Son devirde yaşanan gelişmeler, ülkesinden umudunu kesmeyen geniş bir kesim için geleceğe dair kelam üretmeyi zorlaştıran bir psiko-sosyal tansiyon yaratıyor. Yasın nasıl, ne vakit ve hangi yoğunlukta yaşanacağı, bu hislerin nasıl yönlendirileceği ve bireyin hayat karşısında nasıl pozisyonlanacağı giderek belirsizleşiyor. Siyasi iktidarın baskıları, hak gaspları ve yüzleşme düzeneklerinin işlememesi, toplumun ruhsallığı üzerinde değerli tesirler bırakıyor. Ferdî seviyede paylaşılan acı ve öfke de birden fazla vakit kolektif manalar üretmekten uzak kalıyor.
Anadolu coğrafyasında umut ve ümitsizlik tarihi olarak iç içe var oldu. Farklı halkların yüzyıllardır taşıdığı acılar, insanların ruhsal dünyasında iz bırakmayı sürdürüyor. “Bir türlü gelmeyen bahar” sadece ferdî ruh halini değil, birebir vakitte ülkenin politik yönelimlerini de şekillendiriyor. Ruhsal yönelimler de birden fazla vakit kararsız ve savrulmaya açık bir görünüm sergiliyor.
Bugün, bir yanda günlerdir süren direnişlerini zaferle sonlandıran madenciler, öbür yanda gündelik şiddetin artık olağanlaştığı bir toplumsal atmosferin içindeyiz. Gündemin süratle değiştiği bu atmosferde olup bitenleri sırf “çürümüşlük” ya da “delilik” üzerinden açıklamak yetersiz kalıyor. Bütün bu karmaşa içinde madencilerin gayreti bize değerli bir şeyi yine hatırlatıyor: yan yana durmanın, dayanışmanın iyileştirici ve dönüştürücü gücü.
Ekonomik eşitsizliklerin, yoksulluğun hepimizin üzerinde yarattığı derin tesirler göz arkası edilemez. Madenciler çocuklarıyla bayram kutlayamazken, öte yanda gösterişli kutlamaların yapılması toplumsal çelişkileri her zamankinden fazla görünür kılıyor. Bu farklı gerçeklikleri birlikte kıymetlendirmek ve ortak bir uğraş sınırı kurmak, son yıllarda yavaşça kaybettiğimiz ömrü tekrar örgütleyebilmek için büyük ehemmiyet taşıyor.
Farklı toplumsal bölümlerin yan yana gelebilmesi, bu istikametteki potansiyeli de ortaya koyuyor. İçinde bulunduğumuz devirde, bilhassa ruh sıhhati alanında çalışanların da daha fazla bir ortaya gelmesi, birbirini duyması ve bütünlüklü bir bakış geliştirmesi gerekiyor. İçinde olduğumuz bölünmüşlük ve dağınıklık hali, toplumun ruhsal dayanıklılığını zayıflatacak kadar tesirli. Bu yüzden disiplinlerarası, kapsamlı ve eleştirel bir yaklaşıma her zamankinden daha fazla muhtaçlığımız var.
İmajlar çağında insan kalabilmek
İçinden geçtiğimiz devir, hem kişisel hem toplumsal seviyede epey karmaşık ve çok boyutlu bir yapı sergiliyor. Şiddetin böylesine yaygınlaştığı, toplumsal adaletin aşındığı vakitleri layıkıyla tanımlamak güç olsa da, olayların süratle yaşandığı ve birden fazla vakit gereğince deneyimlenmeden geçip gittiği bir çağda olduğumuz herkesin malumu. Bu türlü süratli bir ömür sürerken mana üretmek elbette zorlaşıyor, maddi şartlar bireyleri ömürden yaltısa da birbirimizin varlığına ve temasına duyulan muhtaçlık artıyor.
Bu devri “öncekilerden farklı” diye tanımlamak, yaşananların ruhsal tesirlerini anlamak açısından değer taşıyor. Yasın doğrusal olmayan ve vakit zaman kesintiye uğrayan yapısı, bu tansiyonlu süreçlerle baştan aşağı yine şekilleniyor. Bu noktada, kolektif bir dayanışma ve örgütlenme çizgisini kurmak, insan kalabilmenin temel şartlarından biri olarak öne çıkıyor.
Hayatı yaşayabilme kudreti
Günümüzde her gelişme süratle tüketiliyor, birçok vakit hiçbiri derinlemesine anlamlandırılamadan gündemden düşüyor. Tüketim kültürü kitlelerin ruhsallığını zalimce şekillendiriyor, süratle sirkülasyona girip kısa müddette kaybolan manzaraların çağında gerçeklik algısı da bütünüyle parçalanıyor.
Byung-Chul Han, dijital medyanın insanları birbirine yaklaştırıyor üzere görünse de esasen gerçek bağları zayıflattığını vurguluyor. İmajlar aracılığıyla kurulan bu geçersiz yakınlık gerçek bağların yerini alırken, bireylerin gerçeklikle kurduğu bağın da zayıflamasına neden oluyor. Şiddetin ve duyarsızlığın olağanlaştığı taban bu türlü oluşuyor. Ferdi tecrübeler parçalanırken, toplumsal bağların da zayıflamasına yol açıyor.
Bu nedenle bugün muhtaçlık duyduğumuz şey, sırf ferdi farkındalık değil kolektif bir hassaslık geliştirmektir. Yaşanan sıkıntıların anlaşılması ve dönüştürülmesi fakat bu formda mümkün olabilir. Gereksinimimiz, hayatı yaşayabilme kudretini yine kazanmaktır.
Sonuç yerine
Siyasi iktidarın sorumluluk almadığı durumlarda, toplumsal taleplerin karşılıksız kalması öfkemizin artmasına neden olur. Bu nedenle öfkenin hakikat yönlendirilmesi ve asıl sorumlulara odaklanılması büyük değer taşır. Öfke muhatabını şaşırdğında toplumda bölünme de kaçınılmaz hale gelir. Bu nedenle adalet, sorumluluk ve insan onuruna yakışır bir hayat talebi etrafında birleşmemiz kaçınılmaz bir zorunluluktur.
Madencilerin çabası, çocukların hakları ve tabiatın korunması, hepsi birebir çabanın ayrılmaz birer modülüdür. Bu iştiraki görmek ve çabayı bu kesişim noktaları üzerinden kurmak, daha güçlü bir toplumsal dayanışmanın önünü açacaktır. Aksi halde hem yas hissinin derinliğine ulaşmak hem de gerçek sorumlularla yüzleşmek mümkün olmayacaktır.
Desteğiniz bizim için değerli. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere tabir özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitiren medya alanında hâlâ uygun işler çıkarılabileceğine inanıyor, eleştirel kanıyı müşterek bir toplumsal bedele dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için ziyadesiyle pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kısımlara ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dayanağınız için şimdiden teşekkür ederiz, yeterli ki varsınız.
