Malum, şu sıralar Birleşik Krallık’ın gündemini meşgul eden öbür bir sıkıntı var. Bu yazıda ise merceği geçen ay, daha doğrusu her yıl ağustosta düzenlenen bir aktifliğe, Notting Hill Karnavalı’na çevireceğiz.
Yaklaşık iki milyon kişinin katıldığı, elli binden fazla performansçının, kırk binden fazla gönüllünün ve yüzlerce geçit merasimi aracının yer aldığı şenlik, günümüzde kentin en büyük açık hava cümbüşü üzere görülüyor. Natürel bu türlü gören haksız da sayılmaz, sonuçta Rio de Janeiro Karnavalı’ndan sonra dünyanın en büyük ikinci sokak partisinden bahsediyoruz. Yalnız Notting Hill Karnavalı’nın tarihi, biraz daha yakından incelenmeyi hak ediyor. Bu tarih 1958’e, Londra’da yaşayan Batı Hint Adaları kökenli komünitenin kimliğine, Karayip kültürüne sahip çıkmak için Notting Hill mahallesinde düzenlediği protestolara dayanıyor.
Birleşik Krallık, II. Dünya Savaşı’nın akabinde yaşanan işgücü kaybını telafi etmek için Batı Hint Adaları’ndan gelecek topluluklara güveniyordu. 1948’de SS Empire Windrush gemisi Londra’ya ulaştı, Notting Hill de Batı Hint Adaları kökenli büyük bir topluluğa konut sahipliği yapmaya başladı. Doğal bölgede Oswald Mosley’nin Birlik Hareketi ismi verilen faşist yapılanmaya mensup genç beyaz nüfus da yoğunluktaydı. Bilhassa kendini “Teddy Boys” ismi verilen altkültüre ilişkin hisseden gençler, “zenci avına” çıktıklarını argüman ederek Notting Hill’de siyahlara saldırıyordu.
Trinidad doğumlu aktivist Claudia Jones, bu tansiyonu biraz olsun dindirmek niyetiyle, 1959’da St Pancras Belediye Binası’nda bir Karayip Karnavalı düzenledi. Bu aktiflik, maskeli iştirakçileri, bandosu, kalipso sanatkarları ve dansçılarıyla karnavalın günümüzdeki hâlini andırıyordu. Fakat birkaç ay sonra Notting Hill’de gerçekleşen bir olay, bölgedeki Karayipliler ortasında infiale yol açacaktı.
Beyaz erkeklerden oluşan ırkçı bir çete, Antigua doğumlu marangoz ve avukat adayı Kelso Cochrane’i 17 Mayıs 1959’da öldürdü. Bugünkü kutlamaların arkasında, o günden bu yana Cochrane’i anmak için bir ortaya gelen, özgürlüklerini haykıran, seslerini duyuran siyah topluluklar var. Günümüzde yükselen seslerin tıpkı derecede politik olup olmadığı ise farklı bir sıkıntı.
Karnaval 1966’da sokağa çıktı, kutlamalarla özdeşleşen dev ses sistemleri 1973’de arzı endam etti, 1975’te katılanların sayısı yüz binden iki yüz elli bine çıktı. 1976’da ise kimseyi şaşırtmaması gereken bir gelişme yaşandı, sokağı her daim tehdit olarak gören otoritenin gücü karnavala katılanlara saldıran, 60 iştirakçiyi yaralayıp 66’sını tutuklayan polis örneğinde somutlaştı.
DJ Thunderbird mahlasını kullanan Linett Kamala 1985’te, şimdi 15 yaşındayken tarih yazdı, aktifliğin birinci bayan DJ’i oldu. O sıralar Notting Hill’de işsizlik oranı %75’e çıkmış, karnavalın politik ehemmiyeti artmıştı. Karnaval yavaş yavaş baskı görmüş öteki topluluklardan da insanlara konut sahipliği yapmaya başladı, özgün bir direniş biçimi potansiyeli taşımayı sürdürdü.
1997’de Lil’ Kim, Jay Z ve Busta Rhymes, 1998’de ise ilerleyen yıllarda büyük bir ikona dönüşecek Beyoncé’nin de yer aldığı Destiny’s Child sahne aldı. Şenlik organizatörleri temel problemin yıldızlar değil Karayip kültürünü kutlamak için sokakları dolduran beşerler olduğunu söylese de bu çeşit megastar performansları, önceliğin nerede olduğuna dair ipuçları da veriyor.
Kamala günümüzde de tertipte faal bir rol oynamayı sürdürüyor. Örneğin Haziran 2017’de gerçekleşen Grenfell Tower yangınında[i] hayatını kaybeden 72 kişiyi anmak için yapılan üç dakikalık hürmet duruşunu şöyle açıklıyor: “Düşünün, bir buçuk milyondan fazla insan vardı, hepsini sessizliğe davet ettik. Olanları bu türlü düşünebilmek, olumlu taraflarına odaklanabilmek çok etkileyiciydi.” Bu örnek her ne kadar karnavalın olan bitene sessiz kalmadığını (ya da bu örnekte sessizliği şuurlu olarak kullandığını) göstermek için sunuluyorsa da 1950’lerin sonundan bu yana görece apolitikleşen bir yaklaşıma da işaret ediyor.
2020 ve 2021’de pandemiden ötürü çevrimiçi düzenlenen karnaval, 2022’de sokağa döndü. Bu sefer her zamankinden daha büyük, daha gürültülü, daha renkli olacağı söyleniyordu. Bilhassa gürültülü olduğu kuşku götürmezdi, lakin bu gürültünün ne söylediği, günümüzde hangi bağlama oturduğu tartışmaya açıktı.
Kaynak: TimeOut
[i] Mevzuyla ilgili âlâ bir yazıya buradan erişebilirsiniz.
