Yazmaya başladığımdan beri her yıl, ister Arapça ister İngilizce olsun, Nekbe Günü hakkında birebir makalenin yahut şiirin birebir gerçekler, datalar, sayılar ve eskimiş argümanlarla dolu türlü versiyonlarını bu türlü bir ikna ve terbiye etme uğraşının bir gün artık gerekli olmayacağı umuduyla yazdım. Önermeleri daima tutarlıydı: “yıldönümü” ve “Nekbe” sözlerini birebir cümlede kullanmak yanlış bir yaklaşım, 76 yıllık vakit dilimi de yanlış bir hesaplamaydı. “Büyük Felaket” demek fazla indirgemeciydi, zira Nekbe apansız gelişmiş bir doğal afet değildi. Geçmişe ilişkin trajik bir kalıntı da değildi. Nekbe, 1948’de ne başlayan ne de sona eren, her gün devam eden bir sömürgeleştirme ve soykırım sürecidir. Faillerin isimleri muhakkaktır, hata mahalli de canlıdır. Enkaz göremediğiniz yerlerde, bilin ki enkazı gizlemek için üzerine çam ağaçları dikilmiştir.
Gazze’nin kuzeyinde yeni bir anaokulu açıldığını okudum, alelade bir anka kuşu, öğretmenler günlerini geçirirken etraflarının yasemin kokusuyla sarıldığına inanmak istiyorum. Yasemin kokusundan öbür çocukların dırdırını ve savaş uçaklarının vızıltısını ne hafifletebilir? Son birkaç haftadır bu hoş habere tutunuyorum, boşlukları da kendi tahminlerimle dolduruyorum. Yaseminler vardır zira tohumların filizlenmek için müsaadeye yahut ateşkese gereksinimi yoktur. Çocuklar dırdır eder zira çocukların işi gücü budur. Beş yaşındaki çocuklar soykırım vaktinde sayılardan ve alfabeden öteki ne öğrenirler? Vakit geçirmek için birbirlerine hangi fıkraları anlatırlar? Söz dağarcıkları elbette işgal, kuşatma ve Nekbe’den daha acımasız sözleri içerecek biçimde genişliyor, sanırım öğretmenleri de onlara asıl Nekbe’nin (1947-49) Gazze’nin bugünüyle kıyaslandığında sönük kaldığını söylüyordur. Zenginler bile (hatta tüm zenginler) bu kere çadırlarda kalıyor.
İçinde bulunduğumuz ânı nasıl tarihselleştireceğimizi iddia etmek sıkıntı, lakin 1940’ların sonuna dair kanılarımız birer gösterge niteliğindeyse sırf bugünün yıkımını ve mağlubiyetini hatırlayabiliriz. Sahiden tam da şu anda, hiç abartıya kaçmadan, halkımızın bilekleri plastik kelepçeyle bağlanmış irili ufaklı cesetleri toplu mezarlara yığılmış halde. Bir vakitler kelamlı tarih ve ibretlik öyküler diye öğrendiğimiz dehşet verici olaylar artık canlı yayınlanıyor, arkası gerisi kesilmeden, sonsuza dek hafızalarımıza kazınıyor. Geçtiğimiz yedi ay bize metaforların bile savaş zayiatı olduğunu gösterdi. Bir vakitler mecazi olan şeyler artık acı verici halde gerçek: kana bulanmış sakallar, ağaçlarda asılı kalmış mobilyalar, tavandaki pervanelerden sarkan uzuvlar, beton taban üzerinde doğum yapan bayanlar. Klişeler araziyi kaplıyor: molozların ortasından fışkıran bitkiler, beton çatlaklarında filizlenen çiçekler falan filan. Her şey gerçeküstü. Gazeteciler yıkıntılar altında çürüyenleri haberleştirirken neredeyse şair kesiliyorlar. Hekimler, edebiyat profesörlerinin gerçekçi olamayacak kadar epizodik diye adlandıracağı durumlar için yeni kısaltmalar icat ettiler. Mevt her yerde.
