1980’lerde 20’li yaşlarını süren fotoğrafçı Philippe Chancel, Paris sokaklarındaki anti-faşist sokak çetelerinin ortasında oldukça vakit geçirmiş bir isim. O periyotları şöyle anlatıyor: “Hayattaki yerimi bulmaya çalışıyordum, bu yüzden heyecan arıyordum ve sonları zorlayan durumlarla müsabakaya, gerçek hayatın tadına bakmaya hazırdım. Fotoğrafçılık, bunun düzgün bir bahanesiydi.” Bu devrin faal kümeleri ortasında ön plana çıkanlar ise Vikingler ile Panterler olmuştu.
Paris’in anti-faşist sokak çeteleri, çoklukla emekçi sınıfına mensup beyaz gençlerden oluşuyordu. Farklı etnik kökenlere mensup üyeleriyle, Vikingler bu açıdan farklıydı. Kümenin yapısını Chancel şu cümlelerle anlatıyor: “O devir Vikingler istisnaydı zira siyah, beyaz, beur (Kuzey Afrika asıllı Fransız), hepsi vardı. Bu bende merak uyandırdı. Onları uzunca bir mühlet içeriden fotoğraflamak istedim. Sanırım ben de genç ve hal sahibi olduğum, ayrıyeten kendime güvendiğim için beni kabul ettiler.”
1950’lerin rock’n’roll ruhunu hatırlatan retro şekilleriyle, Vikingler yakın geçmişin sahiplenmeye çalışıldığı bir periyoda işaret ediyordu. Erkekler ekose gömlekler ve pileli pantolonlar giyip saçlarını geriye hakikat yatırırken genç bayanların tercihi çizgili pamuklu bluzlar, yuvarlak küpeler ve büyük puantiyeli baş örtülerini tercih ediyorlardı. Kümenin Elvis Presley, Gene Vincent, Eddie Cochran, Chuck Berry ve Bo Diddley üzere kimi açık, kimi örtülü birçok ilham kaynağı vardı.
Philippe Chancel’in 1982 boyunca fotoğrafladığı bir öteki küme ise Vikingler’in müttefiği Panterler’di. Fransız karşı kültür dergisi Actuel’de yayımlanan fotoğrafları çekmek, Chancel için kolay olmamıştı: “Çoğu vakit daima tetikteydim. Onları tanısanız bile bu insanların ne yapacağı hiç aşikâr olmazdı. Kameramla orada olmamın pek güzellerine gitmediği durumlar oluyordu. Ben onlara yakındım, lakin tıpkı vakitte düşmanları üzereydim. Pozisyonumu ayarlamak zordu ve diplomasinin lisanını hemencecik öğrenmem gerekti. İşler ilerledikçe risk de arttı. Ayrıyeten flaş kullanıyordum, bu da fotoğraf çekmenin en ihtiyatlı yolu değildi. Bazen yansılar çok sert olabiliyordu.”
Hikâyeye buradan itibaren dahil olan bir fotoğrafçı daha var. 2002’de Rock Contre la Montre adlı belgesele denk gelen Serious Publishing’in şefi Filo Loco, Gilles Elie Cohen’in fotoğraflarıyla tanıştı. 1980’lerin başlarında profesyonel bir fotoğrafçı dahi olmayan Cohen, Vikingler’le boş bir yerde karşılaştı ve onları takip etmeye başladı.
Chancel’in onları fotoğrafladığı devirde Vikingler ve Panterler üzere grupların temel dertleri parti yapmak, dans etmek, gece kulüplerine gitmek ve eski otomobil sevdasıyla özetlenebilirdi. İşin rengi, Milliyetçi Cephe’nin lideri Jean-Marie Le Pen’in Fransız politik sahnesine girişine tekabül eden 1983 belediye seçimleriyle değişecekti. O devir artan işsizlik üzere problemlerin kaynağı olarak (sürpriz!) göçmenlere işaret edilirken Vikingler ve Panterler de örgütlenmeye, anti-faşist pratiklerini agresifleştirmeye başlamıştı. Britanya’da 1950’lerde yükselen birebir isimli akımı 1980’lerde Paris banliyölerine taşıyan Teddy Boys ve Panterler tarafından ırkçılıkla özdeşleştirilen konfederasyon bayrağıyla dolaşan Rockabilly Rebels üzere sağcı kümelerle çatışmalar sıklaşmıştı.
