Hippi kültürüne dair hâlihazırda söylenmemiş bir kelam bulmak kolay değil. Woodstock müzik şenliğinin ve Beatlemania’nın tesiriyle daha çok müzik üzerinden anlatılan bu kültürün, moda üzerindeki tesiri de epey fazla. Periyodun Kaliforniya valisi Ronald Reagan’ın tabiriyle, “Hippileri bilmez miyiz! Tarzan üzere giyiniyorlar, Jane üzere saç uzatıyorlar, Çita üzere kokuyorlar.” Hikâyenin bizim memlekete nasıl ulaştığına baktığımızda ise karşımıza çıkan iki değerli figür var: Perihan ile Yener, yani Hippiler Kraliçesi ve Hükümdarı. Perihan ile Yener’in kendilerine has hikâyelerini anlatabilmek için biraz başa sarmamız gerekiyor.
1960’larda Türk basının hippileri isimlendirmek için sıklıkla başvurduğu iki sözcük vardı. Biri “Beatlemania”dan hareketle “Bitliler”, oburu ise The Beatles’ın “She Loves You” müziğinde şarkının ismini taşıyan ifadeyi takip eden “yeah, yeah, yeah” sözcüklerinden esinlenen “Yeye’ciler”. Manşetlere bakılırsa, onların varlığıyla “İstanbul lekeleniyor”, Türkiye’ye getirdikleri frengi gibisi bulaşıcı hastalıkların yanı sıra hayat stilleri genel ahlâka karşıtlık teşkil ediyordu. Tehlikenin boyutunu vurgulamak için “Esrar almak için İstanbul’a gelen Amerikalı ailenin her ferdinden tabanca bulundu,” yazan dahi olmuştu. Bunun üzerine dönemin İçişleri Bakanı Faruk Sükan gümrük kapıları olan valiliklere haber saldı, hippilerin yurda asla sokulmamasını emretti. Halbuki hippi kültürü Türkiye’ye çoktan yayılmıştı.
O devir Beyoğlu sokaklarında yürüyen modaya ilgili biri, Beatles’ı hiç duymamışsa da kısa müddet içinde Beatlemania fenomeninin boyutlarıyla ilgili bir fikir sahibi olabilirdi. Vakko Beatles mendilleri, Erol Kundura Beatles modeli ayakkabı, Yekta da Beatles model çanta çıkarmıştı. Bunların yanı sıra Beyoğlu Hava Sokak’ta Beatles Pantoloncusu açıldı, John Lennon tipi gözlükler her yerde satılmaya başladı. Gençlerin saçları da şayet afro değilse kesinlikle Beatles kısımdı.
Bu alt kültürün müzikteki yansımaları ise bu toprakları farklı oluşumlar ve cinslerle tanıştırdı. 1965’te düzenlenmeye başlanan Altın Mikrofon yarışını, 1966’da Ankara’da kurulan Beatles Fan Club izledi. Pink Floyd, Rolling Stones ve Jimi Hendrix’in başını çektiği saykedelik müzik furyası gazetelere nazaran “İnsanın hudut sistemini ses, ışık ve uyuşturucuyla felç” ediyorsa da protest müzik (Kaygısızlar Orkestrası, Bülent Ortaçgil, Ayten Alpman), Anadolu Pop (Moğollar) ve Türkçe kelamlı hafif Batı müziği (Fecri Ebcioğlu, Sezen Cumhur Önal, Ajda Pekkan) üzere kendi yıldızlarını yaratan öteki seçenekler de vardı. “Let the Sunshine In” modülüyle akıllara kazınan Hair müzikali ise senfonik rock’ın gelişini müjdeliyordu.
