Üzerimizde ağır bir yeryüzü

Derine, daima derine kazıyoruz…
nerde, çağımızın o altın kalbi.
çağımızın altın kalbini arıyoruz
üzerimizde ağır bir yeryüzü
gökyüzünden uzakta…
çok uzakta…

Halkın önü tıkandığında büyük fedakarlıklarla örülü hareketler yolu açar. AKP iktidarının temsil ettiği sermaye birikimi rejimi, gençleri zincirlerinden diğer kaybedecek bir şeyin kalmadığı noktaya taşıdı. Rezil bir geleceğe sürüklenirken, çaba etmekle etmemek ortasındaki farkın daraldığı bir noktaya geldik.

Turgut Uyar’ın “elden ele devredilen bir gençlik duygusu” dizesi üzere başladı her şey. Bu, çaba etmek isteyen gençliğin fedakarlığa zorlanmadığı manasına gelmiyor lakin harekete geçme kararı almalarının daha süratli olduğunu bize anlatıyor. Bu öğrenmede, öğrendiklerini doğrulamakta ya da yanlışlamakta süratli davranmalarını sağlıyor. Buna tekrar döneceğiz. Madem süratliydiler bu vakte kadar neredeydiler evvel ona bakalım.

Türkiye’de toplam servet son 20 yılda 17 kat arttı, emekçi sınıfının yetişkin nüfus içindeki sayısı 40 milyona dayandı. Bir istek kazanma kuruluşu olarak sınıf atlamak giderek zorlaştı. Sokak hareketliliğini başlatan gençlik için tıpkı vakitte “işçi gençlik” demek abartı olmaz. United Bank of Swiss (UBS) raporuna nazaran, 2 trilyon dolarlık bir serveti denetim eden Türkiye kapitalist sınıfı bilhassa Gezi’den sonra kitle denetimi ve isyan bastırma sistemlerini tekrar yapılandırdı.

İşçi sınıfı fakirleştikçe öfkesi çoğalır, burjuvazi de bu öfkenin gayesini şaşırtır, önüne sayısız çit ve mani koyar. İdeolojik, kültürel maniler, belli bir hudut içinde tutma uğraşları fiziki pürüzlerden daha kalıcı tesir gösterir. 19 Mart’ta Beyazıt’ta yıkılan polis barikatının akabinde gördüğümüz sayısız çitten taşarak gelen öfkeydi.

1990’lar Türkiyesi sıkça günümüzle karşılaştırılıyor. 1990’lar halkın siyasi talepleri için sert lakin, oligarşi içindeki çelişkilerin de müsaade vermesiyle ekonomik taleplerin periyot devir istek kazanma maksatlı karşılık bulabildiği yıllardı. Hem kanlı hem de nispeten müreffeh hatırlanması bundandır. 2000’lere sosyalist devrimci hareketin hezimetle girmesi ve ilgilerinin dağılması, oligarşi içinde tekelci burjuvazinin yükünü artırmasını, bunun siyasi temsili devletin de tekrar yapılandırılmasını kolaylaştırırken, dövizin ucuz olduğu devirlerde borçlanma imkanlarının artırılması dışında halka bir şey sunulmadı.

1990’larda halkın siyasi taleplerin karşısındaki silahlı sıkıntı aygıtları iktidarın yük merkeziyken, 2000’lerde adım adım yerini operasyonel istihbarat teşkilatına bıraktı. Finans sermayesi ve sanayi sermayesinin emperyalist sermayeyle bütünleşmesi önündeki kıymetli pürüzlerin kaldırılmasıyla emperyalizm odanın ortasındaki koca bir fil halini aldı.

Emperyalist besin zinciri içinde Türkiye kapitalizmine biçilen misyon yabancı para cinsinden aldığı krediyi, ucuz emekle el koyduğu devasa oranda artı-değerle büyütüp geri ödemekti. Bu büyük mülksüzleştirme, işçileştirme, bayanlara ve tabiata açılan bir savaşla mümkün olabildi.

Bu ağır tablonun personel sınıfında ve personel sınıfına yeni katılan bölümlerde yarattığı “kendinde bilinç” ideolojik, kültürel hegemonyanın marifetiyle tekraren dağıtıldı, engellenemiyorsa manipüle edildi ya da izole edildi. Beyazıt’ta barikatı yıkıp alana çıkan gençler bu sayısız mahzuru aşıp gelebilenler. Bu yüzden geç kalmadılar, lakin gelebildiler. Bu ülkede sermayeden ve iktidardan bağımsız sosyalist, devrimci bir şuur kolay değil.

CHP ve CHP’nin büyük oranda denetim ettiği DİSK kelam konusu çitlerin en uzun ömürlüsü. Esneyen lakin yıkılmayan bir baraj olarak mobilize olmuş kitlelerin güçlerini sıkıcı, içi geçmiş mitinglerde boşaltıp, insanları meskenlerine gönderirler. Lakin ne kadar fonksiyonel olsa da tek bir çitle bu kadar değişkenin olduğu bir ülke denetim edilemez.

