Lev Troçki’nin torunu Esteban Volkov ile Meksika ve Arjantin’deki CEIP-LT Leon Trotsky İnceleme Araştırma ve Yayın Merkezi, Trotsky dizisindeki iftiraları reddeden bir dilekçeyi imzaya açtılar. Televizyon dizisi, birinci olarak Rusya’da çekildi ve 2017’de Rossiya 1 kanalında yayınlandı, akabinde 2018’de satın alınarak Netflix tarafından yayınlanmaya başladı.
Tüm dünyadan Slavoj Žižek, Robert Brenner, Fredric Jameson, Michael Löwy ve Susan Weissman üzere akademisyenler, muharrirler, gazeteciler, sanatkarlar ve politik aktivistler, bu küçük düşürücü diziyi kınama konusunda iştirakçi oldular. % 99 için Feminizm: Bir Manifesto kitabının sosyalist feminist müellifleri Cinzia Arruza, Tithi Bhattacharya ve Nancy Fraser da metni imzaladı. Arjantin Ulusal Kongresi üyesi ve eski Cumhurbaşkanlığı adayı, PTS’den Nicolas del Caño’nun yanı sıra Brezilya’daki PSOL’ün belediye başkanı adayı Marcelo Freixo da dahil olmak üzere öteki önde gelen siyasetçiler da imza kampanyasında yerlerini aldılar.
Netflix kısa mühlet evvel Alexander Kott ve Konstantin Statsky’nin yönettiği küçük dizi Trotsky’yi yayınladı. Birinci defa Kasım 2017’de Rusya’nın devlet denetimindeki tanınan kanallarından biri olan Rossiya 1’de yayınlanan, Rus devrimci Lev Troçki’nin biyografik portresi olduğunu öne süren dizi, aslında tarihî drama kılığına girmiş siyasi bir akından çok daha fazlası. Dizinin tarihi yanlışları en amatör tarihçi için bile açık olsa da, varlığı çok kıymetli bir soruyu gündeme getiriyor. Neden Rus Devrimi’nden yüz yıl sonra Vladimir Putin’in devlet kanalı bu büyük bütçeli TV yapımının konusu olarak Lev Troçki’yi seçti?
KGB’nin üst seviye yöneticiliğini yapmış olan Putin’in Stalinist geçmişi ve Büyük Çarlık Rusya’sına olan açık nostaljisini bildiğimiz için, Rus devlet televizyonunda, Lenin ile birlikte Ekim Devrimi’nin en önemli lideri olan insanın hayatını ve çalışmalarını dürüst ve tarafsızca canlandıran bir dizi hazırlamasını doğal ki beklemiyorduk. Putin’in bu dizide Troçki’ye yönelik bilumum iftirayı tekrar gündeme getirmesindeki gaye nedir? Rusya halihazırda kapitalizmi restore etmiş ve hiçbir şey, ülkeyi son 18 yıldır yöneten yeni Rus burjuvazisine yahut Putin’e önemli bir formda meydan okumadığına nazaran geçmişi ve devrimcileri neden daha fazla tahrif etmektedir? Ve neden dünyadaki milyonlarca beşere ulaşan bir medya kuruluşu olan Netflix bu türlü bir diziyi yayınlamayı seçer?
Dizide sunulan en önemli tarihî tahrifat şöyle:
» Dizi katiyen bir belgesel olmasa da yaratıcıları gerçeklere dayandığını argüman ediyorlar. Bununla birlikte, dizi 20. yüzyılda SSCB’nin bürokratikleşmesi sürecinde emperyalistlerin, Çarlık Rusyası taraftarlarının ve Stalinistlerin misal palavralarını devam ettirerek Troçki ve taraftarlarına iftira atmayı amaçlamıştır. Bu tezler, bağımsız şahsiyetlerden oluşan ve bu gayeye mahsus Meksika’da toplanan Dewey Komitesi tarafından çürütülmüştür.
» Tüm tarihi kanıtlara karşın ve taraftarı olan ve olmayan çağdaşlarının görüşlerinin tersine dizide Troçki benmerkezci, kendini mesih yerine koyan, otoriter, insanlık-dışı, caniyane ve rekabetçi bir karakter olarak tasvir edilir. Tüm bu özellikleri de, dizide daima hatırlatılan Yahudi kökenleriyle temaslı olarak tanım edilir. Yaşlılığında, ihtilal sırasında işlemiş olduğu hatalar için vicdan azabıyla kıvranmaktan halüsinasyon görür.
