5-6 Şubat’ta dünyaca ünlü İtalyan müzisyen Ludovico Einaudi Şiddetli Performans Sanatları Merkezi’ndeydi. Daha evvel 2013’te kendi turnesi kapsamında, 2014’te ise Mercan Dede Ensemble projesi ile yolu Kuvvetli Performans Sanatları Merkezi’yle kesişen sanatçı, bu defa de 2015 yılında çıkardığı Elements albümünün turnesi kapsamında konser verdi.
Einaudi albümünün çıkışının akabinde başladığı turnede neredeyse tüm dünyayı gezdi, hatta kimi yerlerde birden fazla performans sergiledi. Buna karşın sayfasında şimdi Türkiye’de bir konser duyurusunun yer almıyordu. Bu da hayranlarını gitgide buruklaşan bir bekleyişe sürüklemişti ki 6 Şubat konseri haberi geldi. Bu süreç içerisinde Einaudi’yi toplumsal medya üzerinden Türkiye’ye davet eden hayranları vakit kaybetmeden bilet almış olacaklar ki kısa bir mühlet sonra konserin yüksek talep sebebiyle iki güne çıkarıldığı duyuruldu.
Ludovico Einaudi’yi ismen tanımıyorsanız da şayet uygun bir sinema izleyicisiyseniz ona kesinlikle denk gelmişsinizdir. Kendisi Intouchables (Olivier Nakache & Éric Toledano, 2011) ve Black Swan (Darren Aronofsky, 2010) da dahil olmak üzere birçok sinema müziğinin yaratıcısı. Klasik ve deneysel müziğin yaşayan en büyük temsilcisi olarak nitelendirilen sanatçı, kimi eleştirmenlerce olumsuz değerlendiriliyorsa da ulaştığı kitle tartışmasız bir muvaffakiyete işaret ediyor. Üstelik kendisinin de usulünü isimlendirmek ve alışılagelmiş çizgilerden yürümek üzere bir tasası yok.
Yüreğinin her vakit rock’n’roll’a daha yakın olduğunu söyleyen Einaudi, çocukluğu ve gençliği boyunca müziğin iki farklı ucuyla çevrelendiği bir ailede büyümüş. Annesi son derece klasik bir müzik öğretmeniyken, ablası sayesinde tanıştığı Jimi Hendrix, Bob Dylan, The Rolling Stones ve The Beatles, bugünkü müziğinin temellerini oluşturmuş. Klasik müzikle birlikte bir yandan rock, pop ve folk müzik dinleyen, farklı lisanların içinde büyüyen Einaudi, bu lisanların onun kendi müzikal söz haznesini oluşturmasına katkı sağladığını söylüyor. Üstelik 60’larda resmi dünyaya karşı yansıların, zihnin bir evrimi olduğunu ve bunun müzikle söz edildiğini belirtiyor. Okul çağlarını “felaket” olarak nitelendiren biri Einaudi. Eğitimin keskin, kurallı yapısı sebebiyle değişik okullar denemesine karşın yüreğinde daima müzik ve fotoğraf olmuş olan bir besteciden kelam ediyoruz. Dünya müziği, çocukken bir rockçı ve fotoğrafçı olarak dünyayı turlamak isteyen sanatkarın daima radarında.
2000 yılında birinci sefer Mali’ye giden bestekar, orada vaktin en yeterli kora sanatkarlarından ikisi olarak nitelendirdiği Toumani Diabaté ve Ballaké Sissoko ile tanışmış. Afrika’da müziğin, Avrupa’da günlük ömrünün bölünüp modüllere ayrıldığı çağdaş hassaslıktan farklı olarak günlük ömrün ritmleriyle büsbütün kontaklı olduğunu vurgulayan Einaudi, müziğin toplumsal katmanlardan arınmış olduğu fikrine tutkun. 2010 – 2011 devrinde İtalya’nın en büyük müzik şenliği ve Avrupa’nın klasik müziğe adanmış en değerli olaylardan La Notte della Taranta’nın direktörü. Projeye ritmik folk müziğe duyduğu sevda sebebiyle Ballaké Sissoko, Justin Adams, Juldeh Camara ve Mercan Dede’yi de davet etmiş. Bu müzisyenlerin yanı sıra Güney İtalyalı lokal sanatkarların (Mauro Durante, Antonio Castrignano, Enza Pagliara, Alessia Tondo) da yer aldığı şenliğin Taranta Project ismiyle yayınlanmış bir albümü de bulunuyor. Modüller Türk, Afrika ve İtalyan müziği ile elektronik müziğin başarılı bir harmanı.
