Mabel Matiz hakkında, Türk Ceza Kanunu’nun 226. maddesi kapsamında İçişleri Bakanlığı tarafından soruşturma açıldı. Münasebet, bir müzik. Münasebet, müstehcenlik. Münasebet, tahminen de düpedüz varoluş. Kızılcık Şerbeti dizisinin senaristine de soruşturma açıldı, senarist Merve Göntem dört yıl evvelki bir açıklaması münasebet gösterilerek gözaltına alındı, isimli denetim kaidesiyle hür bırakıldı. Diziye değil, şahsen bir hayata, bir bakışa, bir bayana dair nefret bu.
Kadıköy merkezli metal kümesi Sarinvomit’in beş üyesi “halkı kin ve düşmanlığa tahrikten” tutuklandı. Küme üyelerinin müzikal biçimi, sahne estetiği ve dünya görüşü tamamen kriminalize edildi. Yeniden müzik dünyasından bir öbür örnek: Manifest kümesi sahnede giydikleri kıyafetler nedeniyle gaye gösterildi, “hayasızlık ve teşhircilik” teziyle kümeye soruşturma açıldı. Küme daha sonra Türkiye turnesinin iptal edildiğini duyurdu. Belirli ki kimin, nerede, nasıl sahneye çıkabileceğine artık seyirci değil güvenlik bürokrasisi karar veriyor.
Daha dün, “Soğuk Savaş” isimli YouTube kanalında bir “hadis” üzerinden yapılan latife nedeniyle gözaltına alınan Boğaç Soydemir ve konuğu Enes Akgündüz’ün tutuklanmasına karar verildi. Savcılık, “halkı kin ve düşmanlığa tahrik yahut aşağılama” suçlamasıyla soruşturma başlatmıştı. Öte yandan RTÜK eliyle, “milli ve manevi kıymetlere aykırı” olduğu argümanıyla Netflix, Disney, Prime Görüntü, HBO Max ve MUBI üzere platformlara para cezaları ve katalogdan içerik çıkarma yaptırımları uygulanıyor.
Kültürel çeşitliliğin, memleketler arası sanat üretiminin bu topraklara ulaşmasına tahammül edilmiyor artık. Ancak sorun sırf tahammülsüzlük değil elbette. Bu açık bir politik sınır: Kültür-sanat alanını denetim altına alma, susturma, hizaya çekme ve bir “tek ses” yaratma gayreti. İktidar sadece kurumları değil, hayal gücümüzü de dizayn etmeye kalkışıyor. Ve bu o denli anlık bir refleks değil toplumsal hayatı bütünüyle tahakküm almaya yönelik sistemli ve kurumsallaşmış bir müdahale.
Toplumsal dayanağını gittikçe kaybeden iktidar artık içinde bulunduğu şartlar nedeniyle bu tahakkümü daha “korkutucu” hale getirmek zorunda. Bu tahakküme karşı itirazımız birleşmediği ve güçlenmediği sürece, iktidar cüretkârlığını orada ve burada göstermeye devam edecek. 2025 yılında, Türkiye’de sanatkarlar hakkında açılan soruşturmalar, sanatkarlara uygulanan yasaklar ve yapılan gözaltılar artık istisna değil, yeni normdur. Lakin biz bu normu kabul etmiyoruz.
Bu ülkede hâlâ niyetin, sanatın, kelamın, sahnenin ve perdenin ardında bir direnç var. Ve bu direnç yalnız bugüne ilişkin değil geçmişin onurlu isimlerine de yaslanıyor. Bunları yazarken Tarık Akan’ı anmadan geçmek mümkün değil mesela. 12 Eylül faşizmine karşı hamasetle hal alan, yalnızca beyazperdede değil sokakta, sendikalarda, kürsülerde var olan bir figür. Onun yüzündeki tebessümle, duruşundaki kararlılıkla, işçilerin ve sanatkarların yanında oluşuyla inşa ettiği mirası hatırlamakla yetinemeyiz, omuzlarımıza yüklediği sorumluluğu da bilmeliyiz.
Çünkü sanat sustuğunda toplum sağırlaşır. Zira sahne boş bırakılırsa, karanlık doldurur. Biz susmayacağız. Bu baskının karşısında yan yana duracağız. Mabel Matiz’in sesi de, Merve Göntem’in kalemi de, Sarinvomit’in gitarı da, Manifest’in konseri de bizimdir. Bu ülkenin sahnesi, sokağı, ekranı, galeri duvarı, konser alanı bizimdir. Ve uğraş tarihimizde çok kere olduğu üzere, bu kez da hatırlıyoruz: Sansüre başvuranlar, halktan korkanlardır. Biz halkız. Şiddetin, tacizin, nefret telaffuzunun, maksat göstermenin, cinayetin, hırsızlığın, yolsuzluğun ve ihmalin cezalandırıldığı bir ülke istiyoruz.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle belgisiz bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ âlâ işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok bedelli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kesitlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
