Yalnızca ölüler görür

Adnan Menderes Üniversitesi’nde okuyan Zeren Ertaş, 22 yaşındaydı. Aydın’da, Kredi ve Yurtlar Kurumu’nun Güzelhisar Kız Öğrenci Yurdu’nda tekraren şikayet edilmesine karşın bakımı yapılmayan bir asansörün düşmesi nedeniyle hayatını kaybetti. Cinayetin akabinde feryat eden arkadaşlarını susturmak için yurt önüne polis ve jandarma yığıldı, öğrencilerin görüntü ve fotoğraf çekmeleri yasaklandı.

Her ihmalde olduğu üzere olayın üstü süratlice örtülecekti lakin Zeren’in arkadaşları susmadılar. Türkiye’nin dört bir yanında öğrenciler Zeren’in gerisinden aksiyonlara başladılar. Zeren’in babası ziyaretlerine giden Aydın Valisi’ne şöyle seslendi: “Devlete olan inancımı kaybettim. Çocuğumu birinci kere devlete emanet ettim lakin devlet benim çocuğuma 20-25 gün bakamadı.” Zeren, çocuklarını yaşatamayan bir iktidarın ve bu nizamda hayatı kıymetli bulunmayanların en acı örneklerinden biri oldu. Zeren Ertaş’ın daha evvel toplumsal medyada paylaştığı bir asansör fotoğrafında ise şu yazıyordu: “Sadece ölüler görür.”

Sanki daima ölüyoruz. Hatta o kadar ölüyoruz ki yas tutacak vakti bile bulamıyoruz. Daha kırkımız çıkmadan yeni kayıplar veriyoruz. Otobüs durağında beklerken patlayan bir bombayla, yoksulluk sebebiyle yaşanan bir intiharla, ihmal sebebiyle yaşanan bir maden kazasıyla, en ufak bir tabiat olayıyla… Ne çok ölüyoruz. Cesedi bir yorgana, bir battaniyeye sarılıp da gömülenlerin şanslı olduğu bir ülke artık burası, meyyit vücutlarının modülleri zelzelede olduğu üzere moloz yığınlarıyla birlikte kaldırılabilirdi zira.

Depremzedelerin kredilerinin ertelenmesine dönük talebinden ötürü bir müddettir işyerinde mobbing’e maruz kalan Yapı Kredi Teknoloji çalışanı Efe Demir, geçen mart ayında uzun saatler çalıştırıldığı bir günün sonunda intihar etmişti. İntihar etmeden evvel şirket yöneticilerine gönderdiği e-postada şöyle diyordu: “Kral çıplak demenin kabahat addedildiği bir ülkede, ben en azından kurumum açısından kral çıplak diyorum. Bir şeyleri yoluna koymak için hala çok geç değil”.

Geçen Mayıs ayında 20 yaşındaki Kübra Ergin ise gerisinde bir mektup bırakarak hayatına son verdi. Şöyle diyordu mektupta: “Yoruldum, gençliğimi çaldılar. Bir bayan olarak hiçbir vakit özgür hissetmedim. Bu ülkenin insanı yüzünden çocukluğumu yaşayamadım, gençliğimi yaşayamadım. Bir ders kitabı alıyorum 200 lira. Psikoloğa gidiyorum 1.000 lira.”

AKP iktidarıyla geçen son 20 yılda, 2002-2022 yılları ortasında geçim badiresi nedeniyle yaşantısına son veren kişi sayısı beş binden fazla. En çok intihar eden yaş kümesi ise 20-24 yaş aralığındaki gençlerden oluşuyor. İnsanlık onuruna yaraşır bir hayatla aramızı her geçen gün açan iktidar ve ortaklarının öteki yüzünü gençlerin geride bıraktığı intihar mektuplarından okuyoruz artık.

