Costa Gavras’ın, Amerikalı müellif Donald Westlake’in bir polisiye romanından uyarladığı Ölümcül Çözüm (Le Couperet, 2005), piyasanın öldürücü mantığına karşılık vermek için seri katile dönüşen işsiz bir adamı anlatırken kahkaha ile dehşeti tıpkı çizgide tutmayı hayli başarıyordu. Park Chan-wook’un yirmi yıl sonra birebir romanı yine uyarladığı Başka Yolu Yok (No Other Choice, 2025) ise misal bir istikrar kuramıyor: Toplumsal tenkit bariz biçimde zayıflıyor, onun yerini oyuncuların çoka kaçan performanslarıyla birleşen, daha kaba bir kara güldürü alıyor.
Hikaye, dışarıdan bakıldığında “başarılı hayat” tablosuna yerleştirilmiş bir karakterle başlıyor. Başkarakter Man-soo’nun kağıt fabrikasında mühendis olarak iyi bir işi, hoş bir meskeni, eşi ve çocukları vardır. Beklenmedik ve sert bir işten çıkarılma, bu sistemi bir anda çözer. Man-soo evvel yıkılır, sonra toparlanmak için kendine birkaç ay tanır. Lakin hiçbir çıkış yolu belirmeyince, gözünü diktiği işi kapma ihtimali olan üç önemli adayı ortadan kaldırmaya karar verir zira o konumun kendisi için “doğru” olduğuna inanıyordur.
Film, anti-kahramanın bu teşebbüslerini adım adım izletirken kısa müddette şunu da açığa çıkarır: Man-soo düzgün bir katil değildir. Üstelik gaye aldığı beşerler, şahsî ve toplumsal pozisyonları bakımından ona ziyadesiyle benzeridir. Bu durum, sinemanın ironik damarını oluşturur: Birlikte dürüst ve insanca bir hayat kurmanın yolunu arayabilecekleri halde, “kendine benzeyenleri” öldürmeye kalkışan bir adamı izleriz. Park Chan-wook’un bu ironi üzerinden göstermek istediği şey açıktır: Bilhassa Güney Kore üzere ekonomik hayatın sert ve acımasız işlediği bir tabanda, kapitalizm çalışanları dayanışmaya değil, birbirini boğazlamaya sürükleyen bir tertip kurar.
Ne var ki, bu fikir sinemada ince bir çizgi üzerinden taşınmıyor. Park Chan-wook, süratlice kavranabilen sıkıntının altını tekraren çiziyor, bunu da birden fazla vakit gereksiz dolambaçlarla yapıyor. Sinema yer yer baş karıştırıcı bir hal alıyor, eş ve çocuklarla ilgili, çizginin dışında kalan birtakım gelişmeler olay örgüsünün akışını aksatıyor ve odağı dağıtıyor. Vakit zaman, ihtimamla kurulmuş, çizgi sinemaya yaklaşan meczupluk anlarında Oldboy (İhtiyar Delikanlı, 2003) devrinden tanıdık, hırçın bir tempo beliriyor: Örneğin, katilin cinayeti “alkol yüzünden gerçekleşmiş intihar” üzere göstermeye çalıştığı ve kurbanını sözün tam manasıyla kaz üzere tıka basa doyurduğu sahne, bu sert mizahın uç örneklerinden biri. Lakin bu parıltılar sinemanın genelindeki dağınıklığı telafi etmiyor.
Başka Yolu Yok, bariz bir “etkinlik” eksikliği yaşıyor: İki saat yirmi dakikalık müddetin içinde en az 30–45 dakika, hatta bir saate varan bir fazlalık hissediliyor. Park Chan-wook, yan kıssaların içinde oyalanırken kederini büyütmüyor, izleyiciyi mevcut ekonomik nizamı sorgulamaya itebilecek bir niyet çizgisi kurmak yerine, tuhaf, trajikomik ve mümkünlük dışı sahnelere daha fazla vakit ayırıyor. Sonuçta bu sinema “sınıf düşüşü” ve “her şeyi kaybetme riski” üzere güçlü materyalleri ortaya koysa da, nedenlere ve mümkün çıkış yollarına dönük bir derinlik üretmiyor, daha çok acayip sonuçların peşinden gidiyor.
Biçim tarafında da benzeri bir tutarsızlık var. Sinema sık sık güldürüyor, bu da onu yer yer eğlenceli kılıyor. Lakin mühlet uzadıkça seans yorucu bir hal alıyor ve direktörün nereye varmak istediğini seçemediği hissi güçleniyor. Üstelik zevksiz bir gösterişe kayan sahneleme, vaktin akışını keyifle taşımayı zorlaştırıyor: Kamera hareketleri göze sokulur biçimde ve kaba, imaj idaresi ise birkaç sefer pembeye kayan tonları ve abartılı görsel efektleriyle Ayrılma Kararı‘ndaki (Decision to Leave, 2022) inceliğin hayli gerisinde kalıyor.
Park Chan-wook, bu uyarlamayı çekebilmek için tam yirmi yıl beklediğini söylemiş. Tahminen de sorun burada: Sonuç biraz eski kalmış görünüyor. Ekonomik dehşet elbette hâlâ sürüyor fakat muhtemelen o günden bu yana daha da sinsi, öteki biçimlere büründü.
Desteğiniz bizim için kıymetli. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere tabir özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitiren medya alanında hâlâ düzgün işler çıkarılabileceğine inanıyor, eleştirel kanıyı müşterek bir toplumsal bedele dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için ziyadesiyle pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dayanağınız için şimdiden teşekkür ederiz, uygun ki varsınız.
