Rage Against the Machine ile 1990’ların sonunda, liseye başlarken tanıştım. O vakitler yaptıkları müziğin politik mahiyetinin pek de farkında değildim, sonradan tekrar ve tekrar dinledikçe keşfettim. Kendi isimlerini taşıyan harika birinci albümleri 1992’de yayımlanmıştı. Albümün kapağında Vietnamlı Budist rahip Thich Quang Duc’un 1963’te Saigon’un işlek bir caddesinde kendini yakarken çekilmiş ünlü fotoğrafından bir kesit yer alıyordu. “Killing in the Name” başta olmak üzere, “Take the Power Back”, “Bullet in the Head”, “Know Your Enemy” ve “Wake Up” üzere ziyadesiyle öfke yüklü, kışkırtıcı ve kusursuz müziklerin bulunduğu albüm belirli ki sırf müzik dünyasında değil daha geniş kültürel peyzajda muazzam bir tesir yaratmak üzere tasarlanmıştı. Amerikan kapitalizmine bir reddiye niteliğindeki albümü bir defa dinlediğinizde kendinizi albüme kaptırmamak elde değildi. Müzik listelerinde elde ettiği muvaffakiyet da tesadüf değildi.
Soğuk Savaş’ın sona ermesinin akabinde 1960’lar ve 1970’ler boyunca geliştirilen politik müzik tipleri (soul, funk, rap, punk, metal) o denli çoğalmıştı ki tüm bunları birleştirmek pek de kolay görünmüyordu. Soul, funk ve rock’tan ziyadesiyle beslenen rap kümesi Public Enemy’nin öncü teşebbüslerden biri olduğu kabul ediliyordu. Fakat o vakte kadar punk ve metal cinslerinde bile uzlaşmaz tutumlarla yetinen rock müziği siyasi ideolojiyle tanıştıran Los Angeles’lı rap-rock kümesi Rage Against the Machine oldu. Uzunca müddettir alternatif müziği karakterize eden “seks, uyuşturucu ve rock’n’roll” (bir manada “at, avrat, silah” amentüsünün batılı versiyonu) ethos’una burun kıvırıyorlardı. Kendilerini açıkça devrimci davaya adamışlardı, ihtilal ufukta görünmüyorsa bile müziklerinin gücüyle ona yaklaşmayı hedefliyorlardı. Hem vokalist Zack de la Rocha hem de gitarist Tom Morello, babaları aracılığıyla gerçek devrimcilerle akrabaydı: De la Rocha’nın büyükbabası Meksika Devrimi’nde savaşmış, Morello’nun büyük amcası ise Kenya bağımsızlık hareketinin lideri Jomo Kenyatta’ydı.
Grubun ilk albümünü yayımladığı 1992 yılı ABD açısından şiddetli bir yıldı. Sovyetler Birliği, kapitalizmin “geçmişe ilişkin bir şey olduğunu ve sonsuza dek o denli kalacağını bilmemize” temel oluşturan Ekim Devrimi’nden 74 yıl sonra parçalanmıştı. Francis Fukuyama liberal batı demokrasisinin “tarihi sona erdirdiğini” ilan etmişti. Soğuk Savaş’ın akabinde gerçekleşen ilk ABD başkanlık seçimlerinde cumhuriyetçi George H.W. Bush’un yerine demokrat Bill Clinton geçecekti. Hür ticaret mutabakatlarına ve fakir azınlıkların kitlesel olarak hapsedilmesine, toplumsal yardım programlarında büyük kesintiler yapılmasına imkan tanıyan yasa tasarılarını kabul ettirecekti. 1992’de işsizlikte sert yükselişe neden olan ekonomik bir sakinlik yaşanıyordu, Los Angeles ise kaynıyordu: Genç taksi sürücüsü Rodney King’in polis şiddetine maruz kalmasının akabinde ayaklanmalar baş göstermişti. ABD (ve dünya), ordu ve polis aracılığıyla sıradan insanlara iradesini dayatan, onları tarihî hareketlilik hissinden mahrum bırakan, konformist bir eğitim sistemiyle pasifize eden ve tüketim cümbüşünün anlamsız cazibeleriyle tüketen beyaz kapitalist-emperyalist sistemin egemenliğindeydi.