İşçi Sıhhati ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi’nin bilgilerine nazaran, AKP’li yıllarda 31 binden fazla insan iş cinayetlerinde öldü. Kim bu 31 bin kişi? Eğitim hakkından yoksun bırakılan çocuk çalışanlar, atanamadığı için inşaatta çalışan genç öğretmen adayları, güvencesizliğin orta yerindeki tarım işçisi bayanlar, emekli maaşıyla geçinemediği için 60 yaşından sonra çalışmak zorunda kalan emekliler, yerin yedi kat altında hiçbir tedbir alınmadan çalışan maden işçileri… İşçileri “ücretli köle” yapan bir sistemin öbür tarafı da bu işte: ekmek hengamesinde ölmek.

6 Şubat sarsıntılarında 50 binden fazla yurttaşımızı kaybettik. Cesetlerini moloz yığınlarıyla kaldırdılar, kalanlara aylar geçmesine karşın elektrik, su bile götürmediler. Kamusal kontrolün ve denetimin olmadığı, ihalelerin yordamının ahbaplık temelline indirgendiği, kentlerin yağma ve talan üstüne kurulduğu bu devirde vefatlar mukadderat değildi, faili muhakkak bir katliamdı.

Pandemi devrinde Hacı Sabancı’nın yalısında spor yaptığı fotoğrafı hatırlayalım. Bütün konforuyla “evde kal” davetlerine uyan Sabancı’nın şirketlerinden CarrefourSA marketlerinde çalıştırılmaya zorlanan işçiler sömürülmeye devam ediyordu. Pandemi sebebiyle yaşanan ölümlerde en çok kaybı veren daima personel mahalleleriydi zira çalışmak zorundalardı.

Bu ülkede hepimiz bir kez ölmekten ucuz yırtmışızdır. Otobüs durağına geç kaldığımız için o bombadan kurtulmuş, Çorlu trenine o gün binmediğimiz için ya da polisin gaz fişeği bizi sıyırdığı için yaşıyoruzdur. Şimdilik. Tekmelerle öldürdükleri Ali İsmail’in fotoğrafını taşırken, şimdi yasımız bitmemiş, acımız dinmemişken Ankara Garı’nda ölebilirdik; Ali Deniz Uzatmaz üzere. Ya da bu sefer de kaybettiğimiz Ali Deniz’in fotoğrafını taşırken bir sonraki patlamada Kızılay’da ölebilirdik; Ozancan Akkuş üzere. Cesetlerimiz bir motorun gerisinde yırtık bir çarşafla ya da battaniyelerle katır sırtında taşınabilirdi, Hatay sarsıntısında ve Roboski’de olduğu üzere. Kendi konutumuzda bir polis kurşunuyla da ölebilirdik; Dilek Doğan üzere. Daha birkaç gün evvel annemizi arayıp “yurttaki asansörde kaldım” dedikten birkaç gün sonra o asansörde can verebilirdik; Zeren Ertaş üzere.

Yaşamın her alanı nasıl politikse mevt o kadar politiktir. Daima fakirlerin ölmesi bahtla açıklanamaz. Fakirin çocuğu askerde ölür, yurtta ölür, aksiyonda yerde tekmelenerek ölür, berbat şartlarda çalışmak zorunda kaldığı için ölür, ölmediyse intihar eder. Yani yemeği daima diğerleri yer, ziyafeti diğerleri çeker; hesabı canıyla kanıyla bu ülkenin fakiri öder.

Ölülerimiz, hayatları yaşamaya bedel bulunmayanlardır. Kapitalizmde ömrü kıymetli bulunmayanların vefatları cinayetten sayılmaz, onlar için yas tutulmaz, bayraklar yarıya indirilmez. Öğrenci yurdu mezar olmuş, yorgan kefen olmuş kapitalizm için kıymeti yoktur.

Biz, yası tutulmayanların yasını tutacağız. Kimseyi geride bırakmadan, katillerimizin üzerine yürüyeceğiz, Efe’nin de dediği üzere “Bir şeyleri yoluna koymak için hâlâ çok geç değil.” Yaralarımızı sermaye sahiplerinin 29 Ekim reklamlarıyla değil, birbirimize tutunarak saracağız. Cumhuriyet’in 100. yılına canının güvenliğini arayan gençlerin feryatlarıyla girdik, hüzünlü bir son ancak yesyeni bir başlangıcın eşiği de olabilir.