DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi, her yıl tertipli olarak yayımladığı Bayan Emeği Raporu’nu paylaştı, sarsıntıdan etkilenen kentlerde bayanların çalışma hayatındaki durumunu önceliklendirdi. Rapora nazaran bayan işsizliği oranı her geçen gün artıyor, bayan emeğine ve istihdamına yönelik yeni siyasetler aciliyetini koruyor.
- Depremden etkilenen kentlerde bayanların işgücüne iştiraki düşecek.
Depremden etkilenen kentlerde işgücünün yüzde 73’ü (2 milyon 292 bin) erkeklerden, yüzde 26,7’si (837 bin) de bayanlardan oluşuyor. Sarsıntıların akabinde bayan istihdamının önemli ölçüde düşeceği öngörülüyor. Sarsıntı bölgesindeki bayanlar toplumsal teminattan de mahrum, istihdam edilen bayanların yarısından fazlası kayıtdışı işlerde çalışıyor.
- İşsiz bayanların yüzde 10’u zelzele bölgesinde yaşıyor.
Deprem bölgesindeki bayanların işsizlik oranı, ülke genelindeki bayanların işsizlik oranından yüksek. 2021’de ülke genelinde bayan işsizlik oranı yüzde 14,7 iken sarsıntı bölgesinde bu oran yüzde 16,8. Toplam bayan işsizliğinin yaklaşık yüzde 10’ununu (141 bin bayandan fazlası) da sarsıntı bölgesinde yaşayan bayan işsizler oluşturuyor.
- Türkiye genelinde bayan istihdamı hâlâ erkek istihdamının yarısı kadar.
OECD datalarına nazaran, Türkiye’de bayan istihdamı yüzde 34,3 iken erkek istihdamı yüzde 70,7. OECD ve AB üye ülkelerin ortalamalarına bakıldığında, kadın-erkek istihdam oranlarının birbirlerine yakın, hasebiyle istihdamda cinsiyet açığının daha düşük olduğunu görülüyor. OECD ve AB ülkelerinde bayan istihdamı yüzde 60’ın üzerinde, cinsiyet açığı ise yüzde yüzde 15’in altında seyrediyor. Türkiye’de istihdamdaki cinsiyet açığı ise yüzde 36,4.
- Son beş yılda bayan istihdamı sadece 1,9 puan arttı.
Türkiye’de kadın-erkek istihdam oranları yıllara nazaran incelendiğinde, 2018-2022 ortasındaki son beş yıllık devirde bayan istihdamının çok düşük bir artış gösterdiği görülüyor. Bayanların işsizlik oranı her geçen gün artıyor. OECD datalarına nazaran, Türkiye’de bayanların işsizlik oranı yüzde 12,7 ile AB ve OECD üye ülke ortalamalarının iki katından fazla.
- 12,2 milyon bayan konut işleri, ailevi yahut ferdî nedenlerle çalışma hayatına dahil olamıyor.
2022 yılı 4. çeyrek datalarına nazaran 9 milyon 663 bin bayan mesken işleri nedeniyle çalışma hayatına dahil olamadığını belirtiyor. Ailevi ve şahsî nedenlerle çalışma hayatına dahil olamadığını belirten bayan sayısı ise 2 milyon 286 bin.
- 3,3 milyon bayan toplumsal teminattan mahrum.
2022 yılı 4. çeyrek bilgilerine nazaran 10 milyon 298 bin bayan istihdamının 6 milyon 951 bini (yüzde 67,4’ü) kayıtlı, 3 milyon 347 bini ise (yüzde 32,5’i) kayıtdışı çalıştırılıyor. Tam vakitli çalışan bayan sayısı 8 milyon 642 bin, yarı vakitli çalışan bayan sayısı ise 1 milyon 656 bin kişi. Tam vakitli çalışan bayanların yüzde 74,3’ü kayıtlı, yüzde 25,6’sı ise kayıtdışı çalışıyor. Yarı vakitli çalışan bayanların çoğunluğu da kayıtdışı çalıştırılıyor.
- Her 10 bayan çalışandan sırf 1’i sendikalı.
Kayıtdışı istihdam da dahil edildiğinde, bayanlarda gerçek sendikalaşma oranı sadece yüzde 6,2. 2023 Ocak ayı bilgilerine nazaran, Türkiye’de bayanların sendikalaşma oranı yüzde 10,4 iken erkeklerin sendikalaşma oranı yüzde 16,1. Bu dataya, kayıtdışı istihdam dâhil edildiğinde gerçek bayan personel sendikalaşma oranı sendikalaşma 4,2 puan azalarak yüzde 6,2’ye gerilerken; erkek emekçilerde de bu oran 5.1 puan azalarak 11,2 düşüyor.
- Erkekler, bayanlardan yüzde 20 daha fazla kazanıyor.
Türkiye’de de erkeklerin bayanlara nazaran yüzde 20,84 fazla kazanıyor. Çalışma biçimlerine nazaran incelendiğinde, bayanlar ile erkekler ortasındaki fark en fazla yevmiyeli işlerde ortaya çıkıyor. Yevmiyeli çalışan erkekler yevmiyeli çalışan bayanlara nazaran yüzde 47,39 daha fazla kazanıyor. Maaşlı çalışanlarda ise bu fark yüzde 16. Fiyatlı çalışan erkekler bayanlara nazaran yüzde 16 daha fazla kazanıyor.
- Yoksulluktan en çok bayanlar etkileniyor.
Türkiye’de resmi yoksulluk dataları cinsiyet karşılaştırmasıyla incelendiğinde yoksulluktan en çok bayanların etkilendiği görülüyor. Erkeklerde yoksulluk 8,5 milyon kişi ile yüzde 20,8, bayanlarda ise 9 milyon kişi ile yüzde 21,8.