» Dizide Frank Jackson (Stalinist casus Ramón Mercader’in takma adı), biyografisini yazmak için Troçki ile gerçek bir münasebet kuran dürüst, eleştirel ve hassas bir Stalinist gazeteci olarak sunulur. Dizide Troçki bu biyografi sorununu kabul ediyor üzere gösterilir. Gerçekte, Troçki’nin, Mercader’in Stalinizmle alakasına dair rastgele bir bilgisi yoktu ve bağları kısa müsabakalar ile sonluydu. Bu görüşmeler her vakit NKVD’nin bir üyesi olarak Troçki’ye suikast yapma misyonu verilen Mercader’in isteği üzerine gerçekleşirdi.
» İki Rus ihtilali sırasında emekçiler, köylüler, askerler ve Rus halkı, onlar ismine karar alan Lenin ve Troçki üzere hırslı önderler tarafından manipüle edilmiş üzere gösteriliyor. 1905 yılının sovyetleri sadece bu şahısların kendi konuşmalarını dinlettirdiği kürsüler üzere tasvir ediliyor. Sınıf gayreti kelam konusu değil, her şey bireyler ortasındaki çatışmalar ve intikam arayışlarından ibaret üzere. Gerçekte, 1917 ihtilali, sadece Çarlığa karşı değil, tıpkı vakitte süreksiz burjuva hükümeti ve Kornilov’un karşı ihtilaline karşı da tarihteki en büyük ve en radikal kitle hareketlerinden biridir. Devrim, Bolşevik Parti önderliğinde sömürülen ve ezilenlerin faal iştirakiyle Sovyetlerin iktidarını tesis etmiştir. Lakin dizi, ihtilali iktidar için verilen ucuz bir çaba, devrimcileri de manipülatif psikopatlar olarak tasvir etmektedir.
» Troçki’nin bayanlarla olan tüm alakaları de karalanmaktadır. Troçki’nin birinci eşi başlı başına büyük bir Bolşevik olan Aleksandra Sokolovskaya, Troçki’nin iki kızıyla birlikte terk ettiği bir mesken bayanı olarak resmedilmiştir. Gerçekte, Aleksandra, 16 yaşında Troçki’nin katıldığı birinci Marksist çemberin başkanıydı. İkili, kızları ile birlikte Sibirya’ya sürülür ve Aleksandra Rusya’da kalmayı tercih ederken, kaçması için Troçki’ye yardım eder. Dizi, ikinci karısı Natalya Sedova’yı Troçki’yi hoşluğu ile büyüleyen, ferdî sekreteri olan ve kendini çocuklarının eğitimine adamış konut bayanı rolü ile göstermektedir. Lakin Natalya, ihtilalden sonra Sovyet Eğitim Komiserliği’nde vazifeli olur ve savaş sırasında müzelerin ve antik anıtların korunmasında vazife almıştır. Daha da sorunlu olanı, dizinin Troçki’nin çocuklarıyla olan bağını tasvir ediş halidir. Dizi, Troçki’yi, ihtilal sırasında kelamda bir suikast teşebbüsü sırasında canlı kalkan olarak kendi oğullarını kullandığını sav edecek kadar ileri giderek, kendi siyasi hırslarıyla beslenen ihmalkâr ve uzak bir ebeveyn üzere göstermektedir. Dizi, çocuklarının vefatıyla ilgili ölünceye kadar Troçki’yi rahatsız eden vicdan azabına tekraren vurgu yapar. Lakin şaşırtan olmayan bir halde, bu çocukların öldürülmesinde Stalinistlerin oynadığı rolden hiç kelam etmez. Gerçekte, dört çocuğun hepsi ebeveynlerinin politik faaliyetlerini takviyeler, bilhassa de Lev Sedov. Sedov yeraltı Rus Sol Muhalefetinin ana örgütleyicisi olarak Troçki’nin en yakın işbirlikçisi ve destekçisidir. Dahası, Larissa Reissner, zırhlı trende Troçki’yi baştan çıkaran (esasen cinsel) yoldaşı ve sekreteri olmaya indirgenmiştir. Gerçekte, Reissner iç savaş hakkında yazılar yazmış ve Beşinci Ordu içinde, tıpkı ihtilal sırasında olduğu üzere değerli bir yere sahiptir. Volga filosunda bulunmuş, çabada yer almış ve Alman ihtilaline katılmıştır. 1926 yılındaki vefatına kadar en önde gelen Bolşevik bayan takımlardan biri olmuştur.
