Dönüyoruz, dolaşıyoruz, bir biçimde yeniden kulağımıza çalınıyor: “Biz biraz duygusal milletiz, romantik milletiz.” Kaç hissimiz var bilmiyorum lakin bilim de pek yardımcı olmuyor, daima farklı savlarda bulunuyor. Bir renk skalasının içine sıkışmış altı yahut sekiz temel histen kelam eden var, insan tecrübesinden hareketle 27 farklı his kategorisinden bahseden var.
Tam olarak kaç his var emin değilim lakin yaşadığımız ülkenin hudutlarında, birebir lisanı konuştuğumuz beşerlerle ortak bir duygusuzluk halinde boğuşuyoruz. Hislerimiz nereye kayboldu, onları nereye sakladık, hani biz romantiktik biraz? İnsan inançta hissetmediğinde daha fazla hisle baş başa kalır mı, yoksa sıradan hayatların daima kesintiye uğraması nedeniyle hisleri .zip evrakına dönüştürene kadar bastırdıkça bastırır mı?
Sara Ahmed, Duyguların Kültürel Politikası’nda duyguyu şöyle tanımlıyor: “Emotion (duygu) sözünün Latincede ‘hareket etmek, dışarı çıkmak’ manasındaki emovere sözünden türediğini unutmamalıyız. Hareket ile bağlılık ortasındaki bağ yol göstericidir. Bizi harekete geçiren hissetmeye sevk eden şey, tıpkı vakitte bizi bir yerde tutan ya da barınacak bir yer sağlayandır.”
Oysa biz güya hiçbir his kırıntısına dönüp bakmıyor, hiçbiriyle doyamıyor, aç biilaç geziyor üzereyiz. Banka hesaplarımızda da durum pek farklı değil. Yaşadığımız yerde vakit durmuş, bir şeyler hissetmek büsbütün yasaklanmış üzere nefes alıp veriyoruz. Herkes tıpkı şeyleri tekrarlıyor, metroya biniyoruz herkes donuk hızlı, herkes etrafında olanlara karşı kayıtsız. Hislerimizin nerede olduğunu sorguluyor, sonra yorulup en inançlı yere tekrar dönüyoruz: kayıtsızlık fanusu.
Hiçbir şey hissetmemek yahut bir şey hissetmek için çırpınan, ölümcül tahliller bulan beşerler yığını haline geldiğimizi fark ettiğim andan beri “büyük” bir his hissetmeye başladım içimde. İsmine “beklenti” diyorlar. Yaşadığımız durumun vahametini anlayabilmek için aynaya bakabilmek, kendimizi görebilmek… Bana unuttuğum birtakım hisleri hatırlatmasını bekliyorum insanlardan. Evet, metroda birlikte seyahat yaptıklarımdan. Metrobüs de olur doğal.
Uzun vakittir, kaç sene oldu sayamadım, iç dünyamızdan dışarı taşacak bir his varsa onun doğrusunun ne olduğunu arıyoruz, tarıyoruz, bulamıyoruz. Üzülsek mi, öfke mi duysak, memnun mu olsak (yoksa cürüm mu?), korkuyor muyuz (emin değilim) hangi duyguyu nereye koysak, ne vakit hangisini hissetsek? Hangilerini hissedenler kusurludur, eh tahminen biraz aptaldır, başkaları çok mu akıllıdır? Biri bize bir his söylesin de çabucak akabinde gidebilelim istiyoruz.
Paradoksal olarak da papağan üzere daima hislerimizden bahsediyoruz. Ben de o denli yapıyorum. “Üzgünüm” diyoruz, “içim yanıyor” diyoruz, “bu acının tanımı yok”, öfkemizi canlı tuttuğumuzu tez ediyoruz, “affetmeyeceğiz, unutmayacağız, bu kadar kötülük fazla” diyoruz. Hisleri hissetmekten fazla öylece ismiyle çağırmanın getirdiği konfordan kaçamıyoruz galiba.
Nasıl olsa bir duyguyu eksik, fazla, yanlış bulmak imkansız. Ne bir ölçüsü ne de bir tartısı var. Nasıl olsa hisleri yazıya, caption’a, yoruma dökünce adeta üzerine bir dokunulmazlık zırhı giyiyorlar. Hisler bu kadar lisanımıza vurduysa suratlarımızda neden tek bir hissin bile izi, gölgesi, esintisi yokmuş üzere görünüyor? Hisleri o kadar çok konuşuyoruz ki herhalde onları hiç hissetmemeye başladık.
Bazen de “ne olacaksa olsun” diyoruz ve kendimize müthiş bir his seçiyoruz: acıma. Yalnızca bir his taneciği, kırıntısı, zerresi hissetmemek için metalaştırılmış bir mağduriyetin özneleri olmayı kendimize yakıştırıyoruz. Aynaya baktığımızda (toplu taşıma demeden duramıyorum) mağdur, acınası, zavallı beşerler görüyoruz. Kendimize dair bir anlatı, telefonumuzdaki rastgele bir selfie’ye dönüşmüş bir zavallılık. Dünyadaki en his olmayan meta duyguyu kalbimizin ve aklımızın orta yerine alıyoruz: mağduruz. Pekala, sefil miyiz sahiden?
Bireyselleşme tenkitlerinin sonu gelmezken, yapmadıklarımız ve yapamadıklarımız için her gün birbirimizi suçlarken gözden kaçırdığımız en değerli sorun ve klişe belirsizliğin kendisi oluyor. Kolektif duygusuzluğumuzun nedenlerinin başına kişisel yanılgılarımızı, zaaflarımızı, eksikliklerimizi koyuyoruz. Halbuki bizi buraya taşıyan, soğuk betonun üstünde saatlerdir çişimizi tutarmış üzere hissettiren şey, kolektif belirsizliğin ta kendisi.
Zygmunt Bauman meçhullüğü dayanışmanın katili kişiselleştirici güç olarak görür, bilmesek de olurdu, biteviye bu halde yaşamaya çalışıyoruz. Ne kadar istesek de şahsî olarak gelişemiyoruz, Avrupa’ya göçemiyoruz (göçenler bize bakıp “çok şükür” diyor, onların da acınası mahlukatları oluyoruz, neyse bu öteki bir konu), finansal açıdan özgür olamıyoruz, gereğince beğenilmiyoruz, başarısızız, artık birer proje değiliz. Hayallerimizin peşinden koşamadığımız için bu kadar acınası varlıklar olduk natürel. Buna inanmaktan kolay ne var ki? Bu kadar çok şeyi tek başımıza yapamayacağımıza olan sonsuz inancın nereden geldiğini göremiyoruz.
Yalnızca bir hissin içindeyim: beklenti. Artık onu iki yapmak istiyorum. Metrobüste rastgele bir hıza baktığımda beklentim olsun istiyorum. O hızdan ortak bir beklenti çıkarabilmek, ortak bir his yakalamak, o duyguyu hissedebilmek… Şimdilik yalnızca bu kadarı kâfi galiba. Bastırılmış, sıkıştırılmış, çene, omuz yahut baş ağrılarına dönüşmüş tüm hisler beni bunları yazmaya götürdü. Diğerlerinden da diğer hisler görmeyi beklemek dışında bir kelamım kalmadı. En azından hâlâ bekleyebilmek, hayatta hissettiriyor.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere tabir özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitiren medya alanında hâlâ düzgün işler çıkarılabileceğine inanıyor, eleştirel kanıyı müşterek bir toplumsal bedele dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için ziyadesiyle pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kısımlara ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dayanağınız için şimdiden teşekkür ederiz, düzgün ki varsınız.