İstanbul’daki temel buluşma noktaları Sultanahmet olsa da, hippilere Laleli-Sirkeci çizgisi boyunca rastlamak mümkündü. Her gece parklarda gitar çalıp dans eden, çimlerde yatarak istediklerini yiyip içen bu kümeler, periyodun özgürlük ve barış davetlerinden ziyadesiyle etkilenmişti. Carlos Castenada, J.D. Salinger, Aldous Huxley, Ken Kassey, Kurt Vonnegut, Jack Kerouac, Hermann Hesse, Allen Ginsberg, William S. Burroughs’un “malum kitapları” elden ele dolaşıyor, rastgele bir tabu olmaksızın her türlü fikir serbestçe paylaşılıyordu.
Perihan Yücel, 1968’de İzmir’den kaçıp İstanbul’a geldiğinde kendisini işte bu türlü bir atmosferde buldu. Şimdi 16 yaşındaydı. Sultanahmet’te ucuz bir otele yerleşti ve hippilerle takılmaya, onlar üzere giyinip davranmaya başladı. Kısa mühlet içinde benimsendi, “çok hoş dans ettiği ve sakınmasız gülebildiği için” bu alemlerin kraliçesi ilan edildi. Kral ise bir müddettir İstanbul’daydı, lakin şimdi kravatlı ve bıyıklı usulüyle gerçek bir hippi üzere görünmekten çok uzaktı.
Yener’in Yeri isimli meyhaneyi işleten Yener Sıtkı Oruç, Yerebatan Sarnıcı’nın üstünde bulunan berbat bir otelin 4-5 metrelik merdiven altındaki bu mekânı hippilerin kullanımına açmıştı. Kısa mühlet içinde duvarlar pop-art fotoğraflarla, ilan tahtası her lisandan enteresan notlarla, meyhane defteri ise trip-psychedelic müzik kelamlarıyla dolmaya başladı. Bir müddet sonra kendisi de şekil değişikliğine giderek hippiler üzere giyinmeye başladı. Bu durum, Tıp Fakültesi’nde okuyan oğluyla ortasını bozdu, mekânda sık sık hengame etmelerine yol açtı. Hippiler Hükümdarı olmasının arkasında ise periyodun bir adaletsizliği karşısında sergilediği duruş yatıyordu.
12 yaşında Timothy isimli bir çocuk, üzerinde fazla ölçüde esrarla yakalanınca mahpusa atıldı. Yaşına bakılmaksızın verilen bu ceza, dikkatleri Türkiye’nin üzerine çekmişti. Çocuğun annesi kararı protesto etmek için Sultanahmet adliyesinin önüne çadır kurdu, günlerce orada kaldı. Yener de semt esnafından ve hippilerden para toplayarak Timothy ve annesine bir yardım kampanyası düzenledi. Artık o da Hippiler Hükümdarı olmaya hak kazanmıştı.
Kraliçe ve hükümdarın iki sarayından biri Yener’in Yeri, başkası ise “Sammy” lakabıyla tanınan Süleyman Pilder’in işlettiği Lale Pudding’di (Pudding Shop). Bir müddet sonra ortadan kaybolan, meyhanesi kapanan, doğum ve mevt tarihi dahi tespit edilemeyen Yener’le ilgili Ümit Bayazoğlu’nun Uzun, İnce Yolcular: 42 Portre kitabında geçen tek bilgi de Sammy’nin meyhane kitaplarının Yener’in oğlunda olduğuna dair argümanı.
Perihan Yücel, Sirkeci’de bir otel odasında meyyit bulundu. Gazetede babasının onu reddettiğine dair birtakım spekülatif haberler çıktı, annesi ise Yedikule’deki mezarını yaptırdı ve taşına “Hippi Kraliçesi Perihan” yazdırdı. Böylece ikisinden ve öncüsü oldukları hareketten geriye birçok fotoğraf, “Beatles gibisi bir daha gelmeyecek” kanısı, John Lennon’ın hâlâ kullanılan gözlükleri ve periyodun kendine has diye tabir edilebilecek ruhu kaldı.
Kaynak: Ümit Bayazoğlu. Uzun, İnce Yolcular: 42 Portre, Aras Yayıncılık, Ocak 2014.
