Şiirden bahsederken aklınızda canlanan sahne orta yaşlı, bekar, orta sınıf bir erkeğin rakı masasında otururken size oldukça anlamsız gelen uzunca bir monologla kendi zekasını kanıtlamaya çalışan özgüveniyse, aşikâr ki ataerkil toplum size de bir özür borçlu.
Şiiri “cringe” bulan, bir mizah materyali haline getiren, hem estetikten hem de toplumsallıktan uzak bir boşluğa konumlandıran genel eğilimin bilhassa genç jenerasyonda hakim olduğunu fark etmek sıkıntı değil. Artık abartılı ve karikatürize edilmiş bir duygusallıkla özdeşleşen bu edebi tıbbın geçen birkaç onyılda prestijini neredeyse büsbütün kaybettiğini söylemek de o denli. Pekala, bir vakitler nazik bir irtibat biçimi, romantik bir aşk ilanı hatta tahminen güçlü bir devrimci duruş olarak varolabilen bir çeşit ne oldu da böylesine yerlere düştü? Bir vakitlerin kahramanı şairler neden günümüzün soytarıları oldu? Değişen biz miyiz, yoksa şiir mi?
Dünyayı anlamlandırma gereksinimimizin neredeyse büsbütün kaybolduğu ve bunun yerini kendimizle ilgilenme saplantısının aldığı bir çağda olduğumuzu sık sık konuşuyoruz. Bu çağın bir yansıması olarak giderek hızlanan ve artık neredeyse yetişemeyeceğimiz bir hal alan hayatlarımızın içinde “durup ince şeyleri anlamaya” pek vakit yok. Üstelik vakit yaratsak bile, sisteme ahenk sağlayabilmek için geliştirdiğimiz yeni özelliklerimiz bu inceliklerden keyif almamıza pek imkan tanımıyor. Evvelden şiirlerle süslediğimiz aşkı artık speed-up müziklerin kelamlarında buluyoruz. Kendimizle konuşmak için okuduğumuz dizelerin yerini ferdî gelişim podcastleri aldı. Toplumsal öfkemizi canlı tutmak içinse öfkeli tweetler okumayı ve retweet tuşuyla hak verdiğimizi belirtmeyi tercih ediyoruz. Yavaşlamanın tam manasıyla bir yansıması olan şiir, süratli yaşantının içinde giderek fonksiyonunu kaybetti. Artık hislerimizi söz etmek için fazla yavaş ve abartılı kalıyor. Her şeyi en kolay ve süratli biçimde anlatmanın bedel gördüğü bir ömrün içinde elbette yavaş ve abartılı olana pek de yer yok.
Bunun yanında, bilhassa 2010’ların başında #ŞiirSokakta üzere akımlarla bağlamından koparılan ve sahipsizleştirilen dizeler şiirin nitekim ne olduğuna dair algımızı da şaşırttı. Her ağdalı ve kafiyeli sözcükler bütününü şiir çuvalına doldururken hem estetik hem de toplumsal kıymetlendirme hünerlerimizi kaybettik. Şiiri kimin, ne vakit yazdığını sorgulamadığımız, hatta bir sonraki dizesini bile okumadığımız bu yeni şiir tüketim biçimi onunla büsbütün mesafelenmemize giden yolun taşlarını döşedi. Böylece başıboş kalan şiiri en anaakım özneleri ve özellikleriyle birlikte sahiplenenlerin çizdiği karikatürize imaj, bizim de yeni şiir algımızı yapılandırdı. Bu anaakım öznelerin kolaylaştırılmış anlatıları içinde kendine yer bulamayanlar elbette yeniden bayanlar, LGBTİ+lar ve gençlerdi. Şiir, kendi özüne ihanet eden bir biçimde, tekrar tıpkı periyoda tekabül eden Tomris Uyar anlatısının da kanıtlayacağı üzere, artık yalnızca erkeklerin romantizmi için sokaktaydı. Daha doğrusu sokakta bile değildi, sırf toplumsal medyadaydı.
Hal bu türlü olunca, şiire küsmemiz anlaşılır. Fakat bu küslüğü uzatmadan sorunun ana kaynağının şiirin kendisi olmadığını fark etmek ve en kıymetlisi bu doğrultuda yeni denemelere alan sağlamak da değerli. Zira dünya hızlandıkça, baş dönmesinden bayılmamak için biraz durmaya, bir köşede soluklanmaya ve yavaşlamaya duyduğumuz gereksinim da artacak. İşte o vakit şiir, varoluşuna paralel halde, bizi anlayacak.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle belgisiz bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ güzel işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok bedelli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kısımlara ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi tek seferliğine yahut tertipli desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
