2008 finansal krizi, yakın tarihin en büyük servet transferlerinden biriydi. Kelamda orta sınıf ve zavallıca finansal güvenlik istekleri, memleketler arası finans kapitalin demir çenesinde ezilip un ufak kalıncaya kadar öğütüldü. Böylelikle bir profesyoneller sınıfı, kendileri bu gerçekle hâlâ yüzleşemeseler de sıradan birer proletere indirgenmiş oldu. 2008 krizinin bir kıymetli sonucu daha var: neden ve nasıl olduğunu tam olarak bilemesem de, kolektif olarak ultra zenginlere belirli ihtişam ve görkemlilik derecesi atfetmeyi bıraktık.
Kolektif psişenin üstündeki perdenin kalkması, ultra zenginleri sürünün geri kalanıyla eşit bir düzeye getirmedi. Vakitle hedonistik şenliklerin, servet şovlarının, kapalı tarikatların Paris katakomblarında ya da Antik Roma kalıntılarında değil de sıradan iş merkezlerinde yahut köşe ofislerinde toplanma ihtimalinin daha yüksek olduğunu kabullendik. Epstein Adası’ndaki bir oda fotoğrafının, güçlü çocuk tecavüzcülerinin kapalı tarikatının, iğrenç işlerini 90’larda orta sınıftan rastgele bir insanın salonu olabilecek cinsten bir yerde gerçekleştirdiğini göstermesinde içgüdüsel olarak tiksindirici bir şey var.
Böylece sorunun özüne varıyoruz. Burjuvalar, gelenekçi ve reaksiyoner kuklaları aracılığıyla ortalığa saçtığı estetiği üretme hünerine haiz değil. Vakit zaman da olsa üretimin estetik maksatlarla yapıldığı geçmiş çağlardan artakalan her ne varsa yine değerlendirebilirler. Halka açık forumları lüks kafelere, kütüphaneleri özel aktiflik alanlarına, demokratik kurumları üyelikle girilen centilmenler kulüplerine dönüştürebilirler lakin nihayetinde maliyet-fayda tahlili burjuvaziyi salt estetik için yaratmaktan men eder. Burjuvalar bir cam monoblok yaratabilir ya da hasbelkader, cam monoblok yapmaktan daha aziz bir gayeye sahipse, cepheye biraz dalgalanma, strüktüre de birtakım boşluklar ekleyebilir. Nihayetinde maliyet-fayda tahlili, kışın ısıtma maliyetlerini düşürme yolunun cam monobloktan geçtiğini dikte eder ve asıl kıymetli olan da budur. Yeniden de görünüşün de kendine haiz bir kıymeti vardır, böylece kapalı tarikatların üyeleri de halkın gözünde asıl manzaralarına indirgenir: baştan ayağa tüccar, inanılmaz derecede psikopat, siyah ve kahverengi gömlekliler kadar üniformalı bayan ve erkek sıradan ölümlüler.
Fazlasıyla umut kırıcı, değil mi? Şayet tüm yanılsamalarımızdan arınıp bir distopyada yaşadığımız gerçeğiyle yüzleşsek bile, bize daha yeterlisi vaat edilmişti diye düşünebilir insan. Ne de olsa biz hayal kuran bir çeşidiz, üstünde muazzam hoşlukta demir harflerle yazılmış şirket isimlerini taşıyan ultra süratli trenlerin bizi kolektif cezalandırma odalarımıza götürdüğünü, keskin yakalı kıyafetlerimizin üstünde işçi numaramız yazan bakır broşları hayal etmekten bizi alıkoyan nedir? Atanmış hayat alanlarımızın üstüne devasa kamburuyla çöken o görkemli, Viktoryen saat kulesi nerede? Yarın sabah beni uyandıracak bu plastik kesimi da ne? Bütün bu saçmalıkların ecdadınızın favori üçüncü kişi görüş açılı (TPS) saklılık oyunu Hitman: Blood Money ile ne alakası var?
