İsrail soykırımı dünyaya nasıl pazarlıyor?

İsrail işgal devleti, Filistinlilere karşı yürüttüğü savaşı özelleştirilmiş bir mevt sanayisine tahvil etti. Gazze çoktandır teknoloji şirketlerinin, paralı askerlerin ve büyük danışmanlık şirketlerinin kâr gayesiyle gözetleme ve yerinden etme faaliyeti yürüttüğü, katliamlar düzenlediği bir yere dönüştü.

Bu, sırf kolonyal bir savaş değil birebir vakitte “güvenlik inovasyonu” olarak pazarlanan endüstriyel ölçekteki soykırımın bütün dünyaya ihraç edilebilmesi için geliştirilmiş bir prototip oldu. Bilgi ve kâr odaklı bu model, bugün Filistinliler üzerinde test ediliyor, yarın öteki ülkelerde de uygulanacak. Soykırımın “görünmez eli” misali faaliyet gösteren özel şirketlerin sayısı gittikçe artıyor. Bu şirketlerin hizmetleri, hava hücumları için amaçları belirlemekten kıtlık yaratmaya ve kitlesel yerinden edilmeyi kolaylaştırmaya kadar uzanıyor.

Soykırımın kapitalizmle buluştuğu yer: Gazze

Özel askeri şirketler (PMC’ler), 2000’lerin başından beri savaş iktisadından başka tutulamaz hale geldi. Blackwater (şimdiki ismi Academi) ve Dyncorp International üzere şirketler, klâsik olarak ulusal orduların üstlendiği rollere soyunarak kıymetli bir dönüşümün habercisi oldu.

Önceleri Irak ve Afganistan’da güvenlik ve lojistik alanlarına odaklanan bu şirketler, faaliyet alanlarını gittikçe genişlettiler, Afrika, Yemen ve Haiti’nin kimi bölgeleri de dahil olmak üzere dünya genelindeki birçok savaş bölgesinde muharebe takviyesi sağlayarak değerli bir rol üstlendiler. Bahtın cilvesine bakın ki Birleşik Arap Emirlikleri özel askeri şirketlerin merkezine dönüştü, mahallî makamların özel ayrıcalıklar sağladığı paralı askerler de bu Körfez ülkesini sığınak bildiler.

Özel şirketler, artık taşeronluk rolünden çıkıp dokunulmazlık zırhıyla faaliyet gösteren faal savaş oyuncularına dönüştüler. Bu, sivil çalışanın rastgele bir sınırlama yahut düzenleme olmaksızın siyasi gelişmeleri etkilediği mevcut modelin temelini oluşturdu. Soykırıma takviyenin bir kısmı da kâr maksadı gütmeyen özel kuruluşlardan geliyor. Drop Site News’in yakın tarihli bir raporu, American Friends of Judea and Samaria (AFJS) ve Friends of Israel üzere ABD’li kuruluşların 501(c)(3) vergi muafiyeti statüsünü, bağışları direkt İsrail’in askeri operasyonlarına ve yerleşimcilik faaliyetine aktarmak üzere nasıl kullandıklarını ortaya koyuyor. Bu kümeler, Gazze’deki 646 Paraşütçü Tugayı üzere ünitelere termal dronlar, kasklar, yelekler ve ilkyardım çantaları üzere ekipmanlar sağlıyorlar. Lojistik takviyenin ötesinde yerleşimci projelere art çıkıyor, işgal altındaki Batı Şeria’nın ilhakı için lobi faaliyetleri yürütüyor, İsrail’in egemenliğini destekleyen eğitim kampanyaları düzenliyor ve Lübnan’da Hizbullah’a karşı askeri operasyonları destekliyorlar.

Yapay zekanın ortaya çıkışı kabul görmüş savaş aktörlerinin sayısını artırdı, nezaret ve istihbarat toplama alanlarında da bol çıkarlı, yeni fırsatlar yarattı. İsrail bu modeli benimsedi ve tüyler ürpertici bir hassasiyetle uyguladı. İşgal devletinin dijital beyni olarak fonksiyon gören seçkin 8200 Ünitesi, askeri casusluğu kurumsal teknolojiyle birleştirerek dünyanın birinci yapay zeka dayanaklı soykırımını yarattı. Lavender ve The Gospel üzere araçlar artık Filistinlilerin haberleşme sistemlerini tarıyor, kılavuz datalar (metadata) ve lehçe tanıma özelliği sayesinde infaz listeleri oluşturabiliyor.

Daha çok Arapça lehçelerine odaklanan bu araçlar, Filistinlileri ve başka Arapça konuşan toplulukları izlemek üzere tasarlandı. Palantir, Google, Meta ve Microsoft Azure üzere şirketlerin Lavender ve gibisi sistemlerin geliştirilmesini destekleyerek bu casusluk projelerine imkan tanıdıkları biliniyor. Körfez ülkeleri, bilhassa de Suudi Arabistan soykırım makinesini besleyen nezaret teknolojisi şirketlerine yatırım yapıyor.

