İsviçre menşeli saat markası Swatch’un Audemars Piguet (AP) işbirliğiyle geçtiğimiz günlerde piyasaya sürdüğü “Royal Pop” koleksiyonu Londra, Paris, Cenevre ve New York üzere kıymetli kentlerde düzensizlik yarattı. 16 Mayıs’ta dünyanın dört bir yanındaki mağazalarda satışa sunulan Royal Pop koleksiyonu, yüzlerce kişinin mağazaların önünde toplanması, akabinde koleksiyona erişebilmek için birbirlerini saf dışı bırakmaya çalışmasıyla gündem yarattı.
Reuters, Paris’teki bir Swatch mağazasının önünde toplanan ve yaklaşık 300 kişi olduğu varsayım edilen kalabalığa polisin göz yaşartıcı gazla müdahale ettiğini bildirdi. Yaşanan olayların akabinde Swatch kimi mağazalarını süreksiz olarak kapattığını duyurdu ve itidal daveti yaparak insanlardan bu eseri satın almak için mağazalara akın etmemesini istedi. İkinci el fiyatlarında uçuş yaşanırken düzmece olduğu düşünülen binlerce eserin internet üzerinden satışa çıkarıldığı açıklandı.
İsteğin inşası
Yaşananlar sonrasında üretimin hudutlu sayıda kalmayacağını belirten Swatch, lansman öncesinde eserin hudutlu sayıda üretileceğini duyurmuştu. Swatch ve AP üretimin hudutlu sayıda olacağını vurgulayarak mağazalar önünde kuyruk yaratmış ve mağazaların önünü adeta bir toplumsal statü arenasına çevirmişti. Bu duyuru, aslında yapay bir kıtlık yaratarak ilgili kitlelerde “elde edilmesi sıkıntı bir ürün” algısını açığa çıkardı. Bu noktada, saat bir meta olarak vakti gösteren temel fonksiyonel kıymetinden çıkıp sahibini ayrıcalıklı statüsüne ileten bir mana ve gösterge bedeli yaratmayı başardı.
Medyaya yansıyan kuyruk manzaraları, artık eserin sırf arzulanan bir obje olduğunu gösteren reklam öğesine dönüştü. Swatch ve AP’nin eserin erişilebilirliğini kısıtlayarak tüketim dileğini canlı tuttuğu bu olayı bir tıp pazarlama zaferi olarak kutladıkları düşünülebilir. Muhtemelen kutluyorlardır.
Yabancılaşma ve insani kimliğin yok oluşu
Mağazanın önünde bekleyen, hürmet, sabır, güvenlik ve dayanışma üzere insani kimliklerinden uzaklaşan bireyler çoktan sistemin birer dişlisi haline gelmiştir. Özgür iradesiyle saat satın aldığını düşünen birey, esasen kapitalist sistemin çarklarını besleyen kusursuz bir aktöre dönüşmüştür. Bireyin kendine ve etrafına yabancılaşması o kadar derinleşmiştir ki artık “sahip olduğum kadar varım” algısı bireyin yegâne gerçekliği olmuştur.
Bir meta satın almak için insani kimliğini tüketen bireyler, aldıkları meta tarafından ele geçirilen ve tüketilen objeler haline gelmiştir. Karl Marx, 1867 yılında birinci cildi yayımlanan Kapital’de “Kapitalist özel mülkiyetin saati çalmıştır. Mülksüzleştirenler mülksüzleştirilir” diye yazmıştı. Biz de bugün saati çalan kapitalizmin karşısına çıkmazsak yavaşça tükenmeye devam edeceğiz. Zira Royal Pop örneğinin gösterdiği üzere, tüketenler tüketilir.
Desteğiniz bizim için kıymetli. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere söz özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitiren medya alanında hâlâ yeterli işler çıkarılabileceğine inanıyor, eleştirel kanıyı müşterek bir toplumsal bedele dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için ziyadesiyle pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kesitlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dayanağınız için şimdiden teşekkür ederiz, âlâ ki varsınız.
