Kolombiya Devlet Başkanı Gustavo Petro, 2023’te Dubai’de düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişiliği Konferansı’nda (COP28), Gazze’ye karşı yürütülen savaşın iklim krizinin harap ettiği gelecekte güçlü devletlerin Global Güney’e uygulayacağı şiddetin bir provası olduğunu söylemişti. Petro’ya nazaran, İsrail’in soykırımına yardım ve yataklık eden, doymak bilmeden karbon tükeden varlıklı ülkeler, gelecekte daha fakir ülkelere karşı kullanmaya hazırlandıkları kaba kuvvetin önizlemesini sunuyorlardı. Global krizler birbiriyle çarpışırken, Gazze konusunda memleketler arası eylemsizliğin yeni bir cezasızlık çağının kapısını aralayacağı ikazında bulunan Petro, bunun bedelini fakir ülkelerin en ağır halde ödeyeceğini savunmuştu.
Muhtemelen bu kadar kısa müddette —üstelik kendi ülkesinin bu kadar yakınında— haklı çıkacağını beklemiyordu. Donald Trump’ın Venezuela’ya yönelik saldırganlığı, bu yeni cezasızlık çağının en şimdiki örneği.
Bu yazının yazıldığı Kasım 2025’te, ABD Karayipler’de ve Pasifik’te —Kolombiya karasuları dahil— küçük teknelere yönelik 21 hücum gerçekleştirmişti. Birleşmiş Milletler yetkililerinin yargısız infaz niteliği taşıdığı ihtarında bulunduğu hücumlarda en az 90 kişi hayatını kaybetti. Trump, Venezuela açıklarında en az sekiz savaş gemisi, bir nükleer denizaltı, binlerce asker ve ABD donanmasının en büyük uçak gemisi de dahil olmak üzere tüyler ürpertici bir deniz yığınağı da yapmıştı.
Trump, hâkim bir ülkeye saldırısını Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun yalnızca bir diktatör değil, tıpkı vakitte ABD’deki fentanil krizinden sorumlu bir “narko-terörist” olduğu tarafındaki argümanıyla gerekçelendiriyor. ABD’nin iki Venezuelalı çeteyi —Tren de Aragua ile, Maduro’nun lideri olmakla suçlandığı Cartel de Los Soles’i— terör örgütü ilan etmesi, Trump’a ABD hukuku çerçevesinde güç kullanma konusunda harika bir hareket alanı sağlıyor.
Ne var ki, Maduro idaresiyle ilgili tüm meselelere karşın onun askeri denetim altında bir uyuşturucu kaçakçılığı imparatorluğunun başında olduğuna dair rastgele bir ispat bulunmuyor. Gerçekten ABD’nin Uyuşturucuyla Gayret Dairesi (DEA) bilgileri, ABD’ye Venezuela üzerinden bir gram bile fentanil girmediğini gösteriyor. Elbette bunun artık hiçbir ehemmiyeti yok. Gazze’de de gördüğümüz üzere, bu yeni devirde “hukuka uygunluk” manzarasını sürdürme zahmetine bile gerek duyulmuyor.
ABD, Latin Amerika’ya birinci defa tek taraflı biçimde müdahale etmiyor. Soğuk Savaş boyunca Panama’dan Arjantin’e, Şili’den Nikaragua’ya kadar demokratik yollarla seçilmiş başkanlara ve antiemperyalist hareketlere karşı operasyonlar yürütme konusunda hiç tereddüt göstermedi. Daha yakın devirde ABD —ve onun istekli müttefikleri— Irak ve Afganistan’daki uğursuz işgallerde milletlerarası hukuku açıkça hiçe saymıştı.
Bu, elbette insanın içini karartan, tanıdık bir kıssa: Hükümran bir ülkenin önderini “terörist” ilan et, akabinde askerlerini alana sür. Ne var ki, Trump’ın yeni taktikleri ABD’nin dış müdahale ve hammadde yağmasını yasallaştırmak üzere uzun müddettir kullandığı iki gerekçeyi —uyuşturucuyla savaş ve teröre karşı savaş— tek potada birleştiriyor. Bundan daha güçlü bir terkip olabilir mi?
Trump’ın gayesinde Meksika ve Kolombiya da var, yani onun iradesine boyun eğmeyi reddeden solcu yönetimler. ABD başkanı, Petro’yu hiçbir kanıt sunmadan “yasadışı uyuşturucu lideri” diye damgalayarak Kolombiya’ya yapılan yardımları kesti, Meksika’daki uyuşturucu çetelerinin “yabancı terör örgütleri” diye tanımlanması da askeri müdahalenin önünü açabilecek bir adım niteliği taşıyor.
Unutmamamız gereken şu ki, Venezuela dünyanın en büyük petrol rezervlerinden birini elinde bulunduruyor. ABD ise dünyanın en büyük petrol sürece sanayilerine mesken sahipliği yapıyor. İkisi ortasında bir mahzur varsa, o da Maduro. Devasa kaynakların üzerinde yaşayan, Washington’a boyun eğmeyi reddeden tehlikeli bir hükümet, ABD açısından tarihî olarak daima tahammül edilemez olmuştur. “Narko-terörist” etiketi, bu manisi ortadan kaldırmaya yönelik kesin araçtan ibarettir.
Petro’nun argümanı en çıplak haliyle budur: Batı, tüketim tertibini her ne değerine olursa olsun koruyacaktır; bu, daha fakir ülkelerin egemenliğini ihlal etmek manasına gelse bile. Açlıktan ya da kuraklıktan kaçanlar durdurulacaktır. Kaynakları denetim edenler cezalandırılacak ya da ortadan kaldırılacaktır. Gazze, bu amaçlar uğruna dizginsiz şiddete göz yumulmasının önünü açmıştır.
Gazze ile Venezuela, hukukun ya da utancın artık hudut çizemediği emperyal sistem altında Global Güney’i bekleyen beklenen geleceği yansıtan birer aynadır.
*Bu yazı, Cüneyt Bender tarafından New Internationalist‘te yayımlanan makaleden çevrilmiştir.
Desteğiniz bizim için değerli. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere tabir özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitiren medya alanında hâlâ uygun işler çıkarılabileceğine inanıyor, eleştirel kanıyı müşterek bir toplumsal bedele dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için ziyadesiyle pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kısımlara ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dayanağınız için şimdiden teşekkür ederiz, güzel ki varsınız.
