Suça sürüklenen çocuklar

Genelde haber başlıkları üzerinden reaksiyonumuzu şekillendirmeyi seviyoruz. Toplumsal medyada, haber başlıklarında, tık tuzağı ilişkilerde, bugünün her şeyi anında şova çeviren dünyasının o büyük (ama uçucu) reaksiyonlarında ortaklaşıyor birçoğumuz. Uzunca vakittir “suça sürüklenen çocuklar” konuşuluyor mesela; siyasetçiler konuşuyor, hukukçular konuşuyor, hatta yetmiyor müzikçiler bile konuşuyor.

Herhalde toplum olarak uzun vakittir bu kadar hararetle tartışmamıştık çocukları. Halbuki tarikat yurtlarında öldüler, tecavüz edilip göl kenarlarına atıldı cesetleri, aç kaldılar, çalışırken katledildiler, bir gaz kapsülüyle öldürüldüler mesela. Fakat nedense hiçbiri suça karıştıklarında olduğu kadar ilgi çekmedi. Çocukların içine doğduğu ekonomik ve toplumsal nizamdan bahsetmeden, yoksulluğun, güvencesizliğin, gericiliğin çocuklarla bağını ifşa etmeden salt suça sürüklenmekten bahsetmek, bir yangını dumanıyla tanım etmeye benziyor. Evet, bir duman yükseliyor belirli ki. Pekala, fitili ateşleyen ya da yangını harlayan kim?

Türkiye’nin mevcut ekonomik şartlarında 20 milyondan fazla yurttaş toplumsal yardımlarla geçinmeye çalışıyor. Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı’nın datalarına nazaran, 171 bin 895 çocuk bakım verilemediği için ailesinin yanından alınma riskiyle karşı karşıya. Bu memlekette on çocuktan dördü fakir ve toplumsal açıdan dışlanıyor. Okula aç gidiyor artık çocuklar, teneffüslerde açlıktan başlarına ağrılar giriyor. Yoksulluğun en ağır bedelini üstleniyorlar küçük yaşta.

İşçi Sıhhati ve İş Güvenliği Meclisi’nin bilgilerine nazaran, sırf geçen ekim ayında 8 çocuk çalışırken can verdi. Sadece bu yılın birinci on ayında 69 çocuk çalışırken hayatını kaybetti. Çocuk personellik, Cumhuriyet tarihinin en yüksek düzeylerine ulaşmış durumda. Milli Eğitim Bakanlığı ile sermaye el ele verip çocukların kanıyla ve canıyla beslenmeye, kapitalizmin çarklarını döndürmeye devam ediyor. Çocuk işçilikle katledemediklerini de tahminen tarikat yurtlarında, mesela zırhlı bir aracın altında ya da polisin sıktığı bir gaz kapsülüyle katlediyor bu nizam. Fakirin kaderi değişmiyor, hangi sınıfa doğduysa o sınıfın şartlarında ölüyor.

Dahası, iktidarın ve ortaklarının elleriyle büyüttüğü asayiş ve kent siyasetleri da bu karanlığı derinleştiriyor. Kabahat cennetine dönüştürülen memlekette, kimse kabahatin yükseldiği siyasal, ekonomik ve tüzel yeri konuşmak istemiyor. Birçoğumuz nedenleri değil sonuçları tartışıyor. Fakir mahallelerin devrimcilerden arındırılıp yerine çetelerin getirildiği, toplumun adalet hissinin aşındırılıp adaletin de mesela mafya babası Sedat Peker’den beklenen bir intikam gösterisine indirgendiği, gereğince güçlü siyasi ilişkileri olanlar için cezasızlığın kol gezdiği, derin yoksulluğa teslim edilen çocukların çetelerin eline itildiği bir ülkede cürüm oranlarının artması ve hatanın çocuk yaştakilere kadar bulaşması şaşırtan mı sahiden?

Yoksa haber başlıklarına, bugünün şov dünyasına sıkışıp kimi çocukların doğuştan uygun ve saf, kimilerininse kötü kalpli doğduğuna inanıp mevcut nizamı pekiştirmeye devam mı edeceğiz? Kaldı ki bu inanışta da nedense fakir çocukların berbatlığa meyilli, güçlü çocukların da saf ve âlâ olduğuyla ilgili müthiş bir sınıfsal gerçeklik vuruyor yüzümüze. O halde, bu ekonomik ve toplumsal tabanın üzerinde yükselen cürmün kişisel bir tercih olduğunu değil sınıfsal bir sonuç olduğunu açıkça görmemiz gerekmiyor mu?

Kapitalizm bir yanda servetini mirasla devreden azınlıkları yaratırken, öteki yanda yoksulluğu nesilden nesle taşıyan milyonlar üretir. Marx ve Engels’in kelamlarıyla tabir etmek gerekirse: “Hak üzere suç̧ da, yani tek başına bir bireyin hâkim münasebetlere karşı uğraşı de salt keyfiyetin eseri değildir. Bilakis o da, tıpkı egemenlik üzere, tıpkı şartlara bağlıdır. Hakta ve maddede, bağımsız olarak var olan genel bir iradenin egemenliğini gören hayalperestler, cürümde da salt hakkın ve yasanın çiğnenmesini görebilirler.” Devletin “suça sürüklenen çocuk” dediği her isim, esasen devletin işlemekte olduğu hatanın şahididir. Zira o çocuklar toplumsal devletin yerini hayırseverliğin aldığı, eğitim hakkının bütünüyle piyasaya devredildiği, mahallelerin uyuşturucu ve çete ağlarıyla kuşatıldığı bir sistemde büyüyor. Burada tehlike arz eden çocuklar değil sistemin şahsen kendisi. Münasebetiyle tam da bu yüzden suça neden olan ögelerin yok edilmek şöyle dursun beslendiği bir sistemde, sadece cezaları artırmak hiçbir işe yaramaz.

İktidarın lisanında “aile değerleri” ve “ahlak” telaffuzları yükselirken, çocuk emeği sömürüsü her seviyede legalleştiriliyor. Tarikat yurtları “koruyucu mekan” olarak sunuluyor, polis şiddeti “disiplin” olarak pazarlanıyor, cürmün kaynağına değil sonucuna bakılıyor. Böylelikle devlet evvel yoksulluğu üretiyor sonra da yoksulluğun ürettiği hatası cezalandırıyor. Şayet kederimiz hakikaten adaletse, sokakların inançlı hale gelmesi, şiddetten arınması ise o halde intikamcı bir lisanla suça sürüklenen çocukları değil evvel sistemin yapıtaşlarını, adaletsiz bölüşümü, yoksulluğu, bürokratik çürümüşlüğü, kentlerin çetelere bile isteye nasıl teslim edildiğini konuşmamız lazım. Konuşalım mı?

Bu memlekette her gün yeni bir adaletsizliği doğuran, adaletin tesisini mafya babalarının seçici vicdanına (onları işverenlerle yahut zenginlerle arbede ederken göremezsiniz) bırakan, yoksulluğu bütün topluma yayan, çocukları açlığa, gericiliğe, işçiliğe teslim eden, nefret ve intikam lisanıyla cürümlünün çocuklar olduğunu vurgularken asıl hatalıların gizlenmesine yardım eden herkes bu cürmün ortağıdır. Kabahatle değil hatası yaratan şartlarla yüzleşme hamaseti gösterenler bugünü ve yarını kurtaracak. Rakel Dink’in de başımıza vurarak hatırlattığı üzere, “Bir bebekten bir katil yaratan karanlığı sorgulamadan hiçbir şey yapılamaz kardeşlerim.”