» Troçki’nin ihtilal öncesi ve ihtilal sırasında Lenin’le olan ilgisi, süreksiz uzlaşmalarla örülü, bir ego gayreti olarak sunuluyor. O denli ki bir orta Lenin Troçki’yi balkondan atmaya yelteniyor. Ekim ayaklanması sırasında, saklanmış olan Lenin, lakin Troçki onun nerede olduğunu sorduktan sonra yine ortaya çıkıyor ve bu da ihtilalin zafere ulaşmasından sonra meydana geliyor. Dizi Lenin’in Eylül 1917’den itibaren, Bolşevik Parti Merkez Komitesi bünyesinde ayaklanmanın ivedilikle başlatılması gerektiği konusunda bir çaba yürüttüğünü ve bunun proletarya diktatörlüğünün başlangıcı olacağı konusunda Troçki’yle mutabık olduğunu gizliyor. İktidarın ele geçirilmesinden sonra, Sovyetler Kongresi’nin başlamasını beklerken, ikisi birlikte yerdeki battaniyelerin üzerinde dinlenmiş ve Kongre için son detaylar hakkında konuşmuşlardır. Üstelik Stalin, sadece Lenin’in sekreteri olarak sunuluyor, lakin Lenin’in Stalin hakkındaki gerçek değerlendirmesi için onun vasiyetnamesini ve Gürcü sorunu bağlamında “Büyük-Rus şovenisti” prosedürlerine ait tenkitlerini okumak kafidir.
» Alman imparatorluğu ile yaptığı Brest-Litovsk görüşmeleri sırasında Troçki, dizide Kayzer’e karşı bir isyanı tetiklemek için bildiri dağıtma buyruğunu verir ve bu da başarısızlığa uğrayıp Alman saldırısına mazeret verir. Yeniden dizide muahedenin imzalanmasına muhalefet eden esas kesim, gerçekte olduğu üzere Sosyalist Devrimciler (SR’ler) değil de eski Çarcı generallerdir. Jackson’a gelince Rusya’yı Kazaklarla birlikte savunmadığı için Troçki’yi cürümler. Dizi Rusya’nın savaşı sona erdiren Brest-Litovsk barış antlaşmasını, yani kitlelerin en temel taleplerinden birini onaylayanın Sovyet Kongresi olduğunu görmezden geliyor. Ve Rusya’nın Müttefiklerden bir karşılık gelmemesi üzerine, -sosyal demokratların kendi emperyalizmlerinin savaşçılığını destekliği- Almanya ile müzakerelere başlamak durumunda kaldığı gerçeğini göz gerisi etmektedir. Hem Lenin hem de Troçki, Brest-Litovsk müzakerelerini dünya ihtilalini, bilhassa de Alman ihtilalini ilerletmek için bir platform olarak görmekteydi.
» Troçki, Kızıl Ordu’yu oluşturmakla görevlendirildiğinde, dizi onu zırhlı trenin başında bir rock yıldızı, seks sembolü ve bir cenazeye katılmış köylülerin katliamını bile onaylayan bir katilin bileşimi olarak sunuyor. Diziye nazaran 1918’de Kronstadt’ta bir ayaklanma hazırlığı vardır (ki gerçekte 1921’de gerçekleşir). Troçki ayaklanmanın önderini idama mahkûm etmek için düzmece suçlamalar uydurur ve geçersiz şahitler sunar. İç savaş konusunda ise sadece Çek taarruzu anılıyor ve Kızıl Ordunun devasa Sovyet topraklarında on dört emperyalist ordu ve Çarlık yanlısı beyaz ordularla savaşmak durumunda olduğundan kelam edilmiyor. Ayrıyeten ne emperyalist ekonomik abluka yıllarından ne de düşman filosunun Petrograd’a yalnızca 30 km uzaklıkta olduğundan da bahsediyor, dizi. 1921’deki fiili Kronstadt isyanıyla ilgili olarak, garnizonunun bileşiminin, 1917 ihtilalinin öncüsü olan garnizondan büsbütün farklı olduğu dikkate alınmalıdır. İsyanın karşı-devrimci karakteri, olayların gerçekleşmesinden iki hafta evvel, hem memleketler arası basında hem de Rus sürgünlerinin gazetelerinde ayaklanmanın duyurulmasıyla tasdik edilmiştir. Troçki, Kronstadt isyanının ilan edilmesiyle borsaların nasıl yükseldiğine de dikkat çekmiştir.
» Dizide Üçüncü Enternasyonal’in kuruluşuna rastgele bir atıf yok. Bununla birlikte Troçki gayesinin dünyayı fethetmek olduğunu ilan ediyor. Yeniden diziye nazaran İhtilalin tarihi Lenin’in vefatıyla sona eriyor; yani Troçki’nin kurduğu Sol Muhalefet’i görmezden geliyor; Stalinist karşı-devrim ve Moskova Duruşmalarının yanı sıra, ihtilalin neredeyse tüm Bolşevik başkanlarının ve bürokratik rejimin gücüne karşı çıktıklarından şüphelenilen bireylerin maruz kaldığı tutuklamaları, azapları, toplama kamplarındaki mahpusu ve idamları siliyor. Tarihi baş aşağı çeviren dizi, bütün bu kabahatleri Romanov cinayeti de dahil olmak üzere Troçki’ye bağlıyor. Sayısız palavralardan biri de bu zira kelam konusu buyruğu ne Lenin ne de Troçki vermiştir.
