1820’lerden başlayarak, ABD genelinde kurşun kalem üreticileri, gelişen milyon dolarlık daldaki yerlerini sağlamlaştırmak üzere bir ortaya geldiler. Bu buluşmayı yeni buluşlar takip etti. Manhattan’daki CW Pencil Enterprise’ın sahibi Caroline Weaver, “Birçok insan birbirinden habersiz, öteki yerlerde tıpkı fikirleri geliştiriyordu, muazzam bir rekabet vardı,” diyor.
Günümüzün ofis materyalleri sanayisi yolsuzluklarla şekilendirilmemiş olsa da, yazı araçlarımızın görünümünü 19. ve 20. yüzyılda rakiplerinden sıyrılmaya çalışan kalem üreticilerinin pazarlama kararlarına borçluyuz.
Silgiyi ele alalım. 1770’te, İngiliz mühendis Edward Nairne, “kauçuk” olarak bilinen Güney Amerika ağacından elde edilen esnek gereçle birinci silgiyi yaptı. Birebir yıl, kurşun kalem izlerini çıkarabilmesinden epeyce etkilenen İngiliz kimyager Joseph Priestley, bu unsura “silgi” ismini verdi.
En eski silgi kauçuktan yapılmış olsa da, bu reçetenin kükürt ve bitkisel yağ karışımı olan yapay lastik ve ponzaya (ya da cam tozu üzere öteki bir aşındırıcı madde) evrilmesi uzun sürmedi. Kurşun kalem tarihi üzerine yazılmış The Pencil Perfect‘in müellifi Weaver, “Kurşun kalem izinin tesirli bir formda silinmesi için biraz daha sürtünme gerekiyordu. Kağıdın biraz kazınması gerekiyor, ponza da burada devreye giriyor,” diye açıklıyor. Silginin rengi, kullanılan ponzanın rengine nazaran değişiyordu. Kimileri beyazdı lakin çoğunlukla kırmızı ya da kırmızımsı pembe renkteydi.
Pembe silgileri, kalem üreticisi Bavyera’nın Amerikan alt kuruluşu Eberhard Faber şirketi dünyaya tanıttı. Başlangıçta silgilerin rengi şirketin İtalya’dan tedarik ettiği ponza sebebiyle kırmızı yerine pembeydi. Şirket, pembe silgileri imzası üzere olan Mongol kalemlerin ardına ekledi. Bu silgili kalemler 1900’lü yıllarda ABD pazarını süpüren bir öteki yenilikti.
Renk tanınan oldu ve (James Ward’un The Perfection of the Paper Clip kitabına göre) Eberhard Faber, 1916’da pembe silgileri tek başına piyasa sürdü. Şirket, bu eserler için kayda kıymet ve daima bir pazar olacağını anlamış olacak ki silgileri bilhassa okullara pazarlamaya başladı.
1917’de lokal bir gazete, “Eberhard Faber Okul Gereçleri, bugünlerde okullarda kullanmak üzere Mongol kalemleri ve Van Dyke silgileriyle öne çıkıyor,” notuyla Eberhard Faber’e yer verdi. Not, Van Dyke silgilerin “açık pembe”, Mongol kalemlerin de “inci grisi” olduğu biçiminde devam ediyordu.
Bir noktada bu pembe silgiler Faber’in “İnci Kalemler” seçkisinden sonra Pembe İnci olarak isimlendirilmeye başladı. (Bu isim 1910’da piyasaya sürülmüş olmasına karşın 1937’de markalaştı.) Pembe silgi süratle yayılmıştı. “Gelmiş geçmiş en yeterli kurşun kalem” olarak pazarlanan Blackwing 602 bile piyasaya çıktığında pembe silgisiyle öne çıkıyordu.
Weaver, “Ün kazandıkça, pembe ponzadan yapılan silgiler daha tanınan olmaya başladı. Ekseriyetle pembeydiler zira inancımızı kazanmış “Pembe İnci”ye referansla o denli olmalarını bekliyorduk,” diyor.
Pembe İnci günümüzde hâlâ Paper Mate markası tarafından üretiliyor. Weaver artık doğal kauçuk ve ponza yerine sentetik kauçuktan üretildiğini söylüyor. (Yorumu için Paper Mate’in sahibi Newell Brands Office Products’a ulaştığımızda, Pembe İnci‘nin bileşiminin markaya tescilli olduğunu belirtti.)
Yine de içeriği ne olursa olsun, silgiler hâlâ pembe. Weaver, dükkanında satılan kalemlerinin büyük çoğunluğunun pembe silgili olduğunu ve çoklukla Amerikan menşeili olduğunu da ekliyor. Avrupa menşeili kalemlerin çoğunluğunun gerisinde silgi yok, tek başına silgiler bile ekseriyetle pembe değil.
Bu pembe, bir vakitler Photoshop’un silgi ikonuna rengini verecek kadar yaygın. Dijital gelecekte bile silgilerimizi bu biçimde hatırlayacağız.
*Bu yazı, Selin Pervan tarafından Abigail Cain’in Artsy’de yayımlanan makalesinden kısaltılarak çevrilmiştir.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle bilinmeyen bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ âlâ işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