Yapay zeka sistemleri kimin yaşayıp kimin öleceğine karar verirken, askeri komuta ile kurumsal algoritma ortasındaki hudutlar neredeyse bütünüyle ortadan kalktı. Nezaretten suikasta kadar İsrail işgalinin bütün altyapısı dış kaynaklara devredildi, geliştirildi ve satıldı.

Savaşta test edilip onaylanmış silahlardan algoritmik apartheid’a

İsrail iktisadı askeri kapitalizm üzerine heyetidir. Sadece bu yılki 14,8 milyar dolarlık silah satışı, tesirli olduğu kadar alaycı bir pazarlama sloganına yaslanıyor: Filistinliler üzerinde “test edildi.” Bunun en yeterli örneği de İsrailli şirket Smartshooter’ın ürettiği, Haziran 2023’ten bu yana İngiliz ordusunun 4,6 milyon sterlin (5,7 milyon dolar) fiyatında bir mutabakatla envanterine eklediği silahlardır. İşgal ordusunun Gazze’ye taarruzunda, seçkin Maglan Ünitesi ve Golani Tugayı Smartshooter’ın silah teknolojisini kullanmıştı.

Gazeteci Antony Loewenstein’ın sözleri Declassified’da şöyle aktarılıyordu: “Smartshooter, işgal altındaki Filistinliler üzerinde ekipmanlarını test eden sayısız İsrail şirketinden sırf biri. Bu epey kârlı bir iş, Gazze’deki katliamlar da ticareti yavaşlatmıyor. Tersine İsrail’in boyun eğdirme ve denetim etme modelinin cazibesine kapılan birçok ülke olması sayesinde ticaret hacmi daima büyüyor.”

İsrail’in silah ve teknoloji kesimleri artık birbirinden ayırt edilemez hale geldi. Gözetleme yazılımları, yapay zeka takviyeli infaz listeleri ve otomatik hedefleme sistemleri, tüfekler ve insansız hava araçlarıyla birlikte pazarlanıyor. Savaş teknolojik inovasyonun oyun alanına dönüştü, Gazze’yi de bu özelleştirilmiş soykırımın kusursuz bir laboratuvarına dönüştürdü. Bu kaynaşma hali, İsrail’in Gazze işgalini endüstriyelleştirmesine imkan tanırken dünyanın dört bir yanına ihraç edilebilen modüler bir boyun eğdirme sistemi üretebilmesini sağladı. Teknolojinin militarizasyonu olarak başlayan süreç çok daha tehlikeli bir şeye dönüştü: soykırımın teknolojikleşmesi.

McSoykırım

İsrail’in soykırım modeli memleketler arası alıcılar buluyor. Haaretz gazetesindeki “İsrail savunmasının geleceği neden Hindistan’da yatıyor?” başlıklı haber, İsrail-Hindistan savunma iştirakinin yaratacağı karşılıklı yararlara dikkat çekiyordu. Tel Aviv için bu iştirak Batı’ya bağımlılığı azaltırken, Hindistan da Batı Asya’da stratejik bir avantaj elde ediyor. Hindistan, 2001-2021 yılları ortasında, gelişmiş insansız hava araçları ve askeri bileşenler de dahil olmak üzere İsrail’den 4,2 milyar dolar pahasında savunma teknolojisi ithal etti.

İsrail son periyotta Avrupa’nın en büyük silah tedarikçisi oldu, 2024 yılında İsrail’in toplam ihracatının yüzde 54’ünü Avrupa oluşturdu. Brexit ve ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin öngörülemezliği nedeniyle, özellikle İngiltere çokkutuplu yeni tertipte faal bir aktör olarak tekrar pozisyonlanma amacına ulaşmak üzere İsrail ile savunma uyumunu güçlendirdi. Raporlara nazaran, Londra İsrail’in en büyük silah üreticisi Elbit Systems ile yılda 60 bin İngiliz askerini eğitmek üzere 2,69 milyar dolarlık bir mutabakat yapmaya hazırlanıyor.

Bu bağlantı, yılın başında, bir İngiliz harp okulunun işgal ordusu askerlerini eğittiğinin ortaya çıkmasıyla daha da katmerlenmişti; bu askerlerin birden fazla Gazze ve Lübnan’daki çatışmalar esnasında savaş hatalarına karışmıştı. Elbit Systems, işgal ordusunun insansız hava araçlarının yüzde 8’ini sağlıyor, Gazze’deki savaş hatalarında direkt rolü nedeniyle İngiltere’de faaliyeti yasaklanan Palestine Action (Filistin için Eylem) tarafından tekraren gaye alınmıştı. Londra Elbit Systems’i korumakla kalmadı, ortak operasyonlarını daha da artırdı.