Polis şiddeti, kümenin öfkelendiği makinenin açık örneklerinden biriydi. Devrin siyasi atmosferinin yoğunluğu Rage Against the Machine’in müzik kelamlarında hissediliyordu. Toplumsal eşitsizliği ve ırkçılığı besleyen bu sistem, açık adaletsizliği nedeniyle yıkılmalıydı. Orduları ve polisi şiddetli bir halk ayaklanmasıyla kırılmalı, öğretilerinin ve ticari sanatının geçersizliğine yalınkat hakikatle, müzik aracılığıyla sunulan tipten bir hakikatle karşılık verilmeliydi.
Vokalist Zack De la Rocha’nın “ajitprop” kelamlarının inatçılığı, gitarist Tom Morello’nun çekiç üzere kolay riff’leri, basçı Tim Commerford’un funk tipine meyleden bas dizilimleri, davulcu Brad Wilk’in sert ve keskin ritimleri günümüzün ses teknisyenleri için “altın bir standart” olmayı sürdürüyor. Ne var ki, Rage Against the Machine tek albümden ibaret bir küme değil. Muazzam bir muvaffakiyet elde eden birinci albümlerinin akabinde çokça beğenilen üç stüdyo albümü daha yayımladılar: Evil Empire (1996), The Battle of Los Angeles (1999) ve Renegades (2000). Albümlerin başarısı, kümenin sözcüsü olduğu siyasi öfkenin daha geniş kitlelere yayılmasını sağladı. Üstelik küme sadece müzik yapmakla da yetinmedi.
Rage Against the Machine, birçok rock yıldızının siyasi görüşünü tanımlayabilecek ağırbaşlı ve zararsız aktivizme hiç bulaşmadı. Bağış toplamak için yardım konserleri düzenlemenin, savaşı bitirme daveti yapmanın yahut seçmenleri oy vermeye teşvik etmenin devrimci bir yanı yoktu. 1990’ların sonunda, tüm güçlerini 1982’de bir polis memurunu öldürmekten mahpus cezasına çarptırılan Kara Panterler lideri Mumia Abu-Jamal’in serbest bırakılması için düzenlenen kampanyaya harcadılar. Küme, Zapatista Ulusal Kurtuluş Ordusu’nun (EZLN) da açık bir destekçisiydi. Konser takvimlerini de genelde kritik siyasi dönemeçlere nazaran düzenlediler. 2000 yılındaki Demokrat Parti Kurultayı’nın yapıldığı yerin karşısındaki alanda, “seçimler şirketler tarafından denetim edildiğinden beri bu ülkede seçim özgürlüğümüz yok” savıyla fiyatsız bir konser verdiler, iki partili sisteme şiddetli bir reaksiyon gösterdiler. Tıpkı yıl, gelir eşitsizliğine itiraz eden “Sleep Now in the Fire” müziğinin klibini “kurtlar sofrasında” çekmeye karar verdiler. New York Borsası’nın karşısındaki federal binanın merdivenlerinde kayda başladılar, protestoyu içeri taşımak istediklerinde borsanın kapıları kapatıldı. Kümenin da nükteyle ima ettiği üzere “paralara halel gelmedi”. Olay, 2011’de gerçekleşen ve tıpkı ekonomik sistemi yürürlükten kaldırmayı hedefleyen Occupy Wall Street hareketinin habercisi olacaktı. De la Rocha’nın 2000’de kümeden ayrıldığını açıklamasından sonra 2007’deki Coachella Festivali’nde bir ortaya geldiler, EZLN bayrağı önünde şenliğin en büyük kalabalığına çaldılar. Ayrılıkların tekrarlandığı çalkantılı yıllarından akabinde 2024’ün başında bir daha birlikte konsere çıkmayacaklarını açıkladılar.
İster estetik ister politik olsun, Rage Against the Machine’in muhalefet biçimi artık gittikçe metalaştırılıyordu, küme da bu süreci durdurmayı başaramadı ve nihayetinde dağıldı. Bugün insanları cepheleşmeye zorlayan, sert ve kışkırtıcı müzikler yazan müzisyenler pek kalmadı. Rock müzisyenleri yavaş yavaş içlerine kapanırken, gettolardan çıkmış olsalar da para, güç ve prestije odaklanan rapçiler sahnede onların yerini aldı. Yeniden de Rage Against the Machine’in müziği ve politik hali geçerliliğini kaybetmedi, malum makineye yönelik öfke ise şimdi dinmedi.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle meçhul bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ uygun işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kesitlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