Tıpkı Gossip Girl (2007), Casino Royale (2006) üzere, Hitman: Blood Money (2006) de zenginlerin küme seks partilerini girift ve tematik taş işçiliğinin dikkatleri ortamdaki kan, ter ve döl damlalarından uzaklaştırabildiği zindanlarda gerçekleştirdiğine hâlâ inandığımız çağın son kalıntılarından biri. ABD askeri-endüstriyel kompleksinin payandalığını yaptığı bir diktatörü iktidara getirecek kirli mutabakatların, Doğu’dan çalınmış çeşitli mistik ve egzotik yapıtların bulunduğu mermer döşeli çatı katlarında yapıldığına inanılan çağ. İçinde bulunduğumuz bu spesifik distopya versiyonunun beni sürüklediği bu hayal kırıklığı, kendimle ve dünyayı yöneten sınıf ile ortaya uzaklık koyan yapıtlarda teselli aramaya yöneltiyor.
Hitman: Blood Money’de ultra zenginlerin seks kasetleri çektikleri küme seks partilerini bir buzulun yamacına oyulmuş brütalist bir tatil kompleksinde gerçekleştirmelerini seviyorum. Silah mutabakatlarını rastgele bir toplantı odasında orta seviye müdürlerle çevrelenmiş formda değil, bu olayı büyütüp debdebeli bir değil simültane ayarlanmış iki başka tematik maskeli balo kurarak gerçekleştirmelerini seviyorum. ABD’nin Vatikan büyükelçisinin pedofil ve tıpkı vakitte Paris’te opera tutkunu olmasını seviyorum. Bu yerlerin erişilemezliğini ve gerçeküstülüğünü seviyorum. Kıyaslama yaparsak, Succession’daki grup seks partisi terk edilmiş bir yeraltı bakım tesisinde gerçekleşiyor, Ex Machina’daki teknoloji lordunun malikanesi yalnızca IoT özellikli bir cam monobloktan ibaret, ve Deus Ex: Mankind Divided (2016), global bir soykırım ve iç savaşa neden olabilecek komploların bile bölmelerle ayrılmış açık ofis planlarının varlığına mani olamadığını gösteriyor. Ultra zenginleri mevzu alan sanat ne kadar gerçekliğe yakınlaşırsa, hayatlarımızın ve geleceğimizin bu sınıf tarafından ne kadar sıradanlıkla, ne kadar umursamazca, ne kadar kolay bir al-ver süreciyle ipotek altına alındığı o kadar belirginleşiyor.
En azından yanılsamalarımızı besleyen bir distopyada, yani topos’daki dis’in hakkını hakikaten veren bir distopyada, hem zenginler hem de bilgisayar denen aletler fizik, yer etüdü yahut statik hesaplamaları üzere zavallıca gerçekliklerin farkında olmamalı. Speer tipi mega yapılar ve faydacıların vücut ve zihin optimizasyonu takıntılı dizaynları hem gerçek hayatta hem sanatta en gerçeküstü halleriyle yer almalıydı. O denli de olacaktı, ta ki 2008’de kolektif olarak (nasıl olduysa) distopyamızın da yönetici sınıfımızın da pek özel olmadığını ve Zaha Hadid dizaynlarını hak ettiğini öğrenene kadar. “Pek yeterli yıllanmamış” tabirinden haz etmiyorum lakin bu süregelen anakronizm hissinin Hitman: Blood Money’i hedeflenenden çok daha depresif bir tecrübeye dönüştürdüğünü de inkar edemem.
Bütün bu karanlığın içinde aydınlık nokta da olmalı. Teorik olarak, ultra zenginler bizim her gün vakit geçirdiğimiz yerlere ne kadar yakınlarsa, tarihin lokomotifini harekete geçirecek patlayan bir namlunun ucuna da o kadar yakın olurlar. 2020’lerin bu boğucu statükosunda, bizim büyük trajedimizin teorik mümkünlük ile pratik gerçeği birbirine kavuşturamayışımızdan kaynaklandığını hissetmek olağandışı değil. Buna karşın Casus 47 kaç tane pedofili, silah tacirini, seks kölesi tüccarını gümüş M1911’iyle tanıştırıp bize bir nebze katarsis sağlamak için yiğitçe çalışsa da lokomotif bir türlü hareket etmiyor. İşte bu trajik.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere söz özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitiren medya alanında hâlâ yeterli işler çıkarılabileceğine inanıyor, eleştirel kanıyı müşterek bir toplumsal pahaya dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için ziyadesiyle bedelli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dayanağınız için şimdiden teşekkür ederiz, yeterli ki varsınız.
