Margaret Atwood’un kaleminden doğan tıpkı isimli romandan uyarlanan Handmaid’s Tale dizisi, muvaffakiyetini çizdiği distopyaya hem uzak hem de yakın hissettirmesine borçlu. Dizi başladığından beri, bir gün bir yerlerde bunun gerçekleşebileceğini düşünmenin getirdiği telaş ve merakla ekran başına geçiyoruz. Ama çok azımız bu kıssanın bir benzerinin hakikaten de yaşanmış olabileceğine ihtimal veriyor. Pek de uzak olmayan bir geçmişe gidiyoruz, II. Dünya Savaşı’na.
Nazi rejiminin gayesinde bayan, erkek ve çocuklar birlikte bulunsa da cinsiyetin getirdiği azap ve imha biçimleri, bayan hareketi içerisinde de anlamlandırılmayı bekleyen detaylar taşıyor. Nazi Almanyası’nın bütün vahşeti, birçok farklı biçimde ifşa edilerek gelecek kuşaklara aktarılırken yeniden gözden kaçan ya da kaçırılan sorun, “kadın meselesi” oluyor. Tarihçilerin çoğunlukla erkek olmasının sonucu, tarih yazımı bayana yönelik kabahatlerin detaylarını pek husus edinmiyor. Bu eksikliği bir nebze giderebilmek için ismi gereğince duyulmamış bir toplama kampından kelam edeceğim. Nazi Almanyası’nın II. Dünya Savaşı devrinde işgal ettiği yerlerde kurduğu toplama kamplarının sayısı 23 civarında. Bu fecî kamplarının ortasında yalnızca bayanların kapatıldığı en büyük kamp ise Ravensbrück.
Ravensbrück kampı, Berlin’in 85 km kuzeyinde Henrich Himmler tarafından 170 dönümlük bir yere kurulmuş ve Mayıs 1939’da işlemeye başlamıştı. Bilhassa Yahudi, Roman, Polonyalı, ayrıyeten engelli bayanları silah altında zorla çalıştırıp, kobay olarak kullanıp akabinde da imha etmek üzere inşa edilmişti. Sovyetlerin 1945’te kampa ulaşmasının akabinde vahim gerçekler de ortaya çıkmıştı. Ravensbrück kampında tahminen 100.000-150.000 bayan esir tutulmuştu. Bayan toplama kampında gardiyanlar da bayandı ve birçok maaşlı sıradan Almanlardı. Muharrir Sarah Helm’e nazaran, Naziler Ravensbrück’te bayan gardiyanlar çalıştırıyor, kampın dışarıdan sıradan bir bayan hapishanesi üzere görünmesini sağlamaya çalışıyordu. Ne kadar az dikkat çekerse, o kadar uygundu.
Kampın yalnızca bayanlardan oluşması, azap biçimlerinin çeşitlenmesi manasına geliyordu. Çocukları gaz odasına yollanmış, gebeyken kampa kapatılıp kürtaj olmaya zorlanmış ya da sterilizasyon ve ilaç deneylerinde kobay olarak kullanılmış bayanlar, azap ve şiddetin farklı çeşitlerine maruz kalıyordu. Kamptaki en dehşet verici şiddet biçimlerinden biri de, bayanların sistematik bir biçimde tecavüze uğramasıydı. Muharrir Rochelle Saidel, The Jewish Women of Ravensbrück Concentration Camp (Ravensbrück Toplama Kampı’nın Yahudi Kadınları) isimli kitabında bu tecavüzleri vurguladı ve Avrupa’nın farklı bölgelerinden kampa getirilen bayanların savaş boyunca seks kölesi olarak çalıştırıldığından bahsetti.
Kamptaki şiddet biçimlerinden biri olan kürtaj konusunda Nazilerin ari ırk siyaseti işlemeye devam ediyordu. Kamptaki Polonyalı, Yugoslav yahut Sovyet emekçi bayanlar, şayet Alman bir erkekten gebe kaldılarsa kürtaj edilmeden evvel “ırk incelemesine” alınıyorlardı. Ceninler, “ırk uzmanları” ismi verilen şahıslar tarafından yeteri kadar “Almanlaştırılabilir” bulunmadığı takdirde bayanlar kürtaja zorlanarak yok ediliyordu.
Kampta gerçekleştirilen tıbbi deneyler ise bilhassa kısırlaştırma üzerine ağırlaşmıştı. Bunun yanında daha sonra Nürnberg Duruşmaları’nda kanıtlanacağı üzere kimi ilaçların tedavi edici özelliğini denemek için bayan esirlerin yaralarına cam modülü, bakteri ve pislik yerleştirilmişti. Bütün bunlarla yetinmeyen Naziler, 1945 başlarında kampta kalan bayan sayısının beklenenden fazla çıkmasına tahlil olarak 150 bayanı gaz odalarında katlettiler.
Kadınlara yönelik bu azapların ve soykırımın sonucunda, kampta birbirinden farklı dayanışma kümeleri da oluşmaya başlamıştı. Kampta yaşanan vahşetten dünyayı haberdar kılmak için uğraşan yavuz bayanlar, kendi ürelerinden (görünmez mürekkep işlevinde) Londra’ya mektuplar yollamaya çalışmıştı.
Ravensbrück’ü araştırırken karşıma çıkan fecî tablo, bütün dünyayı kasıp kavuran Handmaid’s Tale dizisinden hiç farklı değildi. Ravensbrück Toplama Kampı’nda alıkonulmuş bayanların yaşadıkları, Handmaid’s Tale’in kolonilerinde hastalık içinde kıvranıp ölen, Jezebel’s ismi verilen bilinmeyen randevu meskeninde sistematik formda tecavüze uğrayan, kumandan meskenlerinde damızlık yapılan bayanların kıssasından neredeyse ayrışmıyor. Kıssanın tamamını öğrenmeye imkan bulamasak da bugün bayan muharrirler, Ravensbrück gerçeklerinin peşinden gitmeye devam ediyor. Faşizme karşı birleşen, katledilen yahut hayatta kalan bütün bayanların anısına Ravensbrück kampının girişinde Alman muharrir Anna Seghers’in şu sözleri yer alıyor: “Onlar hepimizin anaları, bacıları ve ablalarıydılar. Şayet bu bayanlar narin ve çelimsiz bedenlerini faşizm devri boyunca size ve geleceğinize siper etmemiş olsalardı bugün özgürce öğreniyor, oynuyor olamazdınız ve buraya gelemezdiniz!”
Kaynaklar: The Telegraph, CNN, USHMM
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle bilinmeyen bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ uygun işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kesitlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
