Dün Silivri açıklarında gerçekleşen 6,2 büyüklüğündeki sarsıntı, sırf İstanbul’u değil birebir vakitte saray rejiminin yarattığı eşitsizlikleri, adaletsizlikleri ve yozlaşmayı da derinden sarsarak yine gözler önüne serdi. Sarsıntı sonrası İrtibat Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada yurttaşlara panik yapmamaları, telefonları gereksiz yere kullanmamaları (zaten kullanamıyorduk) ve sabitlenmemiş eşyalardan uzak durmaları salık verildi. Toplanan sarsıntı vergilerini otoyollara ve rant projelerine gömen bir iktidar halktan “serinkanlılık” istiyordu. Gerçekteyse yurttaşa “panik yapma” diyen bu rejimin kendisi, asıl dehşetin ve güvensizliğin kaynağı.
Son yirmi beş yılda toplanan yaklaşık 40 milyar dolarlık zelzele vergisine karşın, hâlâ temel altyapı sıkıntılarını çözemeyen, milyonlarca yurttaşını riskli ve inançsız yapılarda yaşamaya mahkum eden, sermaye sınıfının çıkarlarını her şeyin üstünde tutan iktidar, İstanbul’u adeta Katar ve Dubai üzere sadece zenginlerin yaşayabildiği, ultra lüks bir merkez hâline getirme hayaline kapılmış durumda. Bu doğrultuda Kanal İstanbul üzere akıldışı projeler etrafında şekillenen arazi spekülasyonları, yalnızca bir tabiat ve etraf katliamı değil, birebir vakitte toplumsal eşitsizliği derinleştiren bir ekonomik taarruz olarak görülmeli. Orta sınıf ve fakirlerin kentten sürülerek yerlerine yüksek gelirli seçkinlerin konması, kentin geleceğinin bir rant cehennemine dönüştürülmesi manasına geliyor.
Buna rağmen zelzele sonrasında toplumsal medyada paylaşılan tecrübeler ise özellikle gençlerin içinde bulunduğu ümitsizliği açıkça gösteriyor. Riskli yapılarda yaşayan, astronomik düzeylerde kira ödeyenve eğitimle ömür uğraşı ortasında kalan gençler, adeta kapitalist sistemin ve rantçı idarenin rehinesi durumunda. Örneğin, Ömer Batın Gül isminde bir öğrencinin sarsıntı sonrasında X hesabından paylaştıkları, İstanbul’da hayatını sürdüren milyonlarca gencin durumunu özetliyor:
“Evde fayansların çatır çatır çatladığını gördüm. Sağlamdır diye kolonun yanına gittim, kolondan betonlar dökülmeye başladı. Tıpkı anda yan apartmandan ve alt kattan çığlık, bağırış ve ağlama sesleri gelmeye başladı. Bunların hepsi birebir anda oluyor ve o sırada hâlâ sallanıyoruz. Birkaç saniye içinde, ailem ve arkadaşlarım hariç hiç kimsenin beni enkazda aramaya gelmeyeceğini düşündüm. Elde kalan tek garantim buymuş. Artık o konuta tekrar nasıl gireceğim? O konutun gerçek bir zelzelede yerle bir olacağından artık mutlaka eminim. Zelzeleye güçlü bir daireye taşınmak için 60-70 bin lira kirayı nasıl ödeyeceğim? Tüm bunlar olurken nasıl okuyacak, araştırma yapacak yahut bir şeyler yazacağım? İşte İstanbul’da hem okuyup hem de hayat savaşı vermeye çalışan yüzbinlerce öğrencinin başındaki sorular… Aldığımız her bir nefesin, uykuya dalmaya çalıştığımız her bir ânın bile neden dert yüklü olduğunu biliyoruz. Bu yüzden bütünsel bakıyor, her şey politiktir diyoruz. İnançlı bir mesken, rahat bir uyku bile…”
Tüm bunların yanında, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun, deprem konusunda uzman bürokratların ve kent plancılarının mahpusta tutulması, mevcut rejimin halk için sarsıntıdan daha tehlikeli olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Silivri’de tutuklu kent plancıları Tayfun Kahraman ve Gürkan Akgün üzere isimler, kamusal alanlar ve hasebiyle halkın güvenliği için çaba etmenin bedelini özgürlükleriyle ödüyorlar.
Öte yandan, zelzele kentlerimizdeki kamusal alanların ve parkların kıymetini tekrar hatırlattı. Sarsıntının akabinde binlerce İstanbullu en yakın açık alana koştu, yıllardır ranta karşı savunulan ne kadar yeşil alan varsa yurttaşların sığındığı inançlı bir limana dönüştü: Validebağ Korusu, Moda Bostan, Acıbadem ve elbette Seyahat Parkı. Sarsıntı sonrası insanların Seyahat Parkı’na sığınması, “üç-beş ağaç” diye küçümsenen gayretin aslında hayat kurtaran bir direniş olduğunu gösterdi. Fakat polisin Seyahat Parkı’na sığınan yurttaşların çadırlarını kaldırması, üstelik buna mazeret olarak “Burası turistik bir bölge” demeyi bulması, hem devletin yurttaşlarına verdiği kıymeti hem de iktidarın Seyahat Parkı’ndan duyduğu patolojik endişeyi bir defa daha gözler önüne serdi.
Şunu açıkça söyleyelim: Sarsıntılar doğal afetler değildir, onlar kapitalist, rantçı ve eşitsizlikçi siyasetlerin yol açtığı toplumsal felaketlerdir. Ve buna karşı halk olarak tek dermanımız, örgütlü çabadır. Bu gayret, her türlü toplumsal adaletsizliğe ve eşitsizliğe karşı verilmelidir. İnançlı barınma, pak suya erişim, nitelikli bir eğitim ve sıhhat hizmeti, iletişim… Bunların hepsi temel insan hakkıdır ve fiyatsız olarak sağlanmalıdır. Aksi takdirde durmadan yeni felaketlerle yüz yüze kalmamız kaçınılmaz.
Bu manada 23 Nisan zelzelesi, toplumsal bir ihtar olarak görülmeli. Halkın hayatını hiçe sayan rantçı nizamdan kurtulmadıkça, gerçek bir tahlil mümkün olmayacak. Bu nedenle, toplumsal dayanışmayı ve kamusal faydayı temel alan bir iktidarın inşası için çaba etmekten öbür dermanımız yok. Diğer bir deyişle, bizi saray rejiminden kurtaracak tek bir “yaşam üçgeni” var: örgütlenme, dayanışma, uğraş.
*Bu yazının birinci versiyonu Mecra’da yayımlanmıştır.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere söz özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini gittikçe yitiren medya alanında hâlâ âlâ işler çıkarılabileceğini kanıtlamak ve eleştirel düşünme alışkanlığını müşterek bir pahaya dönüştürmek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok bedelli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kısımlara ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