İngiltere ayrıyeten tüm F-35 savaş uçağı bileşenlerinin yüzde 15’ini üretiyor. Bu uçaklar Gazze soykırımında zalimce kullanıldı, fakat protestolara karşın İngiliz mahkemelerinin onayıyla üretimine devam ediliyor. Tarafsızlıktan ziyadesiyle uzak olan İngiltere, Tel Aviv’in soykırım altyapısının paydaşlarından biri. Silah sanayisi de artık savunma, teknoloji ve sistematik baskıyla iç içe geçmiş global bir sanayi haline geldi. Bu iç içe geçmişlikten direkt kâr elde eden İsrail’in soykırım modeli, milletlerarası ortaklarının da suça iştirak etmesiyle hudutlarının ötesine yayıldı.

İnsani yardımlar silaha dönüştürülüyor, Gazze yine tasarlanıyor

Taşeron şirketler artık İsrail’in savaş makinesinin her katmanına yerleşmiş durumda, insani yardımları bile alay edercesine suistimal ediyorlar. İnsani yardımları kolaylaştırmak için kurulduğu argüman edilen Gazze İnsani Yardım Vakfı’nın (GHF) işgal güçleriyle işbirliği yaptığı, istihbarat depoladığı ve insani yardım konusunda zerrece güvenilirliği olmayan özel güvenlik şirketlerini görevlendirdiği ortaya çıktı. Özel şirketlerin rolü gözetlemenin de ötesine geçerek insani yardım düzeneklerine sızıyor. GHF, tarafsızlık ve bağımsızlık üzere yardım dağıtımının temel prensiplerini ihlal ettiği için tekraren tenkitlerin maksadı oldu. Yardım bekleyen kalabalıklara ateş açtığı, istihbarat depoladığı ve İsrail yetkilileriyle işbirliği yaptığı ortaya çıktı. Dahası, insani yardım konusunda hiçbir uzmanlığı olmayan işçi tarafından yönetilen Safe Reach Solutions (SRS) ve UG Solutions (UGS) üzere özel güvenlik şirketlerini taşeron olarak kullanıyor. UGS’nin ABD’den bir İslam zıddı motosiklet çetesinin üyelerini işe aldığı yakın vakitte ortaya çıkmıştı. Gazze Sıhhat Bakanlığı’na nazaran, Gazze’de insani yardım beklerken toplam 2.465 Filistinli öldürüldü ve en az 17.948 kişi yaralandı.

Asıl sıkıntı, özel şirketlerin klasik insani yardım kuruluşlarıyla tıpkı etik standartlara bağlı olmamaları. Bu alandaki mevzuat eksikliği, özel şirketlerin işgalin bir uzantısı olarak faaliyet göstermelerine ve yardım kisvesi altında İsrail’in amaçlarını neredeyse dokunulmazlık zırhıyla ilerletmelerine imkan tanıyor. Bu nedenle, özelleştirilmiş yardım tali bir detay değil insani yardımı işgalin araçlarından birine dönüştüren İsrail’in soykırım modelinin değişmez bir bileşeni.

Yeryüzü yakılıp yıkılırken

ABD Başkanı Donald Trump’ın “Gazze Rivierası” planı ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun kitlesel sürgün vizyonu, Gazze’nin bütünüyle tekrar tasarlanmasına dayanıyor. Trump’ın savaş sonrası planı yeni ekonomik merkezin tebaası olmayı kabul edecek bir nüfusa muhtaçlık duyuyor, Netanyahu da Filistinlilerin temizlendiği ve üzerine yeni yasadışı yerleşimlerin kurulacağı bir ülke toprağı hayal ediyor. İmparatorluk modelinden farklı olarak, soykırım modeli bölgedeki nüfusun büsbütün temizlenmesini gerektirir zira bu nüfusu köleleştirmektense ortadan kaldırmak daha kolay ve tesirlidir. Bu da savaşın akabinde Gazze’nin özelleştirilmesini bir seçenekten fazla mecburilik haline getirir.

Financial Times gazetesine nazaran, GHF’nin kurulmasından kısmen sorumlu olan ABD’li danışmanlık şirketi Boston Consulting Group (BCG), savaş sonrası yine inşa planının kesimi olarak Gazze’deki nüfusun yer değiştirmesinin maliyetini hesaplamakla görevlendirildi. Raporlar, savaşın akabinde bölgeyi yönetmek ve silah hareketlerini denetim etmek üzere ABD’li paralı askerlere güvenildiğine işaret ediyor, bu da emperyal modelin ve soykırım modelinin birbirlerine nasıl bağlı olduğunu alenen gösteriyor.

İnsani yardım, bu vizyonun gerçekleştirilmesinde değerli bir rol oynadı. Birleşmiş Milletler yetkilileri tarafından “ölüm tuzağı” diye nitelendirilen dört “yardım dağıtım” noktası, askeri bölgelere dönüştürülerek Filistinlileri Gazze’nin güneyindeki daha da küçük bölgelere sürükledi ve İsrail’in Filistinlileri yerinden etme emeline direkt katkıda bulundu. Tüm bunlar, savaşın geleceği değil bugünü. Her şey Gazze’de inşa ediliyor, test ediliyor ve satılıyor.

Bu yazı, Cüneyt Bender tarafından Aymun Moosavi’nin The Cradle‘da yayımlanan makalesinden çevrilmiştir.