Vikingler’in ismi içinde birden fazla ırka mensup müzisyen bulunan birinci başarılı rock’n’roll kümesi kabul edilen Del-Vikings’ten, Panterler’inki ise Amerika Birleşik Devletleri’nde siyahilere yönelik şiddete reaksiyon göstermek üzere kurulan devrimci parti Kara Panter Partisi’nden (Black Panther Party) geliyor. Gerçekten şekilleri da eski tip hava kuvvetleri ceketleri ve şapkalarıyla Amerikan askerlerini andırıyor. Üyelerinin pek birden fazla dövüş sanatları eğitimi almış bu çete, şiddete başvurmaktan çekinmeyerek Paris sokak çetelerinin bir nevi öncü kuvveti haline geliyor. Sokaklarda faşizme karşı uğraş veren bu çetelerin toplu ismi için kimi vakit dünyadaki muadillerini de hatırlatacak biçimde antifa, kimi vakit da chasseurs de skins (dazlak avcıları) sözleri kullanılıyor.
1980’lerin başında Vikinglerin 100’e yakın üyesi mevcut. Kentin kuzey doğusunda bulunan banliyölerden Gare de l’Est’e (büyük metro istasyonu) kadar olan bölge de iki çetenin denetiminde. Rakip çetelerle olan çarpışmalar bar ya da konser mekânlarında itinasız çıkıyor. 1983’te ise bu çatışmalar, Vikingler ve Panterler ortasına da sıçrıyor. Nedeni günümüzde dahi bilinmezken ittifakı bozan bu arbede başlamadan bir yıl evvel Paris’ten ayrılan Philippe Chancel, fotoğraflarındaki birçok insanın uyuşturucu, aşırılık ve o devir yaşanan yırtıcı hayatın tesiriyle hayatlarını kaybettiğini belirtiyor. Bu durumda onun çektiği fotoğrafları da görece masumiyetle bağdaştırmak çok abes kaçmıyor: “Geçmiş geçmiştir, lakin fotoğraflarıma artık baktığımda bir kayıt üzere görünüyorlar, hem bir öbür vakte, hem de bir öteki dünyaya ilişkin bir kayıt.”
Chancel’in, elinde silahla gezen çete üyeleriyle ilgili sözleri şöyle: “Önce sırf gösteriş yaptıklarını düşündüm, tahminen biraz da kendilerini korumak içindi. Artık bakınca çok daha şaşırtan, zira bütün bunlar sadece banliyölerde değil, Paris’in büyük bulvarında oluyordu. Bugünün güvenlik düzeyi bağlamında düşünüldüğünde inanılmaz, hatta imkânsız görünüyor.”
Chancel, Paris’ten sonra Kâbil’deki çatışmaları ve Kuzey Kore’nin gündelik hayatını yansıttığı fotoğraflarla birlikte dünyanın önde gelen foto muhabirlerinden biri kabul edilmeye başlıyor. 2014’te Cohen’i Amsterdam’daki konutunda yakalayan Filo Loco, onun fotoğraflarını 2015’te yayımlanan Vikings & Panthers isimli bir kitapla dünyayla buluşturuyor.
Kitabın kapağındaki “Küçük” Jean (Petit Jean), Vikingler’in akabinde evvel Fransız alternatif rock kümesi La Souris Déglinguée, sonra da punk rock ve sokak kültürünü bir ortaya getiren “psychobilly” alt kültürünün kurucusu addedilen İngiliz küme The Meteors’la vakit geçirmeye başlıyor. Rivayete nazaran, 1980’lerin sonunda Paris’e dönmesinin akabinde Stalingrad Metro İstasyonu’nda çıkan bir tartışmada öldürülüyor. La Souris Déglinguée’nin 2014’te yayımlanan albümü Les toits du Palace’ta ona atfedilmiş “Little John” isimli bir müzik bulunuyor. The Meteors’un 1983 tarihli “Johnny Remember Me”sinin de onunla bir ilgisi olduğunu söylemeyi çok isterdim, fakat buna dair net bir bilgi yok.
2018’deki tabloya baktığımızda politik sahneye girişleri 1983’e dayanan Le Pen’ler hâlâ Avrupa’nın başına belâ. Meselelerin müsebbibi olarak hâlâ göçmenlere işaret ediliyor. Anti-faşist olmak ise hâlâ çok özgürleştirici. Huzur hâlâ isyanda.
Kaynak: The Guardian, Vice
