31 Temmuz 1947’de, Pulitzer ve Nobel ödüllü muharrir John Steinbeck ile “dünyanın en büyük savaş fotoğrafçısı” olarak anılan foto muhabiri Robert Capa Moskova’ya vardılar. Soyvetler Birliği’ndeki gündelik hayatı şahsen görmek ve kayıt altına almak niyetiyle başladıkları 40 günlük seyahat, Moskova’nın akabinde Kiev, Stalingrad, Tiflis ve Batum’a uzanacaktı.
Kızıl Ordu’nun Nazileri alaşağı ederek II. Dünya Savaşı’na son vermesinin üzerinden iki yıl geçmişti. Devrin İngiltere Başbakanı Winston Churchill, Nazi Propaganda Bakanı Joseph Goebbels’ten ödünç aldığı ve Soğuk Savaş’ın sembollerinden biri hâline getirdiği “Demir Perde” terimini bir konuşmasında kullanalı bir yıl olmuştu. John Steinbeck İnci isimli romanını şimdi bitirmişti. Robert Capa’nın Henri Cartier-Bresson ile birlikte kurucuları ortasında yer aldığı Magnum Fotoğraf Ajansı ise çalışmalarına yeni başlamıştı.
ABD gazetelerinin sütunları Sovyetler Birliği’nde ve Doğu Avrupa’da olan bitenlere ait günlük haberlerle dolup taşıyordu. Steinbeck ile Capa ise bu haberlerdeki siyasi imalardan arındırılmış, beşere odaklanan, alternatif bir perspektif sunmayı hedefliyorlardı. New York Herald Tribune gazetesinin finansal takviyesiyle 1947 yazında Moskova’ya vardıklarında, ABD’de anlatılandan çok daha farklı bir ülkeyle karşılaştılar. Yıkıntıların ortasından filizlenen komünist hayat karşısında büyülendiler. İkinci Dünya Savaşı’nda verdikleri milyonlarca kayba karşın, Ruslar dipdiri ve gerçekçi bir umutla hayata tutunuyorlardı. Steinbeck ile Capa’nın hissesine ise gördüklerini olduğu üzere aktarmak düşüyordu.
Steinbeck, 1954’te hayatını kaybeden Capa’nın sadece hareketi değil neşeyi ve tasası de fotoğraflayabildiğini söylüyordu. Capa’nın objektifinin bir insanın gözlerinden zihnine erişebileceğini argüman ediyordu. Robert Capa’nın Moskova, Kiev, Tiflis, Batum ve Stalingrad kentlerinde çektiği fotoğraflar da bunu ispatlar nitelikteydi. Çalışanlar, çiftçiler, bayanlar ve çocuklar buğday tarlalarında, kent meydanlarında, yıkıntıların ortasında onurlu bir hayat sürüyorlardı.
Tomris Uyar, Steinbeck’in bir inci avcısının hikâyesini anlattığı İnci romanı için “İnsanoğlunun var olma direncinin seyreldiği bir tarih anında olanca görkemiyle gerçek umudun türküsünü söylemiştir,” diyordu. Ne var ki, Bir Rusya Güncesi insanlığın yahut dünyanın dramına ait bir kitap değildi. İnsanoğlunun var olma direncinin yüksek olduğu bir tarih anında keyifli bir hayatı bütün sadeliğiyle ve kolaylığıyla belgeliyordu. Kısacası, “tozpembe olmayan gerçekçi bir umudu” öbür bir usulle kaydettiği pekâlâ söylenebilirdi.
Kaynaklar: Magnum Photos, Russia Beyond
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle belgisiz bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ düzgün işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi tek seferliğine yahut sistemli desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
