Yaşadığımız coğrafyada birtakım sesler yalnızca kulaklarımıza değil, hafızalarımıza da kazınır. Halid Bešlić’in sesi de böyleydi. Onu birinci defa nerede duyduğumu hatırlamıyorum ancak hayatım boyunca daima bir yerlerde çaldığını biliyorum. Bir kasette, bir düğünde, bir akşam oturmasında, tahminen bir otomobil yolculuğunda… Müzikleri her çaldığında bir diğer yerin gölgesi de ona eşlik ediyordu.
Halid Bešlić sırf Bosna’nın değil, bütün Yugoslavya’nın ortak seslerinden biriydi. Onun sesi, parçalanmış bir ülkenin hâlâ birleşebildiği tek yerdi tahminen de. Miljacka’dan Romanija’ya uzanan içli ezgiler, hudutları çoktan silinmiş bir halkın kolektif hüznünü taşıyordu. Yugoslavya’nın dağılmasından sonra geriye kalanlar için kaybolmuş bir yurdun anısını yaşatıyordu. Bu yüzden onun vefatı, sadece bir sanatkarın kaybı değil anıların seslerinin de büsbütün susmasıydı.
Göçmen çocukları için onun sesi, artık dönülemeyen yurdun çınlamasıydı. Halid Bešlić’in müziğinde daima bir “geri dönüş” isteği vardı ancak kimse tam olarak nereye döneceğini bilmiyordu. Zira Yugoslavya artık sadece bir hatıraydı, Halid Bešlić ise bu hatıranın en dokunaklı tercümanlarından biriydi.
Miljacka’dan Avrupa’nın salonlarına
1953 yılında Knežina köyünde doğan Halid Bešlić, Saraybosna’da üniversiteye devam ederken müziğe yöneldi. 1981’de çıkardığı birinci albümüyle kısa müddette Bosna ve etrafında tanınan bir sese dönüştü. Düğün salonlarından stadyumlara, kasetçilerden radyolara uzanan bir seyahatti bu. 1980’ler boyunca sayısız hit müziğe ve albüme imza attı. “Miljacka”, “Romanija”, “Ja bez tebe ne mogu da živim” üzere modülleri sadece sevda müzikleri olarak değil, yurtsuzluk müzikleri olarak da hafızalara kazındı.
Halid Bešlić, 1990’ların başında Yugoslavya’nın dağılması ve savaşın patlak vermesiyle sahneden inmeden direnişin bir modülü oldu. Avrupa’nın dört bir yanında 500’ü aşkın dayanışma konseri vererek müziğiyle mülteciler ve savaş mağdurları için yardım topladı. Bu tarafıyla yalnızca bir halk sanatkarı değil, bir halkın hafızası olarak da yaşadı.
2009’da geçirdiği ağır trafik kazasının akabinde sesi eskisi üzere olmasa da sahneye dönmeyi başardı. Sesindeki çatlaklar, doğduğu coğrafyanın yaralarına benziyordu. Son yıllarda artık az sahne alıyor, lakin onun müzikleri hâlâ her yerde yankılanıyordu. Bilhassa de dağılmış, sürgün edilmiş jenerasyonların sofralarında ve seyahatlerinde yankılanıyordu.
Kolektif hafızanın sesi
Tekrar etmek zorundayım; Halid Bešlić’in sesi yalnızca bir halk ozanının değil, kolektif bir hafızanın da taşıyıcısıydı. Lisanların, dinlerin, kimliklerin ayrıldığı bir coğrafyada onun müzikleri hâlâ birlikte söylenebiliyordu. Bu yüzden Halid Bešlić’in kaybı, sırf bir müzisyenin değil bizi birleştiren bir hafızanın da yitip gitmesi manasına geliyor.
Halid Bešlić’i kaybettik. Bu, bir periyodun artık büsbütün kapanmasıdır. Onun müzikleri bize mutluluğun da hüznün de kolektif olabileceğini öğretti. Politik ayrımların ötesinde acının ve sevdanın da halkları birleştirebileceğini öğretti. Halid Bešlić’in sesi artık ortamızda olmayacak fakat biz onun yankısını uzaklara taşımaya devam edeceğiz.
Halid Bešlić’in akabinde bir müzik çalıyor artık içimizde. Ve o müzikte biz tekrar birlikteyiz. Neka ti je laka bosanska zemlja, Halid. Toprağın sana hafif olsun.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle belgisiz bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ âlâ işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
