Bir müşterisi, New Yorklu kuaför Siobhan Benson’ı 11 Eylül 2001 taarruzlarından çabucak sonra ziyaret etmişti. Brooklyn’deki “Cut Loose” isimli kuaför salonunun sahibi Benson, “Saldırılara nitekim çok üzülmüştü, saçının tamamını kestirmek istiyordu,” diye hatırlıyor. Lakin müşterisi saç kesiti için uygun ruh halinde değildi, ağladı ve kuaförden saçını kestirmeden ayrıldı. Kuaförlükte bu durum alışılmadık değil, Benson da görünüşlerinde esaslı değişimler yapmak isteyen ve ziyadesiyle duygusal halde kendisine gelen müşterilerinden hissesine düşeni aldığını itiraf ediyor.
Saçlarımız birçok ağır duyguyu saklayabilir, bayanların saçlarında yaptıkları esaslı değişimler yeni bir problem değildir. Çabucak herkesin bildiği üzere, Britney Spears Şubat 2007’de bir kuaföre dalıp kendi saçlarını ölçüsüz tıraş etmişti. O anlar hâlâ medya tarafından ağır biçimde incelense de, Britney Spears o sırada boşanmanın arifesindeydi, haberlere bakılırsa uyuşturucu bağımlılığıyla uğraşıyor ve depresyonla boğuşuyordu. Saçını kazıtmak, kendini acıdan kurtarmanın ve kamuoyuna mal olmuş hayatında hissettiği çaresizliği biraz dindirmenin bir yoluydu.
Bazı sinemalar de travmayla gayret eden, saçını kısmen ya da büsbütün kestiren bayanların duygusal tecrübelerini ele almıştı. Sanık (1988) sinemasında Jodie Foster’ın canlandırdığı Sara Tobias karakteri, toplu tecavüze uğrayıp tecavüzcüler de hatasız bulunduktan sonra omuz hizasındaki saçını kısacık kestirir. 1995 üretimi gençlik draması Empire Records‘un Debra karakteri, intihar teşebbüsünün akabinde kendini “görünür” kılmak için saçını kazır. Girls dizisinin ikinci dönem finalinde, Hannah Horvath da kulak zarını kulak temizleme çubuğuyla deldiği ve günde bir kitap yazmayı başaramadığı berbat bir OKB nöbetinin akabinde saçlarını makasla kesiverir. Bu tanınan kültür örnekleri, saçlarda yapılan esaslı değişimler ile duygusal durumlar ortasındaki güçlü bağlantıya dikkat çeker.
Philadelphia’da yaşayan psikoterapist Rebecca Newman’a nazaran, “Özellikle acı veren bir geçiş devrindeyken çabucak rahatlama sağlayacak kararlar alma eğiliminde oluruz.” Bu, ağır ya da güç hislerden kurtulma isteğinden kaynaklanabilir; düşünmeden alışveriş yapmak ya da saçımızı kestirmek üzere telâşlı kararlar almamıza neden olabilir. Newman, fizikî görünüşümüzde bu türlü değişiklikler yapmanın yaralarımızın kabuğunu soymaya benzeyebileceğini söylüyor, hareketten çabucak sonra daha uygun hissedeceğimizi varsayarız.
Romantik ilgiler sona erdiğinde, insanların saçlarında değişiklik yapmak istemesi yaygındır. Newman, “Ayrılıktan sonra yaşanan acı, saçın gerçek ve mecazi yükünü potansiyel olarak kaldırmanın bir yolu olarak kişiyi görünüşünde büyük bir değişiklik yapmaya itebilir,” diyor. Uzun saçların bakımı fazla eser, vakit ve sabır gerektirdiğinden, bakımdan vazgeçmek münasebetin duygusal emeğinden vazgeçmeyi sembolize edebilir.
Saçımı kestirdikten sonra hislerim daima ziyadesiyle karmaşık olmuştur. Kendimi sahiden berbat hissettiğim vakitlerde yeni bir saç modeli yaptırmak bana süreksiz bir doz oksitosin verir, daha güzel hissetmenin bir yolu olur. Ne vakit saçımı kestirsem de ağlarım. Nedeni ne olursa olsun, görünüşümü değiştirmek bende tam manasıyla kimlik krizi yaratır. Kronik depresyon ve anksiyeteyle yaşayan biri olarak saçlarımla karmaşık bir ilgimiz var.
Newman, hoşluk anlayışımızın ve hoşluk standartlarımızın saçımızla ilgili niyetlerimizi ve yaklaşımımızı biçimlendirdiğine inanıyor. “Saçımız kendimizi daha uygun hissetmemize yardımcı olabilir, lakin tabiatı gereği sihirli bir değneğe sahip değildir,” diyor. Fizikî benliklerimizin yine icat edilmesi yanlış bir denetim hissi yaratabilir. Olan bitenin denetim altında olduğunu düşünebiliriz, hayatımızın makul şartlarını değiştirebilsek de yönetebileceğimiz şeylerin hislerimiz ve reaksiyonlarımız olduğunu kabul etmek kıymetlidir. Newman’a nazaran, gerilimli vakitlerde görünüşümüzde esaslı ve muhtemelen pişmanlık verici değişiklikler yapmanın bize sırf süreksiz bir temsil duygusu vereceğini kabul etmek yerine saçlarımızı kestirmek üzere farklı kaçış yolları arayabiliriz.
Newman, sıradışı bir saç kısmının sağlıklı bir başa çıkma prosedürü olup olmadığını anlamak için kendinize bu kararı özgüvenle mi yoksa endişe içinde mi aldığınızı sormanızı öneriyor. Saçınızı kestirmek içsel bir değişimin sentetik aracı da olabilir. Newman, “kişi bir müddettir sessizce mecmualardaki yahut Instagram’daki saç modellerine bakıyorsa, bu o kadar da esaslı bir değişim olmayabilir,” diyor. Kuaför Siobhan Benson ise sıradışı bir saç kesitinin sahiden istedikleri bir şey olup olmadığına karar vermeleri için müşterilerine daha sakin hissedene kadar beklemelerini öneriyor.
Yine de kimi durumlarda yeni bir saç modeli özgürleştirici olabilir, kendimizi dünyaya sunmanın yeni yollarını bulmamızı sağlar. Benson, bu bağlamda, transseksüel kimliğini dışavurmanın birinci yolu olarak 12 yaşında başını kazıtan genç bir müşterisini hatırlıyor. Bir kuaför olarak, tüm müşterileriyle empati kurmasının değerini anlatıyor. “Koltuğunuza kendi yükleriyle gelen pek çok farklı bölümden beşerle muhatap oluyorsunuz,” diyor. Gerçek yapıldığında, saç kesiti şahsî dönüşümün aracı olabilir ve kendinize daha fazla güvenmenizi sağlayabilir.
*Bu yazı, Cüneyt Bender tarafından Sara Radin’in Dazed’de yayımlanan makalesinden kısaltılarak çevrilmiştir.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle belgisiz bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ uygun işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok bedelli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kesitlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi tek seferliğine yahut sistemli desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
