geldi?
Disko – indie rock diye bir çerçeveye alabileceğimiz cinsler dünya genelinde en tanınan sinema sinemalarından televizyon dizilerine, reklamlardan şenlik tanıtım görüntülerine kadar dev bir egemenlik elde etmişken ve arz talep istatistikleri de yolunda giderken ne oldu da bu formül tutmamaya başladı? Albüm kayıtlarında kullandıkları auto tune’lar haricinde synthesizer’lara bulaşmayı tercih etmeyen Two Door Cinema Club başta olmak üzere Bombay Bicycle Club, Wild Beasts, Metronomy’ler ve çok daha fazlası neden sertifikaları olmayan çeşitler okyanuslarında kulaç atma yüreği gösterdi?
Cevabını aslında hepimiz biliyoruz. Erişim. İnternet. Yatak odası prodüktörlüğü. Rönesans ile hayatımıza giren kişiselleşme zımbırtısının tekrar yeni tekrar paha kazanması. 250 dolar bile etmeyecek dizüstü bilgisayarlara bile gereksinimi örtbas eden akıllı telefonlar. Teknoloji fuarlarında teşhir edilip üç aylığına hayatlarımıza sokulan ve bir üç ay daha sonra orijinal bir sürümünün tanıtıldığı drum machine’ler ve etrafında gelişenler.
Bu güya-kronolojiyi arka arda sıralarken kendisi müzik üretemeyen yalnızca müzik hakkında atıp tutmaya bayılan biri olduğumu hatırlatıp devam etmek isterim. Toplumsal medyanın bireylere getirdiği özgüven. Rastgele bir Snapchat filtresinden hallice bir program aracılığıyla üretilmiş bir mahlasla sonsuz internet dehlizine sürülen ve keşfedilmeyi bekleyen üretimler. Tumblr. Glitch arka. “Sex sells”. Pardon, palavradan “activism sells”. Sağa sola yerleştirilen aktivist ikonalar ve “beni takdir etmiyorsunuz, so fuck off”çuluklar. Bu dairede yeşeren filizlenen ve serpilen tayfacılıklar. “Senin okuduğunun onda biri kadar okudum, lakin benim dünyaya erişim internet sağ olsun senden daha geniş” özgüveni. Bandcamp. Soundcloud. İnternet meme’lerine mevzu olacak bir üretim ve paylaşım ağı.
SoundCloud vs Bandcamp pic.twitter.com/odBC3FsYGR
— 🤘🏼Jackson🤘🏼 (@jacksoncodfish) April 2, 2017
//platform.twitter.com/widgets.js
Gittikçe karamsarlığa boğulan bir dünyadan seslenir üzere konuştuğumun farkındayım, okuyan herkesten özür dilerim. Ancak söylemeye çalıştığım bu değildi. Şu son birkaç yıldır takip edilemeyecek süratte bir üretimin gerçekleştiği ve bugün dinlenenin yarın unutulduğu gerçeklerini kabul ediyorum. Hoş olan şu ki, bu kültür ve –izm dünyasında sahiden renkli, farklı, yeni ve kayda paha olanlar organik olarak sıyrılıyor. Mac DeMarco, Connan Mockasin, Ariel Pink ve bunlar ekseninde daha birçok isim çok kıymetli işler yapıyor. Yazının başlığına işaret eden işler burada parlıyor. Mola vermek isteyebilecek okurları da buraya alabilirim.
Benim vereceğim yanıt, elbette kapitalist dünyanın en temel öğesi paraya işaret edecek. Zira artık iki yüz küsür dolarlık tabletler yahut dizüstü bilgisayarlara fiyatsız demo versiyonları olan kayıt programları indirmek neredeyse parasız. En dandiğinden bir gitar alıp istediğiniz bir cinse dokunan sesler çıkarmak için almanız gereken destek pedallarla işin başındaki sarfiyatınız ise bin dolarları buluyor. Bu noktada düzgün indie yahut rock yahut saykedelik müziği düzgün birikime sahip müzisyenler yapmaya devam ederken, iki yüz dolarlık maliyetleriyle kendini göstermeye çalışan yetenekler çarpışıyor.
“Fair-play” çerçevesinde bir maç olmasını dileriz. Cazın dur durak bilmez yükselişi de bir sonraki yazımızın konusu olsun.
Not: Yazının başlığında Nazif Topçuoğlu’nun Fotoğraf Ölmedi Ancak Tuhaf Kokuyor (YKY, 2010) isimli kitabından esinlendim. Misal bir başlığı daha evvel burada da kullanmıştık.