Bu yüzden Filistin hakkında yazmaya yahut konuşmaya başlayınca, yalnızca ve yalnızca kayıplara bakmak, bu kayıplarda bizi hayatta tutacak mazeretler bulmak daha cazip geliyor. Çok acı çektik, bizi dinleyenlere gereğince acı çektiğimizi söylüyoruz. Birçok vakit acılarımız birer hatalısı olmadan rapor ediliyor, acı dolu çığlıklarımız tarihin ve siyasetin dışında var olabiliyor. Ulusal gayelerimiz yok, işleyecek toprağımız yok. Varlığımız büsbütün mekanik, siyasetler ve prosedürler aracılığıyla bize ne yazık ki ölmek için doğduğumuz hatırlatılıyor. Mezarlara hakikat deterministik yürüyüşümüzde, birbirimizle şanssız yabancılar, çelimsizler ve geleceksizler olarak karşılaşıyoruz.
Ne var ki gerçekliğimiz bundan çok daha fazlası, her vakit o denli oldu. Elbet işgalin ve sömürgeleştirmenin hedefiyiz, şartların eserleriyiz fakat bundan çok daha fazlasıyız da. Kanlı tarihimizin her periyodunda vahşete uğradık, yas tuttuk, mülksüzleştirildik, sürüldük, aç bırakıldık, katledildik, hapsedildik lakin dünyanın bütün dehşetine karşın olanlara boyun eğmeyi reddettik. Her katliam ve istilaya karşılık, savaşmak için derme çatma yahut ağır silahlarını (molotoflar, tüfekler, sapanlar, roketler) ellerine alan erkekler ve bayanlar oldu, oluyor. Uğraş daima vardı, yaseminler de.
Buna karşılık, düşmanımız için daha fazlası var. Siyonizm, olduğunu tez ettiği aşılmaz üstün güç cephesinin gerisinde bugün her zamankinden daha savunmasız. Bunu öylece söylemiyorum: Düşmanımızın yeteneklerini yahut onu destekleyen imparatorlukların ve paralı askerlerin gücünü görmezden gelmemizi istemiyorum. Kırk bin şehidin ezici tartısını önemsizleştirmeyi yahut eşofmanlarıyla tanklara karşı koyan adamları yüceltmeyi ve onlara kaldırabileceklerinden fazlasını yüklemeyi de istemiyorum. Özgürlük savaşçıları rakiplerinin Golyat olduğunu, türlü hileye maruz kaldıklarını, taşı kaldırmaktan diğer seçenekleri olmadığını bilirler. Lakin yeni bir şafak ağarıyor. Yakından bakıldığında (devlet medyasını ve değişen global anlatıyı izleyerek, radikal hareketlerin rönesansına şahit olarak, hatta havaalanı tuvaletlerindeki yazıları okuyarak) yeni bir şafağın ağardığı keşfediliyor. Siyonizm kuvvetli bir rakip olmayı sürdürülebilir, lakin yaşlanan, titreyen, gözü dönmüş, ne yapacağı kestirilemeyen bir canavardır. Bazen üzerinize atılır, dişlerini etinize geçirir. Bazen de kağıttan bir kaplan olur.
İşte bu keşif sömürgeciliğin yenilmezliği efsanesini yıkmakla kalmıyor, bize kurtuluşun mümkün ve geleceğin bizim ellerimizde olduğunu hatırlatıyor. Amansız hava ataklarının ve yerle bir edilen kentlerin yarattığı tahribatın ortasında, dikkatimizi çiçek açan yaseminlere vermek beyhude görünebilir. Fakat her şeye bakmayı, her şeyi aramayı evvel kendimize borçluyuz. Büyük resmi tüm detaylarıyla görmeyi… Ne kadar ölümcül, hain ve acımasız olsa da Nekbe sonsuza dek sürmeyecek. Dünya değişiyor zira değişmek zorunda. Tohumlar cehennemde bile filizlenebiliyorsa, ihtilal de filizlenebilir. Annemi arıyorum, telefonda yağmurun yağacağını ve Allah’ın her şeye kadir olduğunu söylüyor.
*Bu yazı, Cüneyt Bender tarafından Muhammed El-Kürd’ün Mondoweiss’ta yayımlanan makalesinden çevrilmiştir.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle bilinmeyen bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ yeterli işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kesitlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
