Stu Mackenzie, arkadaşlarıyla bir küme kurmaya hazırlanıyordu. Cemal Süreya’nın Aritmetik Güzel Kuşlar Pekiyi kitabından haberi yoktu, ancak aklı tam da bu türlü çalışıyordu. Kurallara uymayı denese başarısız olacağından değil, basitçe canı istemiyordu. Kümenin ismi için kuşların midesinin iki gözünden birine ismini veren taşlık sözcüğünün İngilizcesini kullanacaktı, hem de iki sefer: Gizzard Gizzard. Kümenin üyelerinden biri, Jim Morrison’ın lakabını hatırlattı: Lizard King (Kertenkele Kral). Üç gitarist, iki davulcu, bir klavyeci, bir de basçıydılar, fakat hepsi birden fazla enstrümanı çalabiliyordu. Ayrıyeten Stu, ölene kadar her yıl yeni bir enstrüman öğrenme üzere projelere girmeye meraklı, peşinden koştuğu büyülü cihanları dünyaya tanıtmak konusunda kararlıydı. Tahminen de gizzard ve lizard’ın yanına, o bayıldığı fantastik kozmosları çağrıştıracak, fonetik benzerliğiyle oyunbazlıktan taviz vermeyecek bir sözcük, wizard (büyücü) eklenebilirdi.
Küçükken babası onu Neil Young ve Paul Kelly müzikleriyle uyuturdu, Stu sonradan Pebbles ve Nuggets üzere 60’ların psych garage kümeleriyle tanıştı. Bunları Erkin Koray ve Flower Travellin’ Band üzere 70’lerin “daha tuhaf” işleri izledi. Bu yelpaze tıpkı vakitte kurduğu kümenin üretiminin hem biçim hem de içerik açısından sunduğu genişliğin gerisinde yatan etkenlerden biri. Örneğin Quarters! (2015) albümündeki her müzik tam 10 dakika 10 saniye sürüyor, Nonagon Infinity (2016) ise tamamı birbirine bağlanan bir döngüden oluşuyor. Beş albüm birden yayımladıkları 2017’de yaptıkları ise çeşitler ortası seyahatin ders niteliğinde bir örneği.
Stu’nun kümesini bugün King Gizzard & The Lizard Wizard olarak tanıyoruz. Temrine benzeyen isimlerinden küme kompozisyonuna kadar gözlemlenebilen anahtar sözcük de sezgisellik. Bu sezgisellik elbette üretim pratiklerine de yansımış durumda. Psych-pop’un en büyük mikro kainatı, onların on üç albümünde zımnî. Bu kainatı albümlere bölmek için de farklı tema ve anlatıları keşfetmekten vazgeçmiyorlar. Ne hoş küme.
King Gizzard & The Lizard Wizard için 2017, yazıyı bu lisanda okuyabilen herkesin en uygun bildiği albümleri Flying Microtonal Banana’yla (Uçan Mikrotonal Muz) başladı. Albüm, ismini Mackenzie’nin Türkiye ziyaretinde edindiği bağlamadan esinlenerek ürettiği gitardan alıyordu: “Uçan Muz gitarımın perde ayarını bağlamanınkine yaklaştırdım. Bağlamanın bir oktavında on iki yarım ses bulunmuyor, hatta yirmi dört de değil. Birçok ‘ara’ ses, birçok da farklı lezzet ve melodi var. Yola oktav başına on iki yarım sesle devam ettim, ortaya birkaç çeyrek ses ekledim.” Bildiği seslerin ortalarında keşfedilecek yeni sesler olduğunu görmek, üretiminde sezgilerini ön plana alan bir müzisyen için biçilmiş kaftan. Hasebiyle mikrotonal müzik, artık konser tecrübelerinin de vazgeçilmez bir kesimi. Sadece Flying Microtonal Banana albümünden ötürü da değil. Konserlerinden evvel çalan müzik listelerinde Selda Bağcan, Erkin Koray ya da Barış Manço üzere isimlere sıklıkla rastlamak mümkün.
