COVID-19 pandemisinin, dünyada ve Türkiye’de emek piyasasının, bilhassa güvencesiz çalışma şartlarına tabi olan aktörleri üzerindeki yıkıcı tesirleri sürüyor. Güvencesiz ve esnek çalışmanın hâkim olduğu öteki kesimler üzere müzik sektörü de bu yıkımdan hissesini ziyadesiyle alıyor.
Sevilla Üniversitesi Sosyoloji Kısmı doktora öğrencisi Selda Dudu, Mimar Sinan Üniversitesi Müzikoloji Kısmı öğretim üyesi Doç. Dr. Evrim Hikmet Öğüt ve müzik müellifi Özge Ç. Denizci’nin istekli emekleriyle ortaya çıkardığı Türkiye’de Müzik Emeği’nin Durumu araştırması, Türkiye’deki müzisyenlerin teminatsız çalışma şartlarını datalarla somutlaştırıyor. Rapor, ayrıyeten müzik işçilerinin problemleri ortasında sayılmayan, hatta ekseriyetle müzisyenler tarafından bile tanımlanmamış birtakım problemleri tespit etmesi bakımından özgün içgörüler sunuyor.
Araştırmanın sonuçlarına nazaran, müzik sektöründeki istihdamın en az %60’ı süreksiz, proje bazlı, gündelik yevmiyeli vb. işlerden oluşuyor. Yarı vakitli çalışma, %60 üzere bir oranla tam vakitli çalışmadan daha yaygın durumda. Müzik sektörü çalışanlarının değerli bir bölümü (%62) ücretli emekçi olarak çalışıyor. Kamuya bağlı kurumlar ise müzik sektörü çalışanlarının lakin küçük bir kısmını istihdam ediyor, bu istihdam gün geçtikçe tam vakitli olmaktan ve toplumsal güvenceden uzaklaşıyor.
Müzik işçilerinin en az %60’ının SGK kaydı bulunmuyor. Tam vakitli çalışma durumunda dahi SGK ödemelerinin yapılmaması yaygın. SGK kaydı bulunanların büyük kısmı giriş yapıldıktan sonra primlerini kendileri ödüyor. Birçok durumda da ödemeleri devam ettirmedikleri için prim borçları bulunuyor.
Müzik işçilerinin yaklaşık %60’ı örgütsüz hâlde. Müzik işçilerinin %80’i çalıştığı kurumlarda iş güvenliği kıymetlerinin alınmadığını yahut bu hususta bilgi sahibi olmadığını belirtiyor. Ayrıyeten müzik sektörü çalışanlarının %20’si ana gelirini müzik alanından kazanamazken, %70’i ikinci bir işe gereksinim duyuyor.
2019’da müzik işçilerinin %30’u taban ücretin ve %80’i dört kişilik bir ailenin yoksulluk hududunun altında gelir elde etti. 2020’de pandeminin tesiriyle bu oranlar daha da yükseldi. Müzik işçilerinin %62’si taban ücretin, %94’ü de dört kişilik bir ailenin yoksulluk hududunun altında gelir elde etti.
Müzik işçileri tam vakitli olarak haftada 45 saat (30 saat sahne/ofis ve 15 saat sahne/ofis dışı) çalışmalarına karşın, içlerinden fakat azınlık bir küme kendini ve ailesini yoksulluk hududunun üstünde geçindirebilecek geliri elde ediyor.
8 Kasım-10 Aralık 2020 tarihleri ortasında 410 müzik işçisinin katıldığı online anket çalışması ve hudutlu sayıda görüşmeye dayanan rapora buradan erişebilirsiniz.