» Sırf son kısımda, NKVD’den biri Troçki’ye suikast yapmak için vazifesini yerine getirmesini istediğinde, Jackson’ın gerçek ismi görünür. Hasta olan Troçki, Jackson’dan meskenine gelmesini ister. Bu ortada, Kanada büyükelçiliğinden Troçki’ye Jackson’ın aslında Mercader olduğunu belirten bir telgraf gelir. Troçki Mercader’e saldırır, o da duvarda asılı duran bir buz kıracağı ile Troçki’ye vurarak karşılık verir. Böylelikle dizi, Troçki’nin Mercader’i kışkırttığı ve Mercader’in Troçki’yi kendini savunmak için öldürdüğü izlenimini verir. Hasebiyle burada da bir tahrifat vardır. Stalin’in bir savaş halinin SSCB’de bir politik ihtilali tetikleyebileceğinin şuurunda olarak Troçki’yi İkinci Dünya Savaşından evvel öldürtmek istediğini biliyoruz. Tam da bu nedenle ve kapitalist ülkelerde sosyalist bir ihtilali hayata geçirme perspektifiyle Troçki ve takipçileri Dördüncü Enternasyonal’i kurdular. Ağustos 1939’da Hitler ve Fransız büyükelçisi Robert Coulondre ortasındaki bir görüşmede Führer, “Stalin ikili oyunu berbata kullandı” der ve bir savaş durumunda “asıl kazanan Troçki olacak” diye ekler. Emperyalist burjuvaziler, ihtilalin hayaletine bu ismi vermişlerdi: Troçki.
Sonuç olarak, dizi Troçki ismi verilen bu “canavarın” katlini yasallaştırmaktadır.
Biz aşağıda imzası bulunanlar, işçi sınıfların kapitalist sömürü ve baskıdan kurtuluşu bakımından tarihin en kıymetli olayını gömmeye ve onun esas başkanlarının mirasını karartmaya çalışan bu tahrifatı reddediyoruz.
Esteban Volkov, Troçki’nin torunu
İlk İmzacılar
Fredric Jameson, Duke University (ABD)
Slavoj Žižek, filozof
Mike Davis, müellif, UCLA, (ABD)
Nancy Fraser, sosyolog, New School for Social Research, New York (ABD)
Edwy Plenel, Gazeteci, Mediapart yöneticisi (Fransa)
Isabelle Garo, filozof (Fransa)
Sebastian Budgen, editör, Verso (Londra-New York)
Michel Husson, iktisatçı (Fransa)
Catherine Samary, iktisatçı, Université Paris Dauphine
Stathis Kouvélakis, filozof, King’s College (Angleterre)
Tithi Bhattacharya, Tarih profesörü, Purdue University (ABD)
Michael Löwy, kıdemli araştırma yönetici CNRS (Fransa)
Cinzia Arruzza, New School for Social Research, New York (ABD)
Jean-Jacques Marie, tarihçi (Fransa)
Andrea D’Atri, feminist militan, Pan y Rosas kurucusu (Arjantin)
Bhaskar Sunkara, Jacobin genel yayın yönetmeni (ABD)
Suzy Weissman, siyaset bilimci, Saint Mary’s College, Kaliforniya (ABD)
Ricardo Antunes, sosyolog, Universidad Estadual de Campinas, Unicamp (Brezilya)
Robert Brenner, Tarihçi, Toplumsal Tarih ve Mukayeseli Tarih Merkezi yöneticisi, UCLA (ABD)
Alex Callinicos, Avrupa Araştırmaları Öğretim Üyesi, King’s College (Angleterre)
Christian Castillo, sosyolog, Université de Buenos Aires et Université Nationale de La Plata (Arjantin)
M. Tamás, filozof, Central European University (Macaristan)
Eric Toussaint, Tarihçi, Université de Liège (Belçika)
Charles-André Udry, A l’encontre (İsviçre)
Mihai Varga, sosyolog, Frei Universität Berlin (Almanya/Romanya)
Tüm imzacıların listesine buradan ulaşabilirsiniz.
*Bu metin, birinci olarak Left Voice sitesinde yayımlanmış ve Yeni Yol dergisi için M.D. tarafından Türkçeye çevrilmiştir.