2017’in Haziran’ında çıkacak ikinci albüme kadar geçen müddette, Stu’nun tabiriyle yaptıkları müzik “gittikçe daha da görselleşmeye başladı.” Sırada, hâlihazırda yaşadığımız kainatla ilgili pek umutlu olmadıklarını ilan etmelerini sağlarken kendi mikro evrenlerinin dört başı mamurluğunu da gösteren bir albüm vardı. Murder of the Universe (Evrenin Cinayeti), anlatıcının daima değiştiği, içinde Lord of Lightning (Şimşek Lordu), Reluctant Racounteur (İsteksiz Hikâyeci), Yüzüklerin Efendisi dünyasından Balrog gibisi bir ateş canavarı ve “human” (insan) sözcüğünün anagramından türeyen Han-Tyumi isimli cyborg üzere karakterlerin yer aldığı bir epik fantastik anlatıydı.
2017’nin üçüncü albümü, Miles Davis’in Sketches of Spain’ine (1960) referans veriyordu ve doğaçlama caz yüklüydü: Sketches of Brunswick East. Albümde, Salon’daki üç konserlerine ön küme olarak eşlik eden Alex Brettin’in psych-jazz projesi Mild High Club’la işbirliği yaptılar.
Yılın sonuna yaklaşırken gelen Polygondwanaland adlı dördüncü albüm, biçimsel bir denemeye işaret ediyordu. Küme, albümün dijital, CD ve plak kopyalarını bedavaya hayranlarına sundu: “Bu albümün sahibi biz değiliz, sizsiniz. Gidin, paylaşın, eğlenin” bildirisiyle insanları, kendi kopyalarını bastırarak albümü satmaya teşvik ettiler.
Peki, neden bir yılda beş albüm? Aslında bunun karşılığı sırf “Neden olmasın?” olabilir, hatta muhtemelen epeyce da yakışır. Hakikaten işin gerisinde çok da farklı bir münasebet yok. Argüman, Stu’nun bir röportaj sırasında boşboğazlık yapmasıyla başlıyor. Öte yandan, bu pek de “Laf ağızdan çıktı bir kere” diye lanet okuyarak girişilecek bir iş değil. Tahminen de bunu, istediklerini yapma lüksünü hem kendilerine tanımak hem de dünyaya haykırmak için buldukları makul bir yol olarak görmek lazım: “İnsanlar genç kümelere daima onu yapma, bunu yapma, bu bu türlü yapılmaz üzere şeyler demeye meyilli, bu da biraz tuhaf. Biz de dedik ki biz ne istersek onu yaparız.” Elde beş albümlük malzeme var, fakat hepsi birbirinden farklı. Olsun, bir kümenin daima tıpkı çeşitten müzik yapması gerektiğini kim söylemiş ki? Pekala ya hiçbir kategoriye girmeyenler? Onlar da başlı başına bir albüm oluyor, beş benzemezin bir ortada olduğu, yılın son gününde çıkan beşinci albüm Gumboot Soup‘u oluşturuyor.
King Gizzard & The Lizard Wizard’ın üretim suratını korumak kolay değil, işin dünyayı farklı algılamakla ilgili bir boyutu da var: “Bana nazaran lisan de müzik üzere, insanların konuşma biçimlerinde ritm de melodi de ziyadesiyle var.” Stu bir Dune hayranı olduğunu da, son ABD seçimlerinde Bernie Sanders’a verdiği dayanağı de gizlemiyor. Müzik kelamlarının tam olarak nereden geldiğini bilmiyor, ancak onları bizimle sıklıkla paylaşmaktan şad. Kümesi ise çiğ ve kirli kayıtlarıyla 60’ların müziğini hatırlatsa da yepisyeni ve her an değişmeye açık. Ya konserleri? Bunu tahminen de üç gece üst üste gerçekleşecek konserlerin biletlerini 24 saat içinde tüketen Salon İKSV seyircisine sormak lazım.
Onları bir defa daha canlı izlemek isteyenler için King Gizzard & The Lizard Wizard, 5 Ağustos’ta KüçükÇiftlik Park’ta olacak. Sezgiselliğin âlâ bir üretim biçimi olduğundan kuşku duyanlar için ise takviye, Wolf Alice ve Amyl and the Sniffers’tan gelecek. Ne hoş Pazar.
[Bu yazı, Salon İKSV’nin maddi takviyesiyle hazırlanmıştır.]