Sol basın Google’ın algoritma değişiklikleriyle arama sonuçlarında liste sonuna itilirken ya da tümden liste dışına atılırken çabucak tüm aramalarda birinci sıralarda görünmesi sağlanan Ekşi Kelamlık mesela bir çittir. Toplumsal medyada ve internette muhalif bilince hizmet edebilecek arşiv vb. vasıfta hesapların, sitelerin istikrarlı bir formda kapatılması bir çittir. Bir Sloven atasözü “geçmiş gelecekten daha meçhuldür, zira her gün yine yazılır” der. Bir mevzuya dair ilgi yok edilemiyorsa o vakit mevzu hakkındaki bilgiler yine kurgulanarak kayda geçirilir ve bir muhalif o bilgiye atıf yapmak istediğinde daima izahat yapmaktan aktüel hususa gelemez duruma sokulur. Bunların hepsi birer çittir.

Sosyal medya platformlarında büyük bir trol ağıyla yeni tartışmaların açılması ya da manipüle edilmesi bir çittir. Soldan açılan hesapların, paylaşımların, tartışmaların algoritmalar marifetiyle gölgede bırakılması bir çittir. Gündelik bilginin üretildiği toplumsal medya platformlarından nitelikli sitelere kadar bilgi üretimi daha kaynağında denetim altındadır.

Bu çitler rastgele bir yeri boş bırakmaz. Mesela global finans merkezi batıdayken, üretimin dünyanın doğusuna kayması entelektüel ilgiyi çekecek bir noktaya geldi. Vatan Partisi gençlik teşkilatı Öncü Gençlik’te on yıl lider yardımcılığı ve başkanlık yapan, sonra parti yayın organı Aydınlık’ın beş yıl idaresini üstlenen, Aydınlık’tan ayrılırken “vatan savaşında yeni vazifeler üstlenecekler. Aldıkları her misyonun üstesinden geleceklerine itimadım tam. Yaptıkları yapacaklarının teminatıdır” kelamlarıyla uğurlanan Tunç Akkoç’un kurduğu Harici sitesi bir çittir.

Bu ağır sefalet ve fakirleştirme tablosunun mağduru gençlerin daha muhafazakar, daha seküler, daha ırkçı ya da “sol” soslu siyasi takımlara milliyetçi partiler kurdurularak denetim edilmeye çalışılması birer çittir. Liste uzatılabilir. Lakin burada listeden çok boşluk bırakmamaya yeminli bir mimari göze çarpar.

Tüm bunlardan sıyrılıp gelen Kemal Özer’in Madenciler şiirindeki “ne kadar tabanlara bastırılsa o kadar boğulmak bilmez yankısıyla yüreklerinin” dizesindeki üzeredir. Üzerinde bütün kiri pasıyla yeryüzüne çıkmış, iktidar ve sermayeden bağımsız, kendi sınıfı için düşünen ve eyleyen bir şuurdur gördüğümüz. Üstelik yerin altıyla, kirle pasla da işi hiç bitmemiştir, bitmez.

Burada işin daha sıkıntı kısmı başlar. Her bilinçlenmenin özgün bir öyküsü vardır, bu özgünlüğü herkes için muteber sanıp sonradan çıkanları buna nazaran ölçenler çıkar, çıkmıştır. Kıssası benzeyenler birbirine yaklaşır, kümeleşir. Bunda beis yok lakin kümeler, başka kümeleşmeleri rakip sanır. Rekabet ve çelişkiler çıkar. Meğer tek rakip toprağın kendisidir. Kuşkusuz herkesi toprağın altından çıkarmak mümkün değildir lakin yerin altında da insanlık yaşayamaz.

Ağır ağır geldiler, karanlık sarnıçlardan sıza sıza,
sağır küplerde birike birike, yararak kaslarının içine
yuvarlanmış sızıları ve ciğerlerinde yer etmiş ışıksız lekeleri

Çıkarken kazasız belasız çıkmak nerdeyse imkansızdır. Geçmişte daha ağır fedakarlıklarla, daha güç çıkanlar bugün nispeten süratli çıkanları beğenmez. Bu ölümcül bir günah olur. İnsan yerin altından çıkar lakin yerin altı insanın içinden uzun müddet çıkmaz.

Geçmişte yeryüzüne çıkanların anıları, bir de bugün yeryüzüne çıkanlar… Tek kurtuluş talihi yeryüzüne çıkanların kolektif bir akıl ve hisle hareket etmesidir. Türkiye kapitalist sınıfı emperyalizmin tercihlerine nazaran sermayeyi en düzgün büyütecek siyasi temsil heyetini belirleme tartışmasında er ya da geç bir sonuca varır. Kendisi için harekete geçen halk kesitlerinin geleceği burada değil.

Son polis barikatını aşıp, Beyazıt Meydanı’na çıkan gençlerin açtığı gedikten bu devasa manipülatif bilgi sistemine, bu kültürel hegemonyaya karşın çokları geçti. Bu bilgi düzeneğinin, bu kültürel hegemonyanın karşı kutbu şimdi yok. Bizi yarına taşıyacak tek varlık iktidarın ve sermayenin denetiminden bağımsız kolektif bir şuur.