Kitabın her vakit kendisinden uyarlanan sinemadan daha âlâ olması, Hollywood’un kendisi kadar eski bir gerçek. Bir romanı iki saate sıkıştırmak güç ve ilham aldığı kitabı geliştirmeyi başaran sadece birkaç örnek var. Hitchcock’un Psycho’su (1960), Spielberg’ün Jaws’u (1975) ve Verhoeven’ın Starship Troopers’ı (1997) üzere.
Öte yandan son periyotta çıkan televizyon uyarlamaları, sayfalardan ekrana transferin her vakit hayal kırıklığıyla sonuçlanmayabileceğini gösteriyor. Neil Gaiman’ın 2001 tarihli romanından uyarlanan ve Amazon Prime’da yayımlanmaya başlayan American Gods’ı (Amerikan Tanrıları) ele alalım. Gaiman’ın eski mahkum Gölge ve düzenbaz işvereni Bay Çarşamba hakkındaki 500 sayfalık kocaman kitabı bugüne dek hiç uyarlanmamıştı. Neyse ki bu kalın kitabı kimse iki saatlik bir sinemaya sığdırmaya çalışmadı, hatta dizinin birinci dönemi Gaiman’ın kitabının sırf birinci üçte birlik kısmını ele alıyor.
Okurlar bir vakitler sinema direktörlerinin vakti gözeterek en sevdikleri anları atmalarından yakınırdı, fakat televizyon artık büsbütün kitaptan bağımsız ilerliyor. American Gods’ın hayranları romanda Gölge’nin Amerika boyunca olan seyahati esnasında girip çıkan ilahlardan oluşan kalabalık takımla daha fazla vakit geçirme imkânına sahip. Televizyonun sunduğu özgürlük, bu karakterlere (örneğin insan yiyen Saba Melikesi Bilquis, leprikon Mecnun Sweeney, Slav ilahı Czernobog) nefes almak için daha çok alan tanıyor.
Bir başka Amazon Prime dizisi The Man In The High Castle (Yüksek Şatodaki Adam), Philip K. Dick’in 1962 tarihli romanından uyarlanmış ve Üçüncü İmparatorluk’un ABD’nin doğu yakasını, Japonya’nın ise batıyı ele geçirdiği bir dünyada geçiyor. Dick’in kitabı 250 sayfa civarı, fakat dizi Aralık’ta ikinci dönemine başladı. Bu nasıl oldu?
Kitaptaki karakterlerden Juliana, başarısız bir evlilik yaşamış. Dizide ise San Francisco’da yaşayan Yahudi karakter Frank Frink’le yeni çıkmaya başlamış ki bu da müelliflere romantizm ve Nazilerin kazandığı bir dünyada Yahudi olma temalarını sağlıyor. Yeni karakterler eklenmiş, bunlardan biri Rufus Sewell’in canlandırdığı Alman subay. Ayrıyeten Nazi işgalinde New York’a kitapta geniş yer ayrılırken karakterlerden hiçbirinin orada sahnesi yok – televizyon için oldukça büyük bir değişiklik.
Margaret Atwood’un 1985’te yayımlanan, bayanların menkul eşya ve üreme makinesi olarak görüldüğü teokratik ve ataerkil bir Amerika’yı anlatan klasik distopyası The Handmaid’s Tale’ın (Damızlık Kızın Öyküsü) yeni televizyon uyarlaması, Atwood’un kitabına pek çok ekleme yapmış: flashback’ler, yeni sahneler, yeni karakterler. Lakin tahminen de en büyük değişiklik, Atwood’un Gilead’ın sadece beyazlardan oluşan bir toplum olması fikrinin ıskartaya çıkarılması. Romanda Atwood, beyaz olmayan ırkların toplama kampı ve etnik paklık imasıyla Orta Batı’da bir yerlere gönderildiğini yazmıştı. Lakin kendisiyle yapılan konuşmaların akabinde bu fikir ıskartaya çıkarıldı – bu her şey kadar seyircinin kimliğiyle de ilgili bir değişiklikti. 2017’de kim takımı sadece beyazlardan oluşan bir diziyi izlemek ister ki? The Handmaid’s Tale da şimdiden ikinci dönemin onayını aldı.
Romanların en sadık uyarlamalarla karşılaştığı yerler küçük seriler: Len Deighton’ın Nazilerin kazandığı alternatif bir tarih anlatan romanından uyarlanan BBC üretimi SS-GB, Louise Doughty’nin tansiyonu Apple Tree Yard, Agatha Christie uyarlamaları… Lakin direkt, sadık uyarlamalar artık nadiren görülüyor – bilhassa planlar daha uzun mühletler için yapılıyorsa.
Game of Thrones ve The Walking Dead gibi dev seri kitaplarla birkaç dönem devam eden dizilere alışkınız. Fakat American Gods dizisinin işvereni Bryan Fuller da ne vakit Gaiman’ın romanını eline alsa keşfedecek ve geliştirecek “mücevherler bulduğunu” söylüyor. Hakikaten kitaplar artık televizyon yapımcılarının gözünde muharririn tahminen hayal bile etmediği istikametlere sapmak ismine İncil’le muadil. American Gods, The Handmaid’s Tale ve The Man In The High Castle’ın gösterdiği üzere tahminen de artık uyarlanacak kitabın bitmesinin değerli olmadığı bir noktaya geldik.
*Bu yazı, David Barnett’in The Guardian’da yayımlanan yazısından çevrilmiştir.
