Kendi sesinizin kaydını dinlemekten nefret ediyorsanız, yalnız değilsiniz. Bu durumun fizyolojik nedenleri görece anlaşılır: Ses üretimi akciğerlerden gelen havayla diyaframda başlar. Bu hava, ses tellerinden yüksek süratlerde geçerek saniyede yüzlerce titreşime neden olur. Titreşimler sesi çıkaracak lisan ve ağız tarafından şekillendirilmeden evvel boğaza hakikat hareket eden perdeler oluşturur. Bu sesin nasıl algılandığı ayrıyeten ikiye ayrılır: hava iletimi ve kemik iletimi.
Ses kayıtlarımız da dahil olmak üzere birden fazla sesi hava iletimiyle duyarız. Dalgalar havada süzülüp kulak kanalına girer, kulak zarını titreştirerek bu titreşimleri orta kulaktaki küçük kemiklere iletir. Bu titreşimler daha sonra iç kulaktaki kokleaya (kulak salyangozu) iletilir ve burada beyne gönderilen elektrik sinyallerine dönüştürülür. Ne var ki, kemik iletimi (yani kendi sesimizi gerçek vakitli olarak nasıl duyduğumuz) orta kulağı bütünüyle atlar. Bu da ses titreşimleri kafatası kemikleri aracılığıyla kokleaya aktarıldığında meydana gelir.
Yine de esasen bir uzantınız olan kendi sesinizi dayanılmaz bulmak tuhaftır. Bu olguyu araştıran biliminsanları, kişinin kendi sesinden hoşlanmamasını hem sesimizin işitme organlarımızda nasıl algılandığına ait fizyolojinin hem de nasıl konuştuğumuzla ilgili ruhsal ve toplumsal baskıların bir sonucu olduğuna inanıyor.
Araştırmalar, bir kişinin etkin konuşma sesinin, yani konuştuğunuzda öteki insanların duyduğu sesin, bu sesin nasıl algılandığını etkilediğini gösteriyor. Bu durum, kişinin zeka, zenginlik, güvenilirlik, uyumluluk, duygusal istikrar ve yetkinlik üzere belli toplumsal niteliklere sahip olup olmadığı konusunda varsayımlara yol açabiliyor.
Stanford Üniversitesi Tıp Merkezi’nden şura sertifikalı kulak-burun-boğaz uzmanı, baş ve boyun cerrahı Dr. Brian Nuyen “Sesimiz kendimizi içsel olarak tabir etme, dış dünyaya sunma biçimimizdir,” diyor ve ekliyor: “Riskler hakikaten yüksek. Beşerler derhal yargıya varabiliyor, sesimiz hakkında kolay kolay yargıya varıyorlar.”
Bu durum, cinsiyet değiştiren yahut non-binary olan ve seslerinin toplumsal cinsiyet kimlikleriyle uyumlu olmadığını düşünen kimi bireyler için özellikle ızdıraplı olabilir. Bu türlü durumlarda ses estetiği uygulamaları yardımcı olabilir.
Pittsburgh Üniversitesi Boğaz Hastalıkları Bölüm Başkanı ve UPMC Ses Merkezi Yöneticisi Dr. Libby Smith, “Bu uygulamaların kıymetli bileşenlerinden biri cinsiyet onaylayıcı ses terapisidir,” diyor. “Bazen ameliyat gerekebilir lakin birden fazla vakit bir konuşma patoloğu tarafından geliştirilen, kişinin söz, ton ve prozodi (konuşmanın melodisi) seçiminde yaptıklarını nasıl değiştireceğini belirlemesini sağlayan stratejiler ameliyat olmadan da ahengi elde etmelerine yardımcı olabilir.”
Gazeteciler, sunucular, CEO’lar, siyasetçiler, ünlüler yahut eğitimciler üzere sesini profesyonel olarak kullananlar seslerini farklı bir nedenle değiştirirler, kendilerini profesyonel çıkarlarına en düzgün hizmet edecek biçimde sunabilmek için yaparlar.
Dr. Libby Smith, “İnsanların iş taleplerini karşılamak için seslerini değiştirmeleri alışılmadık bir durum değil. Bayan gazeteciler ve yayıncılar bazen ses tonlarını bu nedenle biraz alçaltabiliyor” diyor. “Çoğu vakit bu “gıcırtılı ses” denen yöntemle[i] oluyor zira ne yazık ki düşük perdeli sesin otoriteyi sembolize ettiğine dair toplumsal bir uzlaşı var. Umarım, toplum olarak bu algımızı değiştirmeye çalışıyoruzdur. Fakat gerçek bu.”
Nefes almanızı yahut nefesi diyaframınızdan destekleme halinizi değiştirmek ve hoşunuza giden sesi elde etmek için dudaklarınızla, lisanınızla, damağınızla, dişlerinizle sesleri nasıl şekillendirdiğinizi değiştirmek üzere farklı sistemlerle kendi sesinizin nasıl duyulacağını belirleyebilirsiniz.
Dr. Brian Nuyen “Pek çok kişi kendi sesini üretme formunu değiştirebilir, değiştiriyor da. Ses, bedenimizin değiştirilebilen ve form verilebilen bir enstrümanıdır,” diyor. “Sesimiz de dahil olmak üzere bedensel fonksiyonlarımızı yürütme formumuzu değiştirmek için geribildirimlerden faydalanabiliriz.”
*Bu yazı, Cüneyt Bender tarafından Julia Craven’ın Popular Science’da yayımlanan makalesinden çevrilmiştir.
[i] Ariana Grande, Britney Spears, Emma Stone, Katy Perry ve Lady Gaga bu tekniği kullanan isimler ortasında yer alıyor.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle belgisiz bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ düzgün işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