Dolayısıyla Ludovico Einaudi’nin hudut tanımayan bir müzisyen olduğunu söyleyebiliriz. Her bir projenin öncelikle kendisi için yeni bir şey olması gerektiğini, klasik müzik denince akla gelen Mozart ve Beethoven’ın müziğin farklı iki açısını yansıttığını söylüyor. Bugünün müzisyeninin kendi vaktine ilişkin çalgıları kucaklayarak üretmesi gerektiğine inanıyor. Müziği için önerilen “klasik hudut ötesi” biçimine ise bu biçimle birçok ticari proje yapıldığının altını çizerek sıcak bakmadığını belirtiyor. Stravinsky ve Mozart’dan örnekler vererek hudut ötesi olma, hudutları geçme fikrinin sanat için ilgi cazip olmakla birlikte, bunun zati sanat için her vakit geçerli olduğunu söylüyor.
Einaudi dünya müziğinin yanı sıra günümüzde farklı sanatkarları ve çalışmaları da takip halinde. Portishead, Radiohead ve Alt-J de röportajlarında değindiği kümelerden. Her seferinde yeni bir şey yaratma güdüsü ile yola koyuluyor. Kendisini rastgele bir usul, müzik aleti, belirlenmiş kalıplar, alışkanlıklarla sınırlamıyor. Bu da müziğinin bu kadar farklı kitlelerin yüreğinde yer edinebilmesinin temel sebebi olabilir. Başına buyruk duruşuyla Einaudi, klasik müzik dünyasında kabul edilme telaşında değil.
Gelelim son albümüne ve konsere. Elements albümü, kütüphanelerde Yunan ideolojisi ile geçirdiği saatler, Wassily Kandinsky’nin tesiri, periyodik cetvele harcadığı mesailer ve matematiğin bir eseri. Albümdeki yapıtlardan “Drop” için Mogwai ile ortak çalıştıkları bir versiyon da mevcut. Albümdeki her bir kesim, bir yandan inanılmaz bir ziyafetle ruhu doyururken bir yandan “hissetmek” açlığını pekiştirir nitelikte.
Konser de albümünden aşağı kalmadı. 6 Şubat’ta bir piyanistin sahneye çıkıp frakının kuyruğunu bir yana atarak yerleşmesi üzerine başlayıp biten bir konserden fazlası vardı. Sahneye çıkarken ışıklar açılmak yerine kısıldı. Daha sonra Federico Mecozzi, Redi Hasa, Alberto Fabris, Francesco Arcuri ve Riccardo Lagana’dan oluşan grubu, loş sahnede yavaşça yerlerini aldılar. Elektronik çellodan tefe, waterphone’dan sintisayzıra türlü müzik aletinin yer aldığı o inanılmaz performans böylelikle başladı. “Kendini kaptırma” ahrazı olanlar bile birinci dakikadan teslim oldu. Dinleyiciyi bekleyen “müzikal bir şölen”den öteydi. Loş ışığın sebebi sesle birlikte ortaya çıktı. Geriye müzikle eş vakitli yansıtılan imgeler, konser boyunca da melodiye eşlik etti. Işık, görseller, sanatkarların sahnedeki duruşu ve olağan ki müzik, 2 saatlik paralel bir cihanın içinde dinleyiciyi sarmaladı. Konserin bir noktasında takım sahneden ayrılarak Einaudi’yle sevenlerini baş başa bıraktı. Farklı bir hikâye de orada başladı. Einaudi dinleyicilere durmaksızın hikâyelerini anlattı, grubu tekrar yavaşça sahneye dönene kadar.
Büyülemek “doğru söz değil, lakin birinci akla geleni”. Einaudi o gece salondakilere tanımı mümkün olmayan bir “şey” yaşattı. Konser başında “Video ve fotoğraf çekmek yasaktır!” uyarısı yapıldı. Buna karşın kendini deneyime bırakmak yerine orada olmanın kendi etiketine katacaklarının peşine düşenler yeniden telefonlarına sarılarak Instagram hikâyelerini beslemeye koyuldu. Tekrar de şov, telefonların ortada beliren ışıklarından kuvvetliydi. Einaudi bir yandan inanılmaz bir doyuma ulaştırırken, bir yandan da tadını damağımda, yeni bir performansa aç bıraktı.
