Madımak’tan ulusal maça bozkurt işareti

Türkiye Bayan Voleybol Ulusal Kadrosu Avrupa Şampiyonu olduktan sonra toplum olarak artık birlikte sevinemediğimize dair bir yazı yazmıştım. A Ulusal Futbol Takımı’nın Avrupa Futbol Şampiyonası maçları sürerken yeniden birebir hisle karşı karşıyayım. Bu türlü anlar bir arada sevinemeyen, bir arada üzülemeyen, yaralarını bir arada saramayan bir toplama dönüştüğümüzü hatırlatıp duruyor. Pekala, ne oldu da bu toplum bir futbol maçında bile kimi ortak hisler etrafında birleşemeyen bir hale geldi?

Milli kadro uzun vakittir birçok tartışmayla gündemde. Futbolcuların Türkçe bilmiyor oluşundan yabancı teknik yönetici tartışmalarına, futbol federasyonu başkanı ve futbolcuların politik tavırlarından istedikleri primlere kadar çabucak her gün farklı bir mevzu tartışılıyor. Ulusal grubun Avusturya’yı yenerek çeyrek finale yükseldiği maçta gol sevincini, Türkiye’deki bir siyasi hareketin ve memleketin tarihindeki birçok katliamın faillerinin de yaptığı üzere, bozkurt işaretiyle gösteren Merih Demiral’ın akabinde tartışmalar büyürken toplumdaki ayrım da sertleşti. İşaretin bilhassa Madımak Katliamı’nın yıldönümünde ve Suriyelilere dönük taarruzların tehlikeli bir boyut kazandığı günlerde zuhur etmesi toplumsal bölünmeyi şiddetlendirdi.

Karşımızda 22 yılını devirmiş bir parti devleti ve ortağı var. Hal bu türlü olunca, devletleşmiş bu partinin taraftarları da kendilerini devletin sahibi sanıyor. Bakanlıkta tanıdığı, Ankara’da dayısı olan herkesin “devlet benim” anlayışıyla yaşadığı bu devirde ulusal grupta oynayan, siyasetçilerle iç içe geçmiş futbolcuların da bu anlayışta olması pek şaşırtan değil.

Merih Demiral kelam konusu hareketi “Türklükle alakalı” diyerek açıkladı, akabinde birçok kişi hareketin politik manasını hafızalarımızdan silmeye dönük savunmalar yaptı. Murat Ağırel, “Zafer işareti nasıl ki PKK demek değilse Bozkurt işareti de faşistlik demek değildir,” dedi. Nevşin Mengü ise “Bozkurt her ne kadar bu millete ilişkin bir işaretse sol yumruğunu havaya kaldırmak da bu millete ilişkin bir işaret” açıklamasını yaptı. Manipüle edilmiş fotoğraflarla Atatürk’ün de vaktiyle bozkurt işareti yaptığını savunanlar bile oldu.

Bozkurt işareti 1990’lardan bugüne bir politik kimliği, partiyi, ideolojiyi karşılıyor. Hasebiyle Merih Demiral’ın açıklaması aslında boşa düşüyor. Ağırel’in açıklaması ise kadük doğmuş bir açıklama. Zira enternasyonal tabanda sıklıkla gördüğümüz zafer (victory) işaretini PKK ile özdeşleştirmek neredeyse komik kaçan tutarsızlıkta. Nevşin Mengü’ye gelirsek, “ülkücüsü de solcusu da bizim çocuklardır” formunda herkesi birebir kefeye koyan açıklamanın kasti bir çarpıtma içerdiği açık. Bir bayanı öldürdükten sonra kalkan sol yumruk göremeyiz mesela ya da pusu kurup bir gazeteciyi öldürdükten sonra adliye çıkışında sol yumruğunu havaya kaldıranlara şahit olmamışızdır.

Bozkurt işareti deyince hafızalarımızda canlanan kimi karanlık fotoğraflar da var. Bu işaretin toplumsal karşılığına baktığımızda iktidar ortağı siyasi partinin destekçilerinin yanında Madımak’ın ve Hrant Dink’in katillerini görüyoruz örneğin. Memleketin işçilerine, farklı kimliklere, bayanlara, gazetecilere, aydınlara kalkan ellerin bozkurt işaretiyle birleştiğine şahit olduk, olmaya devam ediyoruz. Birtakım simgeler toplumların hafızasında aşikâr yerlere karşılık gelirler. Herkesin izlediği ve birlikte sevinmeye çalıştığı bir maçta toplumun aşikâr bölümlerinin yaralarını tazeleyecek bir hal sergilemekten çekinilmiyorsa, üstelik bunun akabinde politik hali belirli birtakım gazeteciler bu hali savunuyorsa o vakit bu hareket elbette politik bir yere denk düşer. O politik yer, burjuva ideolojisinin öz evladı ve pansumanı, sokağı sistem lehine soğuran ve antikomünizm geleneğiyle bilinen milliyetçiliktir. Bir futbol maçında da kendini gösterir, bir cinayet sonrasında da… Lakin mesela Somali önderinin oğlu bir Türk vatandaşını öldürüp yalnızca üç kuruş para cezası aldığında sessizleşiverir.

“Yahu bir işaret yaptı, politik kastı yoktu” diyen aklıevvellere ise makûs haber: Hayatta her şey politiktir, siyasetle alakalıdır. Siyaset ile hayat ortasındaki uçurumu büyütüp, çubuğu kasti formda yanlış yere eğenlere bu ulusal maç açık bir karşılıktır. Hem sahanın içinde hem sahanın dışında kelam konusu zihniyetle sabahtan akşama kadar gayret ediyorsak, ulusal maç da bozkurt işareti de politiktir. Siyaset mecliste siyasetçilerin yaptığı memuriyetten ibaret değildir, bütün hayatı kapsar, aldığınız nefesten parmaklarınızı birleştirme biçiminize kadar…

Emek sömürüsü hayatımızın her köşesini sarmışken bu ülkenin bir valisi tarafından taciz edilen çocukla ilgili “taciz edilen çocuk da Suriyeli” açıklaması yapılabiliyor. Her gün bir bayan cinayete kurban giderken ve çocuklar iş cinayetlerinde hayatını kaybederken, birileri bir futbol maçıyla ilgili “Viyana 341 yıl sonra düştü. Montella başta olmak üzere bütün futbolcularımızı tebrik ediyorum. Viyana önünde Kızılelma için can veren Merzifonlu Kara Mustafa Paşa ve bütün şehidlerimizin ruhu şad olsun.” açıklaması yapabilecek kadar kendini kaybedebiliyorsa, hatta ülkenin İtalyan teknik yöneticisine “Türk yüreğini alanda gördük” cümlesi söylettiriliyorsa bu toplumun parçalanmasında imzası olanlara verilecek karşılık da politik olmalıdır.

Evet, son 22 senede her şey üzere toplum da değişti. Bölündü, parçalandı, kolektif şuuru, kolektif sevinçleri, kolektif yas duygusu aşındı. Ne idüğü bilinmeyen 2002 öncesi Türkiye hayalini yaşatmak değil niyetim, yarını kurtarmak. Bugün içinde bulunduğumuz karanlıktan çıkış fakat yarını tekrar kurmamızla mümkün olacak. Eşitlikçi, cumhuriyetçi ve ömürle bağı emek ekseninde örülmüş pak bir memleketi kurmaya gereksinimimiz var. Yarını kuracak olanlar sabahtan akşama kanımızı emenler ve sıkıştıkları anda etnik kimlik masalları anlatanlar değil, asıl iş bu ülkede yorulmadan sol yumruğunu havaya kaldıranlara düşüyor.