Dün gece tüm televizyon kanallarında birebir anda, bağış toplama kampanyası ismi altında bir kara para aklama gösterisini seyrettik. Günlerdir gereğince tartı yüklenmemiş üzere vicdanlarımıza, bir de bunun utancı eklendi. Onlar utanmadı elbette, tersine, kasım kasım kasıldılar karşımızda, utanmak onların yerine tekrar bize düştü.
Deprem bölgesindeki insanların borcunu altı ay erteleyen devlet, depremzedelere “yardımda bulunacak” şirketlerin bağışlarını vergilerinden düşmeyi taahhüt edince, holding sahipleri bir anda yardıma koştu. Bu fırsat hiç kaçar mı? Gerçekte ödedikleriyse kan parasıydı. Bu halkın kanının parası.
Kimler yoktu ki? Bütün ülkeyi betona boğan holdingler, enkaz altında beşerler kurtulmayı beklerken kasalarının peşine düşen bankalar, zelzeleden sonra bir an evvel enkaz başına gitmek isteyen madencileri işten kovmakla tehdit eden maden şirketleri… Hepsi oradaydı. Başta Cengiz Holding’in sahibi Mehmet Cengiz. Yalnızca 303 milyon dolar vergi borçları silinmişken, 160 milyon doları bir lütufmuş üzere bağışladığını açıkladı. Birebir anda Kazdağları’nda iptal edilen bakır madeni projesini yürütmeye çalışıyordu. Zincirlikuyu’daki afet sonrası toplanma alanlarından birine alışveriş merkezi inşa eden Şiddetli Holding de oradaydı, 30 milyon lira bağışladılar, lütuf üzere. Mecidiyeköy’deki inşaatında 10 personelin iş cinayeti sonucu hayatını kaybettiği Torunlar Center’ın sahibi Aziz Torun, 20 milyon lira bağışladı, lütuf gibi. Türk-İş Başkanı Ergün Atalay da oradaydı. Emekçiler yoksulluk içinde kıvranırken, bir sendika liderinin bağışlayabilecek 20 milyon lirası olduğunu öğrendik. Küfür üzere.
İşadamı Cihan Kamer, 250 milyon lira bağışladığını açıkladı. Kankası Acun Ilıcalı, “Biz onu 300 milyona yuvarlayalım abi,” diye müdahale etti, yuvarladılar. Torunlarımızın torunlarının dahi hayatları boyunca göremeyecekleri paralar, biz ay sonunu nasıl getireceğimizi düşünürken, gözümüzün önünde yuvarlandı. O vakit soralım, bu ülke madem bu kadar zengindi, epey insan neden öldü? Neden beşerler inançlı meskenlerde barınmaya layık görülmedi? Diyelim ki “asrın felâketine” mesken falan dayanmadı, pekala neden on binlerce insan günlerce enkaz altında kurtarılmayı bekledi ve birçok üzerinde tek çizik bile olmadan donarak can verdi? Enkazın altındakiler için günlerce beton kırıcı, vinç, uzman takım diye bağırdı yakınları; hâlâ cenazelerini bile alamadılar. Onlar için de çadır gerekiyordu, hâlâ gerekiyor. Beşerler günlerce aç, susuz kaldı. Çaresizlikten marketlere girdiler, birileri tarafından utanmadan “yağmacılıkla” suçlandılar, kendilerini hırsız üzere hissettiler, en sevdiklerini kaybetmeleri ve evsiz kalmaları yetmezmiş üzere onurları da kırıldı, ağladılar. Bu kadar paranız vardı madem, bu kadar gün neden koşmadınız bu insanların yardımına? Neyi beklediniz?
Doğru vakti beklediniz. Sizin için gerçek vakit insanların enkaz altından kurtulması değildi, yapacağınız bağışların ödeyeceğiniz vergilerden düşülmesiydi. Sizin için gerçek vakit, vereceğiniz her kuruş paranın tanıtımını yapabilmekti. O kirli paralarınızı temizleyebilmek için ortalarda çocukların kumbara bağışlarını bile kullanmaktan çekinmediniz. Hiç utanmadınız.
Kimin parası kime bağışlanıyor?
AKP’li cumhurbaşkanı, “AFAD’a gelecek her kuruş depremzedeler için kullanılacak,” diye yayının başında teminat verdi. Yayın boyunca da “Bağışlarınız konusunda hiçbir telaşınız olmasın,” diye tekrar tekrar söylenmek zorunda kalındı. Niçin sanki? 23 senede toplanan 38 milyar dolar sarsıntı vergisinin nereye gittiğini bilemediğimiz için olabilir mi?
O paraları iç edenler, artık depremzedeler için 6 milyar dolar bağışlamışlar. O vakit bir defa daha soralım; siz kimin parasını kime bağışlıyorsunuz? Yıllar evvel güç ve maden çalışanlarının açtığı bir pankartta da yazdığı üzere, “Sahip olduğunuz servet, bizden çaldıklarınızdır”. Yıllardır teşviklerden, ihalelerden, vergi aflarından kazandığınız paraları mı bize bağışlıyorsunuz? 128 milyar doları yok eden Merkez Bankası, Demirören Holding’e verdiği 750 milyon dolar krediyi tahsil edemeyen Ziraat Bankası, siz kimin parasıyla bağış yapıyorsunuz? Toplanan 115 milyar liranın sadece 7 milyar lirasını veren özel şirketlerin devlet tarafından silinen vergileri 30 milyar lira. Siz kimsiniz de bu halka bağış yapıyorsunuz?
Ne yaşadığımızı biz biliyoruz. Bizden çaldıkları yüz milyarlarca lira havada uçuşurken, zelzele bölgesindeki beşerler hâlâ kefen bulamıyor. Güya bağışladıkları para, kazandıklarının milyonda biri bile değil, fakat günlerdir elinde avucunda olan ne varsa depremzedelere yollayan bu fakir halkın onlara minnet duymasını istiyorlar. Zira korkuyorlar. Halkın şahsen kendi eliyle örgütlediği muazzam dayanışma onları korkuttu.
Bu yüzden Pazarcık’ta HDP’nin kurduğu dayanışma merkezine kayyum atayıp yardımları gasp ettiler. Muhtemelen bu kadarla da sonlu kalmayacaklar. Bölgedeki bütün toplumsal muhalefetin örgütlediği dayanışmaları tek tek dağıtmak isteyecekler. Bir hafta boyunca ortalıkta görünmeyen Devlet Bahçeli, boşu boşuna bir anda ortaya çıkıp önüne gelene küfürler yağdırmadı. Korkuyorlar. Korkmakta da çok haklılar.
Yusuf Unutmaz, biz de öyle!
“Bu gördükleriniz Antigone oyunu değil; sokakta yatan annem ve anneannem. Naaşlarına devletten kimseye el sürdürmedim, ellerimle çıkardım, ellerimle gömdüm, başında nöbet tuttum tüm gece. Kimseyi yaklaştırmadım bile. Taziye bildirileri atıyorsunuz atmayın; üzgün değil, öfkeliyim. Annem benim kalbimdi, merhametim, dehşetlerim, umudum, âlâ insan olma sebebimdi. Benim kalbim kırıldı dün, taş oldum taşların ortasında. Kaybetmekten korktuğum tek şeyi kaybettim. Çocukluğumu, memleketimi, ailemden onlarca kişiyi kaybettim.”
Bu kelamlar Antakyalı depremzede Yusuf Unutmaz’a ilişkin. Korktukları işte tam olarak bu. Yusuf’un öfkesi. O öfkenin yayılmasından korkuyorlar. Lakin artık çok geç. Yusuf’un öfkesi, bizim de öfkemiz.
Yine zelzelenin beşinci gününde, Şevval ismindeki bir genç bayan, şöyle bir tweet attı: “Silivri soğuktur diyerek susma zamanı bitti. Zira arkadaşım Buyruk Özalp, devlet sorumluluklarını yerine getirmediği için, enkaz altında donarak öldü.”
İçinizde hâlâ hislerini mahpusa girmeyecek biçimde söz edemeyen varsa korkmasın, artık korkma sırası bizde değil, onlarda. Ve kimse unutmasın. Enkaz altında donarak kaybettiğimiz insanlarımıza bir borcumuz var; tüm bu yaşanılanların hesabını sorumlulularından bir bir sormak. Bu binaları yapan müteahhitler ve bunların yapılmasına müsaade veren aşağıdan üste bütün siyasî bürokrasi, askerin zelzeleye anında müdahalesi kararını vermeyenler, madencileri birinci anda sarsıntı bölgesine götürmeyenler, kurtarılmayı bekleyen enkaz altındakilere nefes olan interneti saatlerce kesenler, hepsinden hesap sormak biz hayatta kalanların boynunun borcu artık. O borç ya ödenecek ya da hepimiz kalan ömürlerimizi büyük bir utanç içinde geçirmek zorunda kalacağız. Ya başı dik beşerler olarak yaşayacağız bu hayatı ya da bu kahrolası enkazın altında sıkışıp kalacağız. Seçim bizim.
Kemal Tahir, “Anadolu Türk’ünü, çok vakit işlediği kötülüklerle değil, ruhunun derinlerinde acı çeken büyük insanlığıyla ölçmeli. Yolumuzu aydınlatacak şaşmaz ışık, bu acı çeken insanlığımızdır,” der. Daima birlikte o ışığa tutunalım, bizi bu karanlıktan büyük insanlık çıkaracak.
